Farmasötik Hammadde Analizi — Ph. Eur. / USP Monografi

Hammadde Analizi (Farmasötik) Nedir?

Farmasötik hammadde analizi, üretimde kullanılacak etkin madde (API) ve yardımcı maddelerin ilgili farmakope monografisinde tanımlanan tüm başlıklara göre incelenmesidir. Monografi; tanımlama, tayin, safsızlık profili, çözünürlük, kurutma kaybı, sülfat külü, ağır metal ve mikrobiyolojik kalite gibi başlıkları ve her biri için kabul kriterini belirtir.

Hammadde Analizi (Farmasötik) Amacı

Amaç, üretime giren hammaddenin beyan edilen madde olduğunu ve farmakope kalitesini karşıladığını doğrulamaktır. İyi üretim uygulamaları hammadde kabulünde bu doğrulamayı zorunlu kılar.

Hammadde Analizi (Farmasötik) Hangi Ürünlere Uygulanır?

Etkin farmasötik maddeler (API)
Yardımcı maddeler (eksipiyanlar)
Ambalaj ve kapak malzemeleri
Su ve solventler
Bitkisel drog ve ekstreler

Hammadde Analizi (Farmasötik) Hangi Sektörlerde Kullanılır?

İlaçBiyoteknolojiKimya

Hammadde Analizi (Farmasötik) İçin İlgili Standartlar

Ph. Eur. ilgili madde monografileri ve genel bölümler
USP–NF ilgili monografiler
ICH Q6A (spesifikasyon: yeni etkin maddeler ve ürünler)
ICH Q3D (elemental safsızlıklar)
ICH Q3C (kalıntı solventler)

Hammadde Analizi (Farmasötik) Koşulları

Kapsam: Monografideki tüm başlıklar; kısmi analiz tam uygunluk göstermez
Referans standart: Farmakope referans standartları kullanılır
Numune alma: Kaplardan temsil edici numune alma; GMP kurallarına göre

Hammadde Analizi (Farmasötik) Cihazı

HPLC ve GC sistemleri
FTIR ve UV/Vis spektrofotometre
ICP-MS (elemental safsızlıklar)
Karl Fischer titratörü ve etüv
Mikrobiyoloji laboratuvarı

Hammadde Analizi (Farmasötik) İçin Numune Gereksinimleri

Analiz sertifikası ve monografi referansı ile birlikte numune
Yeterli miktar; monografideki tüm testler için ayrı numune gerekir
Parti numarası ve üretici bilgisi bildirilmeli
Numune orijinal ambalajında ve saklama koşuluna uygun gönderilmeli

Hammadde Analizi (Farmasötik) Süresi

Süre monografideki test sayısına bağlıdır. Kimyasal ve enstrümantal testler birkaç iş günü sürerken mikrobiyolojik başlıklar kendi inkübasyon sürelerini gerektirir.

Hammadde Analizi (Farmasötik) Prosedürü

1İlgili farmakope monografisi ve sürümü belirlenir.
2Numune alma GMP kurallarına göre yapılır.
3Tanımlama testleri uygulanır.
4Tayin ve safsızlık analizleri yürütülür.
5Fiziksel ve kimyasal özellik testleri yapılır.
6Sonuçlar monografideki kriterlerle karşılaştırılır.

Hammadde Analizi (Farmasötik) Kabul Kriterleri

Kabul kriteri bu sayfada verilmez: her etkin madde ve her ürün için sınır, ilgili farmakope monografisinden veya ruhsat dosyasındaki onaylı spesifikasyondan gelir. Farmakope genel bölümü yöntemi tanımlar, sınırı monografi belirler.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Monografi bir bütündür: bir başlıktan geçmek diğerlerini kapsamaz ve kısmi analizle 'farmakopeye uygundur' beyanı yapılamaz. Ayrıca hangi farmakope ve hangi sürümün uygulandığı raporda belirtilir; sürümler arasında yöntem ve kriter değişebilir.

Hammadde Analizi (Farmasötik) Raporu

Numune tanımı, parti ve üretici bilgisi
Uygulanan farmakope ve sürümü
Her başlık için yöntem, sonuç ve kriter
Kullanılan referans standartlar
Genel uygunluk değerlendirmesi

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

2001/83/AT Beşerî Tıbbi Ürünler Direktifi
(AB) 2017/1572 ve GMP Kılavuzu (EudraLex Cilt 4)

İlaç ve Farmasötik Analiz — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Raw Material Testing deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Farmasötik analiz, ilaç etkin maddesinin ve bitmiş ürünün kimliğini, saflığını, miktarını ve davranışını belirler. Bu ailenin diğerlerinden ayrılan yönü, yöntemlerin büyük ölçüde FARMAKOPELERDE tanımlı olmasıdır: Avrupa Farmakopesi (Ph. Eur.) ve Amerika Birleşik Devletleri Farmakopesi (USP) hem yöntemi hem kabul çerçevesini birlikte verir.

Farmakope yönteminin bağlayıcılığı alanın çalışma biçimini belirler. Diğer sektörlerde laboratuvar uygun bir yöntem seçebilirken burada monografta yazan yöntem esastır; alternatif yöntem kullanılacaksa eşdeğerliğinin gösterilmesi gerekir. Bu, sonuçların dünya genelinde karşılaştırılabilir olmasını sağlar.

Analizler birkaç grupta yürütülür. Kimlik ve miktar tayini (HPLC, UV, titrasyon) ürünün ne olduğunu ve ne kadar etkin madde içerdiğini gösterir. Safsızlık profili ve kalıntı çözücüler, üretim sürecinden gelen istenmeyen bileşikleri arar. Element safsızlıkları katalizör ve ekipman kaynaklı metalleri ele alır. Çözünme ve dağılma davranışı, ilacın vücutta salınım davranışına ilişkin en önemli in vitro göstergedir.

ÇÖZÜNME DENEYİ alanın en kritik ölçümlerinden biridir. Bir tabletin doğru miktarda etkin madde içermesi yeterli değildir; o maddenin uygun hızda çözünmesi gerekir. Çözünme profili, formülasyon değişikliklerinin biyoyararlanıma etkisini değerlendirmede kullanılır ve jenerik ilaç ruhsatlandırmasında merkezî bir yer tutar.

YÖNTEM VALİDASYONU bu ailede zorunlu bir adımdır. Farmakope yöntemi kullanılıyorsa yöntemin o laboratuvarın koşullarında uygun çalıştığı doğrulanır. Kendi yöntemi geliştirilmişse doğrusallık, kesinlik, doğruluk, seçicilik, tespit ve tayin sınırı, sağlamlık gibi parametrelerle valide edilir. Valide edilmemiş bir yöntemle üretilen sonuç ruhsat dosyasında kullanılamaz.

Stabilite çalışmaları raf ömrünü belirler ve alanın en uzun süren işidir. Ürün tanımlı sıcaklık ve nem koşullarında bekletilir, belirli aralıklarla analiz edilir ve sonuçlar raf ömrü ile saklama koşulu iddiasının dayanağı olur. Hızlandırılmış koşullar ön bilgi verir ama gerçek zamanlı veri esastır.

Mikrobiyolojik taraf ayrı bir gövdedir: mikrobiyal yük sayımı, belirlenmiş mikroorganizmaların aranması, steril ürünlerde sterilite deneyi ve bakteriyel endotoksin deneyi. Steril ürünlerde ayrıca ambalaj bütünlüğü ve sterilizasyon validasyonu devreye girer.

Veri bütünlüğü (data integrity) son yıllarda denetimlerin merkezine yerleşti. Sonucun doğru olması yetmez; ham verinin izlenebilir, değiştirilemez ve denetlenebilir olması gerekir. Elektronik kayıt sistemlerinin doğrulanması bu yüzden analizin ayrılmaz parçası hâline geldi.

Bu alanın yöntem grupları

Kimlik ve miktar
HPLC, UPLC, UV-Vis spektrofotometri, titrasyon, FTIR ile kimlik doğrulama.
Safsızlık ve kalıntı
İlgili safsızlıklar, bozunma ürünleri, kalıntı çözücüler (GC-headspace), nitrozamin taramaları.
Element safsızlıkları
ICP-MS ve ICP-OES ile element safsızlık tayini ve risk değerlendirmesi.
Fizikokimyasal
Çözünme ve dağılma, sertlik, ufalanma, dozaj birimi tekdüzeliği, su içeriği (Karl Fischer), partikül boyutu.
Mikrobiyolojik
Mikrobiyal enumerasyon, belirlenmiş mikroorganizmalar, sterilite, bakteriyel endotoksin, koruma etkinliği.
Stabilite
Gerçek zamanlı ve hızlandırılmış stabilite çalışmaları; fotostabilite ve kullanım sırasında stabilite.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Farmakope yöntemi bağlayıcıdır; alternatif yöntem ancak eşdeğerliği gösterilerek kullanılabilir.
Yöntem validasyonu olmadan üretilen sonuç ruhsat dosyasında kullanılamaz.
Hızlandırılmış stabilite gerçek zamanlı verinin yerini almaz; raf ömrü gerçek zamanlı sonuçla desteklenir.
Çözünme profili cihaz tipine, karıştırma hızına ve ortama duyarlıdır; koşullar raporda eksiksiz olmalıdır.
Veri bütünlüğü eksikliği, sonuç doğru olsa bile denetimde uygunsuzluk üretir.
Formülasyon ya da tedarikçi değişikliği analitik karşılaştırma ve gerekiyorsa yeni stabilite çalışması gerektirir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Ruhsat dosyası ve parti serbest bırakma
Raf ömrü ve saklama koşulu belirleme
Yöntem transferi ve yöntem validasyonu
Tedarikçi hammadde kabul kontrolü
Formülasyon değişikliğinin biyoeşdeğerliğe etkisinin değerlendirilmesi

İlgili Testler

Hammadde Analizi (Farmasötik) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tedarikçinin analiz sertifikası yeterli mi?

GMP, tedarikçi sertifikasına güvenilebilmesi için tedarikçi niteliklendirmesi ve periyodik doğrulama ister. Kimlik testi ise her partide üretici tarafından yapılmalıdır; sertifika bunu ikame etmez.

Ph. Eur. ile USP arasında fark var mı?

Aynı madde için kriterler ve yöntemler farklılaşabilir. Hangi farmakopeye uygunluk arandığı ruhsat dosyasında tanımlıdır; iki farmakope birbirinin yerine otomatik olarak geçmez.