Dissolution | EUROLAB

Çözünme (Dissolution) Testi Nedir?

Çözünme testi, tablet veya kapsülden etkin maddenin tanımlı bir ortamda ve tanımlı sürede ne kadarının çözündüğünün ölçülmesidir. Numune sabit sıcaklıkta ve karıştırma hızında çözünme ortamına konur, belirlenen zaman noktalarında numune alınır ve etkin madde miktarı ölçülür.

Çözünme (Dissolution) Testi Amacı

Amaç, ürünün etkin maddeyi serbest bırakma davranışını doğrulamaktır. Çözünme profili biyoyararlanımın önemli bir göstergesidir ve jenerik ürünlerde referans ürünle karşılaştırma için kullanılır.

Çözünme (Dissolution) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Tablet ve kapsüller
Uzatılmış salımlı formlar
Enterik kaplı ürünler
Süspansiyonlar
Transdermal sistemler

Çözünme (Dissolution) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

İlaçBiyoteknoloji

Çözünme (Dissolution) Testi İçin İlgili Standartlar

Ph. Eur. 2.9.3 (katı dozaj formlarında çözünme testi)
Ph. Eur. 2.9.4 (transdermal flasterlerde salım)
USP <711> (dissolution)
USP <724> (drug release)
ICH Q6A (spesifikasyon)

Çözünme (Dissolution) Testi Koşulları

Aparat: Sepet (Aparat 1), palet (Aparat 2), akış hücresi ve diğerleri; monografi belirler
Ortam: Monografide tanımlı çözünme ortamı, hacmi ve pH'ı
Sıcaklık: Vücut sıcaklığını temsil eden, standartta tanımlı sıcaklık
Karıştırma hızı: Monografide tanımlı devir sayısı

Çözünme (Dissolution) Testi Cihazı

Çözünme test cihazı ve aparat setleri
Otomatik numune alma sistemi
HPLC ve UV/Vis spektrofotometre
pH metre ve gaz giderme düzeneği
Kalibrasyon ve mekanik uygunluk aparatları

Çözünme (Dissolution) Testi İçin Numune Gereksinimleri

Monografide öngörülen sayıda birim (genellikle 6 veya 12)
Parti numarası ve beyan edilen doz bildirilmeli
Karşılaştırmalı çalışmada referans ürün de gönderilmeli
Numune orijinal ambalajında gönderilmeli

Çözünme (Dissolution) Testi Süresi

Hızlı salımlı ürünlerde test kısa sürer; uzatılmış salımlı formlarda profil çıkarma saatler alır. Karşılaştırmalı profil çalışmaları birden çok pH ortamında tekrarlandığı için daha uzundur.

Çözünme (Dissolution) Testi Prosedürü

1Cihazın mekanik uygunluğu ve kalibrasyonu doğrulanır.
2Çözünme ortamı hazırlanır, gazı giderilir ve sıcaklığa getirilir.
3Numuneler kaplara yerleştirilir.
4Tanımlı karıştırma hızında test başlatılır.
5Belirlenen zaman noktalarında numune alınır.
6Etkin madde miktarı ölçülür ve çözünme yüzdesi hesaplanır.

Çözünme (Dissolution) Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri bu sayfada verilmez: her etkin madde ve her ürün için sınır, ilgili farmakope monografisinden veya ruhsat dosyasındaki onaylı spesifikasyondan gelir. Farmakope genel bölümü yöntemi tanımlar, sınırı monografi belirler. Farmakope, çözünme sonuçlarının değerlendirilmesinde kademeli bir kabul yaklaşımı (S1, S2, S3) tanımlar: ilk aşamada kriter sağlanmazsa ek birimlerle test genişletilir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Cihazın mekanik uygunluğu sonucun en büyük değişkenlik kaynağıdır: paletin merkezden sapması, titreşim veya ortamdaki çözünmüş gaz sonucu belirgin şekilde etkiler. Karşılaştırmalı profil çalışmalarında benzerlik, tanımlı istatistiksel ölçütlerle değerlendirilir.

Çözünme (Dissolution) Testi Raporu

Ürün tanımı, parti ve beyan edilen doz
Aparat, ortam, hacim, sıcaklık ve karıştırma hızı
Her birim ve her zaman noktası için çözünme yüzdesi
Ortalama profil ve dağılım
Kabul aşaması (S1/S2/S3) değerlendirmesi

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

2001/83/AT Beşerî Tıbbi Ürünler Direktifi
GMP Kılavuzu (EudraLex Cilt 4)

İlaç ve Farmasötik Analiz — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Dissolution deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Farmasötik analiz, ilaç etkin maddesinin ve bitmiş ürünün kimliğini, saflığını, miktarını ve davranışını belirler. Bu ailenin diğerlerinden ayrılan yönü, yöntemlerin büyük ölçüde FARMAKOPELERDE tanımlı olmasıdır: Avrupa Farmakopesi (Ph. Eur.) ve Amerika Birleşik Devletleri Farmakopesi (USP) hem yöntemi hem kabul çerçevesini birlikte verir.

Farmakope yönteminin bağlayıcılığı alanın çalışma biçimini belirler. Diğer sektörlerde laboratuvar uygun bir yöntem seçebilirken burada monografta yazan yöntem esastır; alternatif yöntem kullanılacaksa eşdeğerliğinin gösterilmesi gerekir. Bu, sonuçların dünya genelinde karşılaştırılabilir olmasını sağlar.

Analizler birkaç grupta yürütülür. Kimlik ve miktar tayini (HPLC, UV, titrasyon) ürünün ne olduğunu ve ne kadar etkin madde içerdiğini gösterir. Safsızlık profili ve kalıntı çözücüler, üretim sürecinden gelen istenmeyen bileşikleri arar. Element safsızlıkları katalizör ve ekipman kaynaklı metalleri ele alır. Çözünme ve dağılma davranışı, ilacın vücutta salınım davranışına ilişkin en önemli in vitro göstergedir.

ÇÖZÜNME DENEYİ alanın en kritik ölçümlerinden biridir. Bir tabletin doğru miktarda etkin madde içermesi yeterli değildir; o maddenin uygun hızda çözünmesi gerekir. Çözünme profili, formülasyon değişikliklerinin biyoyararlanıma etkisini değerlendirmede kullanılır ve jenerik ilaç ruhsatlandırmasında merkezî bir yer tutar.

YÖNTEM VALİDASYONU bu ailede zorunlu bir adımdır. Farmakope yöntemi kullanılıyorsa yöntemin o laboratuvarın koşullarında uygun çalıştığı doğrulanır. Kendi yöntemi geliştirilmişse doğrusallık, kesinlik, doğruluk, seçicilik, tespit ve tayin sınırı, sağlamlık gibi parametrelerle valide edilir. Valide edilmemiş bir yöntemle üretilen sonuç ruhsat dosyasında kullanılamaz.

Stabilite çalışmaları raf ömrünü belirler ve alanın en uzun süren işidir. Ürün tanımlı sıcaklık ve nem koşullarında bekletilir, belirli aralıklarla analiz edilir ve sonuçlar raf ömrü ile saklama koşulu iddiasının dayanağı olur. Hızlandırılmış koşullar ön bilgi verir ama gerçek zamanlı veri esastır.

Mikrobiyolojik taraf ayrı bir gövdedir: mikrobiyal yük sayımı, belirlenmiş mikroorganizmaların aranması, steril ürünlerde sterilite deneyi ve bakteriyel endotoksin deneyi. Steril ürünlerde ayrıca ambalaj bütünlüğü ve sterilizasyon validasyonu devreye girer.

Veri bütünlüğü (data integrity) son yıllarda denetimlerin merkezine yerleşti. Sonucun doğru olması yetmez; ham verinin izlenebilir, değiştirilemez ve denetlenebilir olması gerekir. Elektronik kayıt sistemlerinin doğrulanması bu yüzden analizin ayrılmaz parçası hâline geldi.

Bu alanın yöntem grupları

Kimlik ve miktar
HPLC, UPLC, UV-Vis spektrofotometri, titrasyon, FTIR ile kimlik doğrulama.
Safsızlık ve kalıntı
İlgili safsızlıklar, bozunma ürünleri, kalıntı çözücüler (GC-headspace), nitrozamin taramaları.
Element safsızlıkları
ICP-MS ve ICP-OES ile element safsızlık tayini ve risk değerlendirmesi.
Fizikokimyasal
Çözünme ve dağılma, sertlik, ufalanma, dozaj birimi tekdüzeliği, su içeriği (Karl Fischer), partikül boyutu.
Mikrobiyolojik
Mikrobiyal enumerasyon, belirlenmiş mikroorganizmalar, sterilite, bakteriyel endotoksin, koruma etkinliği.
Stabilite
Gerçek zamanlı ve hızlandırılmış stabilite çalışmaları; fotostabilite ve kullanım sırasında stabilite.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Farmakope yöntemi bağlayıcıdır; alternatif yöntem ancak eşdeğerliği gösterilerek kullanılabilir.
Yöntem validasyonu olmadan üretilen sonuç ruhsat dosyasında kullanılamaz.
Hızlandırılmış stabilite gerçek zamanlı verinin yerini almaz; raf ömrü gerçek zamanlı sonuçla desteklenir.
Çözünme profili cihaz tipine, karıştırma hızına ve ortama duyarlıdır; koşullar raporda eksiksiz olmalıdır.
Veri bütünlüğü eksikliği, sonuç doğru olsa bile denetimde uygunsuzluk üretir.
Formülasyon ya da tedarikçi değişikliği analitik karşılaştırma ve gerekiyorsa yeni stabilite çalışması gerektirir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Ruhsat dosyası ve parti serbest bırakma
Raf ömrü ve saklama koşulu belirleme
Yöntem transferi ve yöntem validasyonu
Tedarikçi hammadde kabul kontrolü
Formülasyon değişikliğinin biyoeşdeğerliğe etkisinin değerlendirilmesi

İlgili Testler

Çözünme (Dissolution) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Çözünme testi biyoeşdeğerlik yerine geçer mi?

Genel olarak geçmez. Belirli koşullarda ve belirli ürün sınıflarında biyoyararlanım çalışmasından muafiyet mümkündür ancak bu, düzenleyici otoritenin kılavuzlarına göre değerlendirilen özel bir durumdur.

Neden ortamın gazı gideriliyor?

Çözünmüş gaz, kabarcık oluşturarak tablet yüzeyine yapışır ve çözünmeyi yavaşlatır. Bu, sonuçlarda gerçek olmayan düşüklük ve yüksek değişkenlik yaratır; bu yüzden gaz giderme zorunlu bir adımdır.