SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Nedir?
SPF tayini, güneş koruyucu ürünün UVB kaynaklı eritemi (kızarıklık) geciktirme oranının belirlenmesidir. Referans yöntem ISO 24444'e göre gönüllüler üzerinde yapılan in vivo ölçümdür. UVA koruması ise ISO 24443 ile in vitro veya ISO 24442 ile in vivo olarak belirlenir. Su direnci beyanı için ölçüm, ISO 16217'ye göre suya daldırma öncesi ve sonrası tekrarlanır.
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Amacı
Amaç, ambalajda beyan edilen koruma faktörünün ölçümle desteklendiğini göstermektir. Avrupa Birliği'nde güneş koruyucu beyanları için Komisyon Tavsiye Kararı 2006/647/AT bir çerçeve tanımlar ve UVA korumasının SPF ile orantılı olmasını öngörür.
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Güneş koruyucu krem, losyon ve spreyler
- SPF içeren günlük bakım ürünleri
- SPF içeren makyaj ürünleri
- Dudak koruyucular
- Bronzlaşma sonrası ve çocuk güneş ürünleri
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Hangi Sektörlerde Kullanılır?
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini İçin İlgili Standartlar
- TS EN ISO 24444 (in vivo SPF tayini)
- TS EN ISO 24443 (in vitro UVA koruma faktörü tayini)
- TS EN ISO 24442 (in vivo UVA koruma tayini)
- TS EN ISO 16217 (su direnci — daldırma işlemi)
- TS EN ISO 18861 (su direnci retansiyon yüzdesi)
- ISO 23675 (in vitro SPF tayini)
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Koşulları
- Uygulama miktarı
- Standartta tanımlı birim alan başına ürün miktarı; sonuç buna çok duyarlıdır
- Gönüllü sayısı
- In vivo yöntemlerde standartta tanımlı asgari sayı ve istatistiksel kriterler
- Işık kaynağı
- Standartta tanımlı spektral dağılıma sahip güneş simülatörü
- Su direnci
- İstenirse ISO 16217 daldırma işlemi sonrası ölçüm tekrarlanır
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Cihazı
- Güneş simülatörü ve spektroradyometre
- In vitro UV transmisyon ölçüm sistemi ve PMMA plakalar
- Kontrollü su banyosu
- Uygulama ve tartım düzenekleri
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini İçin Numune Gereksinimleri
- Satışa sunulacak formülasyon
- Yeterli miktarda numune; gönüllü sayısına göre belirlenir
- Formülasyon ve UV filtre bilgileri sunulmalı
- Hedeflenen SPF ve su direnci beyanı bildirilmeli
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Süresi
In vivo çalışmalar gönüllü kaydı, uygulama ve okuma adımları nedeniyle haftalar sürer. In vitro UVA ölçümü daha kısadır. Su direnci beyanı isteniyorsa daldırma ve tekrar ölçüm adımları süreye eklenir.
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Prosedürü
- 1Çalışma protokolü ve gönüllü kabul kriterleri belirlenir.
- 2Gönüllülerin cilt tipi ve minimum eritem dozu belirlenir.
- 3Ürün standartta tanımlı miktarda ve teknikle uygulanır.
- 4Güneş simülatörüyle kontrollü dozlar uygulanır.
- 5Tanımlı süre sonunda eritem değerlendirmesi yapılır.
- 6SPF hesaplanır; UVA için ilgili in vitro veya in vivo yöntem uygulanır.
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Kabul Kriterleri
Beyan edilen SPF, ölçüm sonucu ve standardın öngördüğü istatistiksel kriterlerle desteklenmelidir. Ayrıca 2006/647/AT, UVA koruma faktörünün SPF'nin belirli bir oranından az olmamasını ve etikette yalnızca tanımlı kategori ifadelerinin kullanılmasını tavsiye eder.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Uygulama miktarı sonucun en kritik değişkenidir: standartta tanımlı miktardan az uygulama SPF'yi belirgin şekilde düşürür. Bu, tüketici kullanımı için de geçerlidir ve etiketin yeterli miktarda uygulama konusunda bilgi vermesi beklenir. Deney sonucu tek başına uygunluk sağlamaz: (AT) 1223/2009 ayrıca sorumlu kişi atanmasını, Ürün Bilgi Dosyası tutulmasını, nitelikli bir kişi tarafından güvenlik değerlendirmesi yapılmasını ve ürünün CPNP'ye bildirilmesini ister. Laboratuvar verileri bu dosyanın girdisidir.
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Raporu
- Ürün tanımı ve UV filtre sistemi
- Uygulanan standart ve yöntem (in vivo/in vitro)
- Gönüllü sayısı ve cilt tipleri
- Uygulama miktarı ve tekniği
- SPF sonucu ve istatistiksel değerlendirme
- UVA koruma faktörü ve varsa su direnci retansiyonu
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- (AT) 1223/2009 Kozmetik Ürünler Tüzüğü
- 2006/647/AT Komisyon Tavsiye Kararı (güneş koruyucu ürünler ve beyanlar)
- (AB) 655/2013 (kozmetik beyanları için ortak kriterler)
Kozmetik Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm SPF deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Kozmetik deneyleri, ürünün kullanım süresince mikrobiyolojik olarak güvenli kaldığını, iddia ettiği performansı verdiğini ve kısıtlanmış madde içermediğini gösterir. Bu ailede ürün ONAYI YOKTUR: hiçbir otorite kozmetik ürünü onaylamaz; sorumluluk bütünüyle üreticide ve AB'de yerleşik sorumlu kişidedir.
Bu sorumluluk modeli alanın çalışma biçimini belirler. Ürün piyasaya arz edilmeden önce bir ürün bilgi dosyası (PIF) hazırlanır, bir güvenlik değerlendirmesi (CPSR) yapılır ve bildirim tamamlanır. Denetim sonradan gelir ve dosyayı ister; dosya eksikse ürün piyasadan çekilir. Deney raporları bu dosyanın kanıt tabanını oluşturur.
Mikrobiyolojik tarafta iki farklı soru vardır ve ikisi ayrı deneyle yanıtlanır. Ürünün MEVCUT mikrobiyolojik kalitesi sayım ve belirli mikroorganizma aranmasıyla ölçülür. Koruma sisteminin ETKİNLİĞİ ise ürüne kasten mikroorganizma verilerek sınanır (challenge test): ürün, kullanım boyunca tekrarlanan kontaminasyona direnebiliyor mu? Bir kavanoz krem her kullanımda parmakla temas eder; koruma sistemi bunu kaldırmalıdır.
Performans tarafında iddia doğrulama çalışmaları yürütülür. Güneş koruyucularda SPF ve UVA koruma tayini ile su dayanımı ölçümü zorunludur ve etikette beyan edilen değerin dayanağıdır. Nemlendirme, kırışıklık görünümü, saç bakımı ve renk kalıcılığı gibi iddialar için de in vivo ya da in vitro yöntemlerle kanıt üretilir.
Kimyasal tarafta yasaklı ve kısıtlı maddeler aranır: ağır metaller, yasaklı boyarmaddeler, koruyucu derişimleri, UV filtre miktarları ve nitrozamin gibi bulaşanlar. Nanomalzeme içeren ürünlerde ayrı bildirim yükümlülüğü vardır.
HAYVAN DENEYİ YASAĞI alanın en belirleyici kısıtıdır. Bitmiş ürün ve bileşenlerde hayvan deneyi yapılamaz ve hayvan deneyi yapılmış ürün piyasaya arz edilemez. Bu yüzden alternatif in vitro yöntemler (rekonstrüksiyonlu insan derisi modelleri, hücre kültürü temelli testler) alanın merkezindedir ve toksikolojik değerlendirme büyük ölçüde mevcut veriye, okuma-arası (read-across) yaklaşımlara ve in vitro sonuçlara dayanır.
Stabilite ve ambalaj uyumluluğu çalışmaları raf ömrünü ve açıldıktan sonra kullanım süresini (PAO) belirler. Ürünün ambalajla etkileşimi de değerlendirilir: aktif madde ambalaja göç edebilir, ambalajdan üründe bulunmaması gereken maddeler geçebilir.
Süreç tarafında iyi üretim uygulamaları ISO 22716 ile gösterilir; bu, ürün deneyinden ayrı ama dosyanın zorunlu bir parçasıdır.
Bu alanın yöntem grupları
Mikrobiyolojik kalite
Aerobik mezofilik bakteri, maya ve küf sayımı; Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Candida albicans ve E. coli aranması.
Koruma etkinliği
Challenge test ile koruma sisteminin tekrarlanan kontaminasyona direnci (ISO 11930).
Güneş koruma
In vivo SPF tayini, in vitro UVA koruma tayini, su dayanımı ve kritik dalga boyu ölçümleri.
Kimyasal analiz
Ağır metaller, yasaklı ve kısıtlı maddeler, koruyucu ve UV filtre miktar tayini, bulaşan taramaları.
Güvenlik değerlendirmesi
In vitro tahriş ve duyarlılık yöntemleri, toksikolojik risk değerlendirmesi, maruziyet hesapları.
Stabilite ve uyumluluk
Gerçek zamanlı ve hızlandırılmış stabilite, ambalaj uyumluluğu, PAO belirleme, duyusal ve fizikokimyasal izleme.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Kozmetikte CE işareti YOKTUR; uygunluk PIF, güvenlik değerlendirmesi ve bildirim üzerinden gösterilir.
- Sorumlu kişi AB'de yerleşik olmak zorundadır; ihracatçı bunu üstlenmezse ürün piyasaya arz edilemez.
- Mikrobiyolojik kalite ile koruma etkinliği farklı deneylerdir; temiz çıkan bir ürün koruma sistemi zayıf olabilir.
- Hayvan deneyi yasağı bileşenleri de kapsar; başka bir pazar için yapılmış hayvan deneyi verisi kullanım sorunu doğurur.
- SPF iddiası ölçümle desteklenmelidir; formülasyon değişikliği yeni ölçüm gerektirir.
- Ambalaj değişikliği stabilite ve uyumluluk çalışmalarının tekrarını gerektirebilir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Ürün bilgi dosyası ve güvenlik değerlendirmesi
- Koruma sistemi (preservative) tasarımının doğrulanması
- SPF ve etkinlik iddialarının desteklenmesi
- Raf ömrü ve açıldıktan sonra kullanım süresi belirleme
- İhracatta hedef pazar kısıtlamalarına uyum
İlgili Testler
SPF ve UVA Koruma Faktörü Tayini Hakkında Sık Sorulan Sorular
In vitro SPF, in vivo yerine geçer mi?
In vivo (ISO 24444) referans yöntemdir ve etiket beyanının temelini oluşturur. In vitro yöntemler (ISO 23675 dâhil) formülasyon geliştirme ve tarama için değerlidir; hangi verinin beyana dayanak olacağı hedef pazarın beklentisine göre belirlenir.
SPF 100 yazabilir miyim?
2006/647/AT etikette kullanılacak SPF kategorilerini ve azami beyan biçimini tavsiye eder; yaygın uygulama en yüksek kategorinin belirli bir ifadeyle gösterilmesidir. Beyanınızın hedef pazarda kabul edilebilir olup olmadığı yürürlükteki düzenleme ve kılavuzlardan teyit edilir.
Su dirençli beyanı için ne gerekiyor?
ISO 16217'ye göre daldırma işlemi uygulanır ve SPF ölçümü tekrarlanır; ISO 18861'e göre hesaplanan retansiyon yüzdesi beyanı desteklemelidir. Daldırma sayısı beyan edilen ifadeye göre değişir.








