Su Haslığı Testi — ISO 105-E01 · Petrol, Yakıt ve Yağ Analizleri

Su Haslığı Testi Nedir?

Su haslığı testi, numunenin beyaz refakat kumaşıyla birlikte saf suda ıslatılıp basınç altında tanımlı sıcaklıkta bekletilmesidir. Islanma sonrası renk değişimi ve refakat kumaşındaki kirlenme gri skalayla değerlendirilir.

Su Haslığı Testi Amacı

Amaç, ürünün yağmur, terleme dışı ıslanma veya nemli ortamda saklanma durumunda renk aktarıp aktarmayacağını belirlemektir.

Su Haslığı Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Dış giyim ve yağmurluk
Havlu ve plaj tekstili
Astar ve iç kumaşlar
Döşemelik kumaşlar
Baskılı tekstiller

Su Haslığı Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

TekstilPerakendeTüketici Ürünleri

Su Haslığı Testi İçin İlgili Standartlar

TS EN ISO 105-E01 (su haslığı)
TS EN ISO 105-E02 (deniz suyu haslığı)
TS EN ISO 105-E03 (klorlu su haslığı)
TS EN ISO 105-A02 / -A03 (değerlendirme skalaları)

Su Haslığı Testi Koşulları

Sıvı: Saf su (E01); deniz suyu ve klorlu su için ayrı bölümler kullanılır
Basınç: Perspirometre cihazında standartta tanımlı ağırlıkla
Bekleme: Etüvde standartta tanımlı sıcaklık ve sürede

Su Haslığı Testi Cihazı

Perspirometre
Etüv
Standart aydınlatmalı değerlendirme kabini ve gri skalalar

Su Haslığı Testi İçin Numune Gereksinimleri

Numune refakat kumaşıyla birlikte dikilmeli
Her renk için ayrı numune
Saf su kullanılmalı; şebeke suyu sonucu değiştirir
Değerlendirme için işlem görmemiş referans ayrılmalı

Su Haslığı Testi Süresi

Islatma, basınç altında bekleme ve kurutma deneyin süresini oluşturur; sonuç genellikle bir iş günü içinde alınır.

Su Haslığı Testi Prosedürü

1Numune ve refakat kumaşı hazırlanıp dikilir.
2Numune saf suya standartta tanımlı süre boyunca batırılır.
3Fazla su alınır ve numune plakalar arasına yerleştirilir.
4Tanımlı ağırlık altında etüvde bekletilir.
5Numune ayrılır ve kurutulur.
6Renk değişimi ve kirlenme gri skalayla değerlendirilir.

Su Haslığı Testi Kabul Kriterleri

Standart ölçüm yöntemini tanımlar, geçme notunu tanımlamaz. Kabul eşiği müşteri şartnamesiyle belirlenir; perakende zincirlerinin çoğu iç giyimde ve açık renklerde daha yüksek not ister. Şartname verilmediğinde rapor yalnızca ölçülen notu bildirir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Sonuç 1–5 arası gri skala notu olarak verilir: renk değişimi ISO 105-A02, kirlenme ISO 105-A03 skalasına göre değerlendirilir. 5 değişim yok, 1 en şiddetli değişim demektir. Ara notlar (4-5, 3-4 gibi) kullanılır.

Su Haslığı Testi Raporu

Numune tanımı ve renk
Uygulanan standart bölümü
Renk değişimi notu
Refakat kumaşındaki her lif için kirlenme notu

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Akaryakıt ve LPG piyasası teknik düzenlemeleri (EPDK)
AB 2009/30/EC (yakıt kalitesi direktifi)
Yağlama yağlarının piyasaya arzına ilişkin tebliğler

Petrol, Yakıt ve Yağ Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Water deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Petrol, yakıt ve yağ analizleri, akışkanın şartnameye uygun olup olmadığını ve kullanım sırasında nasıl davrandığını belirler. Bu alanda standartlar büyük ölçüde ASTM ve EN yayınlarından oluşur ve her parametre için ayrı bir yöntem tanımlanır.

Bu ailenin ayırt edici yönü, ürün şartnamelerinin PARAMETRE LİSTELERİ hâlinde yazılmasıdır. EN 590 (dizel), EN 228 (benzin), EN 14214 (biyodizel) ve ISO 8217 (denizcilik yakıtları) gibi şartnameler her parametre için hem limit hem o limitin hangi yöntemle ölçüleceğini birlikte belirtir. Yöntem değişirse sonuç da değişebilir; bu yüzden şartname yöntemi de bağlar ve "eşdeğer yöntem" kullanımı ancak şartname izin veriyorsa mümkündür.

Yakıt tarafında parametreler ürünün üç farklı özelliğini anlatır. Fiziksel özellikler (yoğunluk, viskozite, distilasyon eğrisi, akma noktası, bulutlanma noktası) yakıtın pompalanabilirliğini ve soğukta davranışını belirler. Yanma özellikleri (setan sayısı, oktan sayısı, ısıl değer) motordaki performansı gösterir. Kirletici ve kararlılık parametreleri (kükürt, su, tortu, oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu) hem emisyonu hem depolama ömrünü etkiler.

Yağ analizi iki farklı amaçla yapılır ve ikisi karıştırılmamalıdır. YENİ yağda analiz, ürünün şartnameye uygunluğunu doğrular: viskozite indeksi, katık içeriği, parlama noktası. KULLANILMIŞ yağda analiz ise makinenin durumunu okumak için yapılır — element analizi aşınma metallerini (demir, bakır, krom, alüminyum) gösterir, su ve yakıt kirlenmesi sızıntıya işaret eder, oksidasyon ve asit sayısı yağın ömrünü belirler.

Kullanılmış yağ analizi bu yüzden bir KESTİRİMCİ BAKIM aracıdır. Düzenli aralıklarla alınan numunelerin eğilimi izlenir; tek bir sonuç değil trend anlamlıdır. Demir seviyesinin aylar içinde tırmanması, arıza olmadan önce müdahale imkânı verir.

Denizcilik yakıtları alanın en hareketli alt gövdesidir. Kükürt sınırlamalarının küresel ölçekte sıkılaşması yeni karışım yakıtları ortaya çıkardı; bu yakıtlarda kararlılık, uyumluluk (iki yakıtın karıştığında çökelme yapıp yapmaması) ve katalitik ince toz içeriği kritik parametreler hâline geldi.

Numune alma bu ailede de sonucun parçasıdır. Tank dibinden alınan numune ile üst seviyeden alınan numune farklı su ve tortu içeriği gösterir; ticari teslimde numune alma noktası ve yöntemi sözleşmeyle belirlenir.

Bu alanın yöntem grupları

Fiziksel özellikler
Yoğunluk (salınımlı U-tüp ve hidrometre), kinematik viskozite, distilasyon, akma ve bulutlanma noktası, parlama noktası.
Yanma özellikleri
Setan sayısı ve setan indeksi, araştırma ve motor oktan sayısı, ısıl değer.
Kükürt ve element
UV floresans ve XRF ile kükürt; ICP ile element analizi ve katık içeriği.
Kararlılık ve korozyon
Oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu, su ve tortu, filtre tıkanma eğilimi.
Bileşim analizi
Gaz kromatografisiyle kaynama aralığı dağılımı, hidrokarbon tipleri (FIA), benzen ve aromatik içeriği, yağ asidi metil ester içeriği.
Kullanılmış yağ
Aşınma metalleri, kirlenme (su, yakıt, kurum), oksidasyon, asit ve baz sayısı, viskozite değişimi.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Şartname yöntemi de bağlar; farklı bir yöntemle ölçülen sonuç şartname uygunluğu için kabul edilmeyebilir.
Kullanılmış yağda tek bir sonuç anlamlı değildir; karar trend üzerinden verilir.
Numune alma noktası sonucu belirler; tank dibi ile üst seviye farklı su ve tortu gösterir.
Setan indeksi hesaplanmış bir değerdir, ölçülmüş setan sayısıyla aynı şey değildir.
Biyodizel karışımlı yakıtlarda depolama ömrü ve mikrobiyal büyüme farklı davranır; klasik dizel parametreleri yetmez.
Farklı kaynaklardan gelen denizcilik yakıtlarının karıştırılması çökelme yapabilir; uyumluluk ayrıca değerlendirilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Yakıt partisinin şartnameye uygunluğu ve ticari teslim
Kullanılmış yağ analizine dayalı kestirimci bakım kararı
Gümrük ve vergi sınıflandırması için parametre tespiti
Depolama, karıştırma ve nakil sonrası kalite doğrulaması
Emisyon mevzuatı kapsamında kükürt sınırlarına uyum

İlgili Testler

Su Haslığı Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Deniz suyu veya havuz suyu için ayrı test var mı?

Vardır. Deniz suyu için ISO 105-E02, klorlu havuz suyu için ISO 105-E03 kullanılır. Mayo ve plaj ürünlerinde saf su sonucu yeterli değildir; tuz ve klor boyayı farklı zorlar.