Sterilizasyon Validasyonu — ISO 11135 / ISO 11137 / ISO 17665

Sterilizasyon Validasyonu Nedir?

Sterilizasyon validasyonu, uygulanan sterilizasyon sürecinin ürün üzerinde hedeflenen sterilite güvence düzeyine (SAL) ulaştığını kanıtlar. Tıbbi cihazlarda hedef SAL genellikle 10⁻⁶'dır: bir milyon üründen en fazla birinde canlı mikroorganizma kalma olasılığı. Bu düzey testle değil, süreç geçerli kılmasıyla gösterilir.

Sterilizasyon Validasyonu Amacı

Amaç, sterilizasyon sürecinin tanımlı parametrelerle tekrarlanabilir biçimde sterilite sağladığını ve ürüne zarar vermediğini kanıtlamaktır.

Sterilizasyon Validasyonu Hangi Ürünlere Uygulanır?

Steril tek kullanımlık tıbbi cihazlar
İmplantlar
Cerrahi setler ve örtüler
Enjektör ve kateter setleri
Yeniden kullanılabilir cihazlar (buhar sterilizasyonu)

Sterilizasyon Validasyonu Hangi Sektörlerde Kullanılır?

Medikal CihazSağlıkİlaç

Sterilizasyon Validasyonu İçin İlgili Standartlar

ISO 11135
ISO 11137-1
ISO 11137-2
ISO 11137-3
ISO 17665-1
ISO 11737-1tıbbi cihazlarda mikrobiyal yük tayini Testi
ISO 11737-2sterilizasyon doğrulamasında sterilite testi Testi
ISO 10993-7
ISO 11607son ürün steril bariyer ambalajı Testi

Sterilizasyon Validasyonu Koşulları

Yöntem: Etilen oksit (ISO 11135), radyasyon (ISO 11137) veya nemli ısı (ISO 17665)
SAL hedefi: Tıbbi cihazlarda yaygın olarak 10⁻⁶
Doz belirleme: Radyasyonda ISO 11137-2'deki VDmax veya Yöntem 1 gibi yaklaşımlarla; biyoyüke dayanır
EO kalıntısı: ISO 10993-7 kapsamında etilen oksit ve etilen klorhidrin kalıntı limitleri

Sterilizasyon Validasyonu Cihazı

Sterilizatör (EO, gama/E-beam tesisi veya otoklav)
Biyolojik indikatörler ve kimyasal indikatörler
Dozimetreler (radyasyon için)
Sıcaklık ve nem ölçüm sistemleri
Mikrobiyoloji laboratuvarı
Gaz kromatografi (EO kalıntısı için)

Sterilizasyon Validasyonu İçin Numune Gereksinimleri

Nihai ambalajıyla birlikte ürün
En kötü durum yükleme konfigürasyonu
Biyoyük verisi mevcut olmalıdır
Ürün ailesi tanımı ve en zor sterilize edilen ürün gerekçesi
Numune sayısı standardın öngördüğü biçimde belirlenir

Sterilizasyon Validasyonu Süresi

IQ/OQ/PQ aşamaları ve mikrobiyolojik çalışmalarla birlikte tipik olarak birkaç ay.

Sterilizasyon Validasyonu Prosedürü

1Sterilizasyon yöntemi seçilir ve ürün uyumluluğu değerlendirilir.
2Biyoyük belirlenir (ISO 11737-1).
3Kurulum kalifikasyonu (IQ) yapılır.
4Operasyonel kalifikasyon (OQ) ile ekipman parametre aralıkları doğrulanır.
5Performans kalifikasyonu (PQ) ürünle birlikte yürütülür.
6Radyasyonda doz belirleme, EO'da yarım çevrim ve biyolojik indikatör çalışmaları yapılır.
7Sterilite testi ile doğrulama yapılır (ISO 11737-2).
8EO'da kalıntı analizi yürütülür.
9Ürünün sterilizasyon sonrası fonksiyonu ve ambalaj bütünlüğü doğrulanır.
10Rutin izleme ve yeniden geçerli kılma planı oluşturulur.

Sterilizasyon Validasyonu Kabul Kriterleri

Kabul kriteri, hedeflenen sterilite güvence düzeyine (yaygın olarak SAL 10⁻⁶) ulaşıldığının ilgili standardın yöntemiyle gösterilmesidir. EO sterilizasyonunda ayrıca ISO 10993-7'deki kalıntı limitlerinin karşılanması gerekir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Sonuçlar süreç parametreleri, biyoyük verisi ve ürün uyumluluğu birlikte değerlendirilerek yorumlanır. Sterilite testi tek başına yeterli kanıt sayılmaz; asıl kanıt süreç geçerli kılmasıdır.

Sterilizasyon Validasyonu Raporu

Sterilizasyon yöntemi ve hedef SAL
Ürün ailesi tanımı ve en kötü durum gerekçesi
Biyoyük verileri
IQ/OQ/PQ sonuçları
Doz belirleme veya çevrim geliştirme verileri
Sterilite testi ve biyolojik indikatör sonuçları
EO kalıntı analizi (uygulanabilirse)
Ürün ve ambalaj uyumluluğu sonuçları
Rutin izleme ve yeniden geçerli kılma planı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

MDR (AB) 2017/745
ISO 13485 süreç geçerli kılma
ISO 10993-7 EO kalıntı limitleri

Medikal Cihaz Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Sterilization Validation deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Medikal cihaz deneyleri, cihazın hasta ve kullanıcı için güvenli olduğunu ve amaçlanan performansı sürdürdüğünü gösterir. Bu ailede güvenlik yalnızca zarar vermemek değildir; cihazın beklenen işlevi yerine getirmemesi de bir risk olarak ele alınır. Bir monitörün alarmı kaçırması, bir pompanın dozu yanlış vermesi doğrudan hasta güvenliği olayıdır.

Alanın merkezinde RİSK YÖNETİMİ vardır ve bu, medikali diğer sektörlerden ayıran şeydir. ISO 14971 kapsamında yürütülen risk yönetimi süreci, hangi deneylerin gerektiğini de belirler. Deney listesi bir standart tablosundan kopyalanmaz; cihazın kullanım amacı, hastayla temas biçimi ve süresi, kullanım ortamı ve öngörülebilir hatalı kullanımı üzerinden türetilir ve gerekçelendirilir.

Değerlendirme birkaç ayrı gövdeden oluşur ve her biri kendi standart setine sahiptir. Biyouyumluluk ISO 10993 serisi üzerinden, elektrikli cihaz güvenliği IEC 60601 serisi üzerinden, sterilizasyon ISO 11135/11137/17665 üzerinden, ambalaj ISO 11607 üzerinden, yazılım IEC 62304 üzerinden, kullanılabilirlik IEC 62366 üzerinden yürütülür. Bunları kalite sistemi (ISO 13485) çatısı birleştirir.

Hangi deneylerin gerektiğini cihazın SINIFI ve VÜCUTLA TEMAS BİÇİMİ belirler. Cilde kısa süre temas eden bir ürünle kan dolaşımına giren bir implant aynı deney setinden geçmez; kapsam, ISO 10993-1 kapsamında hazırlanan biyolojik değerlendirme planıyla belirlenir. Bu plan, gereken uç noktaları ve gerekmeyenlerin neden gerekmediğini yazılı olarak gerekçelendirir.

Ambalaj ve sterilizasyon bu alanda cihazın kendisi kadar ciddiye alınır. Steril bir cihazda ambalaj bir taşıma kabı değil, sterilliği koruyan bariyerdir; bariyer bozulursa cihaz artık steril değildir. Bu yüzden ambalaj süreçleri valide edilir ve raf ömrü gerçek zamanlı yaşlandırma verisiyle desteklenir.

Yazılım içeren cihazlarda değerlendirme deneyden çok SÜREÇ güvencesine kayar. IEC 62304, yazılımın güvenlik sınıfına göre hangi geliştirme ve doğrulama adımlarının izlenmesi gerektiğini tanımlar; kanıt, geliştirme sürecinin izlenebilirliğidir. Bir yazılımı test etmek onu güvenli yapmaz, süreç kaydı yapar.

Klinik taraf teknik dosyanın ayrı bir sütunudur. Deney raporları cihazın teknik olarak güvenli olduğunu gösterir; klinik değerlendirme ise cihazın amaçlanan klinik faydayı sağladığını ve fayda-risk dengesinin kabul edilebilir olduğunu ortaya koyar. İkisi birbirinin yerine geçmez.

Bu alanın yöntem grupları

Biyouyumluluk
Sitotoksisite, tahriş, deri duyarlılığı, sistemik toksisite, kanla etkileşim, genotoksisite ve implantasyon sonrası lokal etkiler. Gereken uç noktalar ISO 10993-1 planıyla belirlenir.
Elektrikli cihaz güvenliği
IEC 60601-1 temel güvenlik ve temel performans; tamamlayıcı standartlarla EMC, alarm, kullanılabilirlik ve ortam gereklilikleri.
Sterilizasyon validasyonu
Etilen oksit, radyasyon ya da nemli ısı ile sterilizasyon süreçlerinin validasyonu; mikrobiyal yük ve sterilite güvence seviyesi çalışmaları.
Ambalaj
Steril bariyer sisteminin sızdırmazlığı, mühür dayanımı, dağıtım simülasyonu ve raf ömrü çalışmaları.
Mikrobiyolojik deneyler
Mikrobiyal yük tayini, sterilite deneyi, bakteriyel endotoksin ve gerekiyorsa taşıyıcı doğrulama çalışmaları.
Yazılım ve kullanılabilirlik
IEC 62304 yaşam döngüsü kanıtları ve IEC 62366 kapsamında kullanım hatası odaklı değerlendirme.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Sitotoksisite tek başına biyouyumluluk kanıtı değildir; gereken uç nokta seti ISO 10993-1'e göre belirlenir ve gerekçelendirilir.
ISO 13485 belgesi CE işareti vermez; MDR kapsamındaki sınıflandırma, teknik dosya ve onaylanmış kuruluş süreci ayrıca yürür.
Hızlandırılmış yaşlandırma gerçek zamanlı yaşlandırmanın yerini almaz; raf ömrü iddiası gerçek zamanlı veriyle desteklenir.
Malzeme değişikliği (tedarikçi, pigment, steril yöntemi) biyolojik değerlendirmenin tekrarını gerektirebilir; sessiz bir değişiklik değildir.
IEC 60601-1 için tamamlayıcı ve özel standartlar olmadan yapılan değerlendirme eksiktir; hangi -1-x ve -2-x standartlarının uygulandığı raporda görünmelidir.
In vitro tanı cihazları MDR değil IVDR kapsamındadır ve laboratuvar donanımı çoğu zaman IEC 61010-1 tarafındadır.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

MDR/IVDR teknik dosyası ve onaylanmış kuruluş değerlendirmesi
Biyolojik değerlendirme planının tamamlanması
Sterilizasyon ve ambalaj validasyonu
Raf ömrü ve saklama koşulu belirleme
Tasarım değişikliği sonrası yeniden değerlendirme kapsamının belirlenmesi

İlgili Testler

Sterilizasyon Validasyonu Hakkında Sık Sorulan Sorular

SAL 10⁻⁶ ne anlama geliyor?

Sterilizasyon sonrasında bir üründe canlı mikroorganizma bulunma olasılığının bir milyonda birden fazla olmaması demektir. Bu bir olasılık ifadesidir ve testle ölçülemez; sürecin mikrobiyal öldürme kinetiği üzerinden hesaplanır ve geçerli kılma ile gösterilir.

Ne zaman yeniden geçerli kılma gerekir?

Ürün tasarımı, malzeme, ambalaj, yükleme konfigürasyonu veya sterilizasyon parametrelerinde değişiklik olduğunda; biyoyükte anlamlı artış görüldüğünde ve standartların öngördüğü periyodik aralıklarda yeniden geçerli kılma yapılır.

EO kalıntısı neden ayrıca ölçülüyor?

Etilen oksit toksik ve mutajenik bir maddedir; üründe kalan kalıntı hastaya geçer. ISO 10993-7, temas süresine göre izin verilen günlük maruziyet limitlerini tanımlar ve havalandırma süresinin bu limitleri sağlayacak biçimde geçerli kılınmasını ister.