Mikroplastik | EUROLAB

Mikroplastik Analizi Nedir?

Mikroplastik analizi, numunedeki küçük sentetik polimer parçacıklarının varlığını, sayısını ve polimer türünü belirler. Numune önce organik maddeden arındırılır ve ayrıştırılır; ardından parçacıklar mikro-FTIR veya Raman ile tek tek tanımlanır. Tanımlama olmadan yapılan sayım güvenilir değildir: doğal lifler kolayca yanlış sayılabilir.

Mikroplastik Analizi Amacı

Amaç, üründe kasıtlı olarak eklenmiş mikroplastik bulunup bulunmadığını belirlemek ve REACH kapsamındaki kısıtlamaya uyumu göstermektir. Çevre numunelerinde ise kirlilik düzeyinin belirlenmesi hedeflenir.

Mikroplastik Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Peeling ve scrub ürünleri
Diş macunu ve temizleyiciler
Makyaj ve bakım ürünleri
Atık su ve arıtma çıkış suyu
Deniz suyu, tortu ve içme suyu numuneleri

Mikroplastik Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

KozmetikKişisel BakımPerakendeKimyaÇevre

Mikroplastik Analizi İçin İlgili Standartlar

AB 2023/2055 (REACH Ek XVII — kasıtlı eklenen mikroplastik kısıtlaması)
ISO 24187 (mikroplastik analizinde genel ilkeler)
ISO/TR 21960 (plastikler — çevrede mikroplastik)
İlgili su ve tortu numune alma standartları

Mikroplastik Analizi Koşulları

Numune hazırlama: Organik maddenin uzaklaştırılması, yoğunluk ayrımı ve süzme
Tanımlama: Mikro-FTIR veya Raman ile polimer türü tayini
Boyut aralığı: Yöntemin kapsadığı en küçük tane boyutu raporda belirtilir
Bulaşma kontrolü: Ortam kaynaklı lif bulaşmasını izleyen kör numuneler zorunludur

Mikroplastik Analizi Cihazı

Mikro-FTIR ve/veya Raman mikroskobu
Yoğunluk ayrım düzeneği
Süzme sistemi ve filtreler
Stereo mikroskop
Bulaşmayı sınırlayan temiz çalışma ortamı

Mikroplastik Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Ürün orijinal ve açılmamış ambalajında gönderilmelidir.
Parti numarası, üretim ve son kullanma tarihi bildirilmelidir.
İçindekiler listesi (INCI) ve varsa formülasyon bilgisi paylaşılmalıdır.
Analiz sayısına göre gereken miktar değişir; gönderim öncesi teyit alınmalıdır.
Işığa ve sıcaklığa duyarlı ürünler uygun koşullarda taşınmalıdır.

Mikroplastik Analizi Süresi

Numune hazırlama uzundur ve parçacıkların tek tek tanımlanması zaman alır; bir numunenin analizi genellikle birkaç iş günü sürer.

Mikroplastik Analizi Prosedürü

1Numune alınır ve bulaşmaya karşı korunarak laboratuvara ulaştırılır.
2Organik madde uygun yöntemle uzaklaştırılır.
3Yoğunluk ayrımı ile plastik parçacıklar ayrıştırılır.
4Numune filtre üzerine alınır.
5Stereo mikroskopla ön inceleme yapılır.
6Parçacıklar mikro-FTIR veya Raman ile tanımlanır.
7Polimer türü ve sayı/boyut dağılımı raporlanır; kör numune sonucu birlikte verilir.

Mikroplastik Analizi Kabul Kriterleri

Kozmetik ürünlerde kabul kriteri tek bir deneyden değil, ürünün güvenlik değerlendirme raporundan ve mevzuattan gelir. AB 1223/2009 ile Kozmetik Yönetmeliği yasaklı ve kısıtlı maddeleri, mikrobiyolojik beklentileri ve etiket şartlarını belirler; sayfa bu yüzden sabit bir sınır vermez.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Kozmetikte değerlendirme, AB 2023/2055 kapsamında ürüne kasıtlı olarak mikroplastik eklenip eklenmediğine dayanır. Çevre numunelerinde ise genel kabul görmüş bir sınır bulunmadığı için sonuç, kör numune düzeyi ve yöntemin kapsadığı boyut aralığıyla birlikte yorumlanır.

Mikroplastik Analizi Raporu

Ürün adı, parti numarası ve ambalaj bilgisi
Numunenin geliş tarihi ve saklama koşulları
Uygulanan yöntem ve referans standardı
Deney koşulları ve varsa şartlandırma
Ölçüm sonuçları ve birimleri
Ölçüm belirsizliği (talep edilmişse)
Sonucun yalnızca deneye sunulan numuneye ait olduğu beyanı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

AB 1223/2009 Kozmetik Ürünler Tüzüğü
Kozmetik Yönetmeliği (Türkiye)
Kozmetik ürün güvenlik değerlendirmesi (CPSR) şartları
ISO 22716 (kozmetikte iyi üretim uygulamaları)

Kozmetik Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Mikroplastik deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Kozmetik deneyleri, ürünün kullanım süresince mikrobiyolojik olarak güvenli kaldığını, iddia ettiği performansı verdiğini ve kısıtlanmış madde içermediğini gösterir. Bu ailede ürün ONAYI YOKTUR: hiçbir otorite kozmetik ürünü onaylamaz; sorumluluk bütünüyle üreticide ve AB'de yerleşik sorumlu kişidedir.

Bu sorumluluk modeli alanın çalışma biçimini belirler. Ürün piyasaya arz edilmeden önce bir ürün bilgi dosyası (PIF) hazırlanır, bir güvenlik değerlendirmesi (CPSR) yapılır ve bildirim tamamlanır. Denetim sonradan gelir ve dosyayı ister; dosya eksikse ürün piyasadan çekilir. Deney raporları bu dosyanın kanıt tabanını oluşturur.

Mikrobiyolojik tarafta iki farklı soru vardır ve ikisi ayrı deneyle yanıtlanır. Ürünün MEVCUT mikrobiyolojik kalitesi sayım ve belirli mikroorganizma aranmasıyla ölçülür. Koruma sisteminin ETKİNLİĞİ ise ürüne kasten mikroorganizma verilerek sınanır (challenge test): ürün, kullanım boyunca tekrarlanan kontaminasyona direnebiliyor mu? Bir kavanoz krem her kullanımda parmakla temas eder; koruma sistemi bunu kaldırmalıdır.

Performans tarafında iddia doğrulama çalışmaları yürütülür. Güneş koruyucularda SPF ve UVA koruma tayini ile su dayanımı ölçümü zorunludur ve etikette beyan edilen değerin dayanağıdır. Nemlendirme, kırışıklık görünümü, saç bakımı ve renk kalıcılığı gibi iddialar için de in vivo ya da in vitro yöntemlerle kanıt üretilir.

Kimyasal tarafta yasaklı ve kısıtlı maddeler aranır: ağır metaller, yasaklı boyarmaddeler, koruyucu derişimleri, UV filtre miktarları ve nitrozamin gibi bulaşanlar. Nanomalzeme içeren ürünlerde ayrı bildirim yükümlülüğü vardır.

HAYVAN DENEYİ YASAĞI alanın en belirleyici kısıtıdır. Bitmiş ürün ve bileşenlerde hayvan deneyi yapılamaz ve hayvan deneyi yapılmış ürün piyasaya arz edilemez. Bu yüzden alternatif in vitro yöntemler (rekonstrüksiyonlu insan derisi modelleri, hücre kültürü temelli testler) alanın merkezindedir ve toksikolojik değerlendirme büyük ölçüde mevcut veriye, okuma-arası (read-across) yaklaşımlara ve in vitro sonuçlara dayanır.

Stabilite ve ambalaj uyumluluğu çalışmaları raf ömrünü ve açıldıktan sonra kullanım süresini (PAO) belirler. Ürünün ambalajla etkileşimi de değerlendirilir: aktif madde ambalaja göç edebilir, ambalajdan üründe bulunmaması gereken maddeler geçebilir.

Süreç tarafında iyi üretim uygulamaları ISO 22716 ile gösterilir; bu, ürün deneyinden ayrı ama dosyanın zorunlu bir parçasıdır.

Bu alanın yöntem grupları

Mikrobiyolojik kalite
Aerobik mezofilik bakteri, maya ve küf sayımı; Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Candida albicans ve E. coli aranması.
Koruma etkinliği
Challenge test ile koruma sisteminin tekrarlanan kontaminasyona direnci (ISO 11930).
Güneş koruma
In vivo SPF tayini, in vitro UVA koruma tayini, su dayanımı ve kritik dalga boyu ölçümleri.
Kimyasal analiz
Ağır metaller, yasaklı ve kısıtlı maddeler, koruyucu ve UV filtre miktar tayini, bulaşan taramaları.
Güvenlik değerlendirmesi
In vitro tahriş ve duyarlılık yöntemleri, toksikolojik risk değerlendirmesi, maruziyet hesapları.
Stabilite ve uyumluluk
Gerçek zamanlı ve hızlandırılmış stabilite, ambalaj uyumluluğu, PAO belirleme, duyusal ve fizikokimyasal izleme.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Kozmetikte CE işareti YOKTUR; uygunluk PIF, güvenlik değerlendirmesi ve bildirim üzerinden gösterilir.
Sorumlu kişi AB'de yerleşik olmak zorundadır; ihracatçı bunu üstlenmezse ürün piyasaya arz edilemez.
Mikrobiyolojik kalite ile koruma etkinliği farklı deneylerdir; temiz çıkan bir ürün koruma sistemi zayıf olabilir.
Hayvan deneyi yasağı bileşenleri de kapsar; başka bir pazar için yapılmış hayvan deneyi verisi kullanım sorunu doğurur.
SPF iddiası ölçümle desteklenmelidir; formülasyon değişikliği yeni ölçüm gerektirir.
Ambalaj değişikliği stabilite ve uyumluluk çalışmalarının tekrarını gerektirebilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Ürün bilgi dosyası ve güvenlik değerlendirmesi
Koruma sistemi (preservative) tasarımının doğrulanması
SPF ve etkinlik iddialarının desteklenmesi
Raf ömrü ve açıldıktan sonra kullanım süresi belirleme
İhracatta hedef pazar kısıtlamalarına uyum

İlgili Testler

Mikroplastik Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Neden kör numune bu kadar önemli?

Laboratuvar havasındaki ve giysilerdeki sentetik lifler numuneye kolayca düşer. Kör numune bu arka plan düzeyini gösterir; onsuz alınan sayım gerçek kirliliği yansıtmaz.

Her plastik parçacık mikroplastik sayılır mı?

Tanım boyut aralığına ve mevzuata bağlıdır. Rapor, yöntemin kapsadığı en küçük boyutu açıkça belirtir; bu sınırın altındaki parçacıklar sayıma girmez.