Genotoksisite – ISO 10993-3

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Nedir?

Genotoksisite değerlendirmesi, cihazdan salınan maddelerin genetik materyalde hasara yol açıp açmadığını inceler. ISO 10993-3, birbirini tamamlayan en az iki in vitro deneyden oluşan bir batarya öngörür: bakteriyel gen mutasyon deneyi (Ames) ve memeli hücrelerinde kromozomal hasarı gösteren bir deney.

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Amacı

Amaç, malzemenin mutajenik veya kromozom hasarına yol açıcı potansiyelini belirlemektir. Bu son nokta özellikle uzun süreli temas eden ve implante edilen cihazlarda karsinojenite riskinin ilk göstergesidir.

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Hangi Ürünlere Uygulanır?

Uzun süreli implantlar
Emilebilir malzemeler
Kan ile temas eden uzun süreli cihazlar
Yeni malzeme veya yeni katkı içeren cihazlar
Diş hekimliği dolgu ve yapıştırıcıları

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Hangi Sektörlerde Kullanılır?

Medikal CihazİlaçSağlıkBiyoteknoloji

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 İçin İlgili Standartlar

ISO 10993-3genotoksisite, karsinojenite ve üreme toksisitesi Testi

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Koşulları

Deney bataryası: En az iki tamamlayıcı in vitro deney
Metabolik aktivasyon: Deneyler S9 karışımı varlığında ve yokluğunda yürütülür
Ekstraksiyon: ISO 10993-12'ye göre polar ve apolar ekstraktlar
Kontroller: Her deneyde pozitif ve çözücü kontrolleri

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Cihazı

Mikrobiyoloji ve hücre kültürü laboratuvarı
İnkübatörler ve biyogüvenlik kabinleri
Mikroskop ve otomatik koloni/mikronükleus sayım sistemleri
S9 fraksiyonu hazırlama ve saklama düzeneği
Ekstraksiyon etüvü

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 İçin Numune Gereksinimleri

Numune, seri üretim süreçlerinin tamamından geçmiş (sterilize edilmiş dâhil) son hâliyle sunulmalıdır.
Cihazın hasta ile temas eden yüzey alanı ve kütlesi bildirilmelidir.
Malzeme bileşimi, üretim yardımcı maddeleri ve varsa kaplama bilgisi paylaşılmalıdır.
Ekstraksiyon için gereken numune miktarı yüzey alanına göre hesaplanır; gönderim öncesi teyit alınmalıdır.
Steril ürünlerde ambalaj bütünlüğü korunmuş olmalıdır.

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Süresi

İki deneyden oluşan batarya, kültür hazırlığı ve tekrarlarla birlikte birkaç haftalık bir çalışmadır.

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Prosedürü

1Cihazın kategorisi ve gerekliliği ISO 10993-1'e göre belirlenir.
2ISO 10993-12'ye göre ekstraktlar hazırlanır.
3Bakteriyel ters mutasyon deneyi kurulur (S9'lu ve S9'suz).
4Memeli hücrelerinde kromozomal hasar deneyi kurulur.
5Pozitif ve negatif kontroller birlikte çalışılır.
6Koloni veya mikronükleus sayımları yapılır.
7Sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirilir ve batarya bütün olarak yorumlanır.

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Kabul Kriterleri

Kabul kriteri cihazın temas tipine (yüzey, dışarıdan iletişimli, implant), temas süresine ve kullanım amacına göre standardın ilgili bölümünden seçilir. Değerlendirme tek bir deney sonucuna değil, ISO 10993-1 kapsamında yürütülen biyolojik değerlendirme planına dayanır; bu yüzden sayfa sabit bir sınır vermez.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Değerlendirme tek bir deneyin değil bataryanın bütününün sonucuna dayanır. Pozitif bir bulguda sorumlu bileşenin belirlenmesi ve gerekiyorsa ek deneylerle doğrulanması gerekir; bulgu doğrudan cihazın reddi anlamına gelmez, risk değerlendirmesine girdi olur.

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Raporu

Cihaz tanımı, model ve varsa lot numarası
Cihazın temas tipi, süresi ve kullanım amacı
Uygulanan standart ve bölümü
Ekstraksiyon veya numune hazırlama koşulları
Kullanılan hücre hattı, deney sistemi veya deney düzeneği
Kontroller ve sonuçları
Gözlemler, ölçüm sonuçları ve değerlendirme
Sonucun yalnızca deneye sunulan numuneye ait olduğu beyanı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

AB 2017/745 Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (MDR)
Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (Türkiye)
ISO 14971 (tıbbi cihazlar için risk yönetimi)
ISO 13485 (tıbbi cihazlar — kalite yönetim sistemi)

Medikal Cihaz Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Genotoksisite deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Medikal cihaz deneyleri, cihazın hasta ve kullanıcı için güvenli olduğunu ve amaçlanan performansı sürdürdüğünü gösterir. Bu ailede güvenlik yalnızca zarar vermemek değildir; cihazın beklenen işlevi yerine getirmemesi de bir risk olarak ele alınır. Bir monitörün alarmı kaçırması, bir pompanın dozu yanlış vermesi doğrudan hasta güvenliği olayıdır.

Alanın merkezinde RİSK YÖNETİMİ vardır ve bu, medikali diğer sektörlerden ayıran şeydir. ISO 14971 kapsamında yürütülen risk yönetimi süreci, hangi deneylerin gerektiğini de belirler. Deney listesi bir standart tablosundan kopyalanmaz; cihazın kullanım amacı, hastayla temas biçimi ve süresi, kullanım ortamı ve öngörülebilir hatalı kullanımı üzerinden türetilir ve gerekçelendirilir.

Değerlendirme birkaç ayrı gövdeden oluşur ve her biri kendi standart setine sahiptir. Biyouyumluluk ISO 10993 serisi üzerinden, elektrikli cihaz güvenliği IEC 60601 serisi üzerinden, sterilizasyon ISO 11135/11137/17665 üzerinden, ambalaj ISO 11607 üzerinden, yazılım IEC 62304 üzerinden, kullanılabilirlik IEC 62366 üzerinden yürütülür. Bunları kalite sistemi (ISO 13485) çatısı birleştirir.

Hangi deneylerin gerektiğini cihazın SINIFI ve VÜCUTLA TEMAS BİÇİMİ belirler. Cilde kısa süre temas eden bir ürünle kan dolaşımına giren bir implant aynı deney setinden geçmez; kapsam, ISO 10993-1 kapsamında hazırlanan biyolojik değerlendirme planıyla belirlenir. Bu plan, gereken uç noktaları ve gerekmeyenlerin neden gerekmediğini yazılı olarak gerekçelendirir.

Ambalaj ve sterilizasyon bu alanda cihazın kendisi kadar ciddiye alınır. Steril bir cihazda ambalaj bir taşıma kabı değil, sterilliği koruyan bariyerdir; bariyer bozulursa cihaz artık steril değildir. Bu yüzden ambalaj süreçleri valide edilir ve raf ömrü gerçek zamanlı yaşlandırma verisiyle desteklenir.

Yazılım içeren cihazlarda değerlendirme deneyden çok SÜREÇ güvencesine kayar. IEC 62304, yazılımın güvenlik sınıfına göre hangi geliştirme ve doğrulama adımlarının izlenmesi gerektiğini tanımlar; kanıt, geliştirme sürecinin izlenebilirliğidir. Bir yazılımı test etmek onu güvenli yapmaz, süreç kaydı yapar.

Klinik taraf teknik dosyanın ayrı bir sütunudur. Deney raporları cihazın teknik olarak güvenli olduğunu gösterir; klinik değerlendirme ise cihazın amaçlanan klinik faydayı sağladığını ve fayda-risk dengesinin kabul edilebilir olduğunu ortaya koyar. İkisi birbirinin yerine geçmez.

Bu alanın yöntem grupları

Biyouyumluluk
Sitotoksisite, tahriş, deri duyarlılığı, sistemik toksisite, kanla etkileşim, genotoksisite ve implantasyon sonrası lokal etkiler. Gereken uç noktalar ISO 10993-1 planıyla belirlenir.
Elektrikli cihaz güvenliği
IEC 60601-1 temel güvenlik ve temel performans; tamamlayıcı standartlarla EMC, alarm, kullanılabilirlik ve ortam gereklilikleri.
Sterilizasyon validasyonu
Etilen oksit, radyasyon ya da nemli ısı ile sterilizasyon süreçlerinin validasyonu; mikrobiyal yük ve sterilite güvence seviyesi çalışmaları.
Ambalaj
Steril bariyer sisteminin sızdırmazlığı, mühür dayanımı, dağıtım simülasyonu ve raf ömrü çalışmaları.
Mikrobiyolojik deneyler
Mikrobiyal yük tayini, sterilite deneyi, bakteriyel endotoksin ve gerekiyorsa taşıyıcı doğrulama çalışmaları.
Yazılım ve kullanılabilirlik
IEC 62304 yaşam döngüsü kanıtları ve IEC 62366 kapsamında kullanım hatası odaklı değerlendirme.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Sitotoksisite tek başına biyouyumluluk kanıtı değildir; gereken uç nokta seti ISO 10993-1'e göre belirlenir ve gerekçelendirilir.
ISO 13485 belgesi CE işareti vermez; MDR kapsamındaki sınıflandırma, teknik dosya ve onaylanmış kuruluş süreci ayrıca yürür.
Hızlandırılmış yaşlandırma gerçek zamanlı yaşlandırmanın yerini almaz; raf ömrü iddiası gerçek zamanlı veriyle desteklenir.
Malzeme değişikliği (tedarikçi, pigment, steril yöntemi) biyolojik değerlendirmenin tekrarını gerektirebilir; sessiz bir değişiklik değildir.
IEC 60601-1 için tamamlayıcı ve özel standartlar olmadan yapılan değerlendirme eksiktir; hangi -1-x ve -2-x standartlarının uygulandığı raporda görünmelidir.
In vitro tanı cihazları MDR değil IVDR kapsamındadır ve laboratuvar donanımı çoğu zaman IEC 61010-1 tarafındadır.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

MDR/IVDR teknik dosyası ve onaylanmış kuruluş değerlendirmesi
Biyolojik değerlendirme planının tamamlanması
Sterilizasyon ve ambalaj validasyonu
Raf ömrü ve saklama koşulu belirleme
Tasarım değişikliği sonrası yeniden değerlendirme kapsamının belirlenmesi

İlgili Testler

Genotoksisite Testi — ISO 10993-3 Hakkında Sık Sorulan Sorular

Neden iki farklı deney isteniyor?

Genetik hasar farklı mekanizmalarla oluşur: nokta mutasyonları ile kromozom kırıkları farklı deneylerle yakalanır. Tek bir deney bütün mekanizmaları kapsamaz.

S9 karışımı neden ekleniyor?

Bazı maddeler kendi başına değil, vücutta metabolize edildikten sonra genotoksik hâle gelir. S9 karaciğer enzim fraksiyonu bu metabolizmayı in vitro ortamda taklit eder.