Gıda Katkı Analizi — (AT) 1333/2008 / Renklendirici, Fosfat, Antioksidan

Gıda Katkı Maddesi Analizi Nedir?

Gıda katkı maddesi analizi, ürüne teknolojik amaçla eklenen maddelerin tespit edilmesi ve miktarının belirlenmesidir. Renklendiriciler HPLC-DAD ile, antioksidanlar HPLC veya GC ile, fosfatlar iyon kromatografisi veya spektrofotometrik yöntemle ölçülür. Analiz listesi ürün kategorisine ve şüphelenilen katkılara göre kurulur.

Gıda Katkı Maddesi Analizi Amacı

Amaç, üründe izinsiz katkı bulunmadığını, izinli olanların azami düzeyleri aşmadığını ve etikette doğru beyan edildiğini göstermektir.

Gıda Katkı Maddesi Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Şekerleme ve içecekler
Et ve şarküteri ürünleri (fosfat)
Yağ ve yağlı ürünler (antioksidan)
Hazır yemek ve soslar
Unlu mamuller

Gıda Katkı Maddesi Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

GıdaTarımPerakendeKimya

Gıda Katkı Maddesi Analizi İçin İlgili Standartlar

TS EN 12857 / EN 12856 (belirli katkıların HPLC ile tayini)
TS EN 15911 (gıdada sentetik boyaların HPLC ile tayini)
TS EN 1784 / 1785 (ışınlanmış gıda tespiti — ilgili olduğunda)
AOAC ve JECFA yöntemleri

Gıda Katkı Maddesi Analizi Koşulları

Analiz listesi: Ürün kategorisi ve etiket beyanına göre kurulur
Ekstraksiyon: Katkı grubuna özgü; renklendirici, antioksidan ve fosfat için farklıdır
Ölçüm: HPLC-DAD, LC-MS/MS, GC veya iyon kromatografisi

Gıda Katkı Maddesi Analizi Cihazı

HPLC-DAD ve LC-MS/MS
GC-MS
İyon kromatografisi
UV/Vis spektrofotometre
Numune hazırlama sistemleri

Gıda Katkı Maddesi Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Homojenleştirilmiş temsil edici numune
Etiket ve içindekiler listesi sunulmalı
Ürün kategorisi bildirilmeli
Şüphelenilen katkı varsa belirtilmeli — hedefli analiz daha duyarlıdır

Gıda Katkı Maddesi Analizi Süresi

Süre analiz listesinin genişliğine bağlıdır. Hedefli tek grup analizi birkaç iş günü sürerken geniş tarama paketleri daha uzun sürer.

Gıda Katkı Maddesi Analizi Prosedürü

1Ürün kategorisi ve etiket beyanı incelenir.
2Analiz edilecek katkı listesi belirlenir.
3Numune katkı grubuna uygun şekilde ekstrakte edilir.
4Gerekiyorsa temizleme uygulanır.
5Kromatografik ölçüm yapılır.
6Sonuçlar mevzuattaki izin ve düzeylerle karşılaştırılır.

Gıda Katkı Maddesi Analizi Kabul Kriterleri

(AT) 1333/2008 Ek II, gıda kategorisi bazında izinli katkıları ve azami düzeyleri tanımlar; Ek III işleme yardımcıları ve taşıyıcıları düzenler. İzin verilmeyen katkının bulunması, düzeyden bağımsız olarak uygunsuzluktur. Ayrıca (AB) 231/2012 katkıların saflık kriterlerini belirler.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Hedefli analiz yalnızca aranan maddeleri bulur: listede olmayan bir katkı raporda görünmez. Bu yüzden analiz listesinin ürün kategorisi ve olası tağşiş senaryoları düşünülerek kurulması gerekir. Taşınma (carry-over) kuralları da değerlendirmenin parçasıdır.

Gıda Katkı Maddesi Analizi Raporu

Numune tanımı ve gıda kategorisi
Analiz edilen katkı listesi
Uygulanan yöntemler
Her katkı için sonuç ve tayin sınırı
Etiket beyanıyla ve mevzuatla karşılaştırma

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AT) 1333/2008 Gıda Katkı Maddeleri Tüzüğü
(AB) 231/2012 Katkı Maddeleri Saflık Kriterleri Tüzüğü
(AB) 1169/2011 Gıda Bilgisi Tüzüğü

Gıda Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Additives deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Gıda deneyleri, ürünün tüketim için güvenli olduğunu ve etiketinde yazanı içerdiğini gösterir. Aile üç eksende çalışır: mikrobiyolojik güvenlik, kimyasal güvenlik ve besin bileşimi. Üçü farklı laboratuvar altyapısı, farklı yöntem gövdesi ve farklı karar süresi gerektirir.

Alanın en belirgin özelliği ZAMAN BASKISIDIR. Bir çelik numunesi rafta bekleyebilir; bir çiğ süt ya da taze et numunesi bekleyemez. Numunenin alınış saati, taşıma sıcaklığı ve laboratuvara ulaşma süresi sonucun geçerliliğini doğrudan belirler. Bu yüzden gıda mikrobiyolojisinde soğuk zincir kaydı, deney raporunun ayrılmaz parçasıdır.

Mikrobiyolojik tarafta iki farklı soru vardır ve karıştırılmamalıdır. Patojen ARANMASI nitel bir sorudur: numunede Salmonella var mı, yok mu? Gösterge mikroorganizma SAYIMI ise nicel bir sorudur ve üretim hijyeninin göstergesidir. Bir üründe patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; toplam mezofil aerob sayısı yüksekse süreçte bir sorun vardır.

Kimyasal tarafta pestisit kalıntıları, mikotoksinler, ağır metaller, katkı maddeleri, veteriner ilaç kalıntıları ve proses bulaşanları (akrilamid, furan, PAH) ölçülür. Bu alanda çoklu kalıntı yöntemleri (QuEChERS temelli LC-MS/MS ve GC-MS/MS) tek analizde yüzlerce etken madde tarayabilir; limitler ürün-etken madde çiftine göre ayrı ayrı tanımlıdır.

Bileşim tarafında protein, yağ, nem, kül, lif, şeker profili, yağ asidi kompozisyonu, vitamin ve mineral içeriği belirlenir. Bu değerler etiketteki besin beyanının dayanağıdır ve tolerans aralıkları mevzuatta tanımlıdır — beyan edilen değerle ölçülen değer arasındaki fark bu toleransın içinde kalmak zorundadır.

Gıdada CE işareti YOKTUR ve bu, alanın çalışma biçimini belirler. Uygunluk, HACCP esaslı bir gıda güvenliği sisteminin işletilmesi, etiketleme kurallarına uyum ve bulaşan/kalıntı/mikrobiyolojik limitlerin aşılmaması üzerinden gösterilir. Deney sonucu bir belgeye değil, işleyen bir sisteme kanıt üretir.

Alerjen yönetimi ayrı bir ağırlık taşır. Beyan edilmemiş bir alerjenin üründe bulunması, en sık görülen gıda geri çağırma nedenlerinden biridir. Analiz burada temizlik doğrulamasıyla birlikte yürür: hattın alerjen içeren bir üretimden sonra yeterince temizlendiği, çapraz bulaşma riskinin kontrol altında olduğu gösterilir.

Gönüllü şemalar bu alanda fiilen zorunlu hâle gelmiştir. Perakende zincirleri tedarikçilerinden GFSI tarafından tanınan bir şemanın belgesini (BRCGS, IFS, FSSC 22000) ister; belge olmadan rafa girmek pratikte mümkün olmaz.

Bu alanın yöntem grupları

Patojen aranması
Salmonella, Listeria monocytogenes, Campylobacter, Cronobacter ve Shiga toksin üreten E. coli tespiti; kültür temelli ve moleküler yöntemler.
Gösterge sayımları
Toplam mezofil aerob, Enterobacteriaceae, koliform ve E. coli, koagülaz pozitif stafilokok, maya-küf, laktik asit bakterisi, sülfit indirgeyen Clostridia.
Pestisit ve veteriner kalıntı
QuEChERS ekstraksiyonu ile LC-MS/MS ve GC-MS/MS çoklu kalıntı taramaları.
Mikotoksin ve bulaşan
Aflatoksinler, okratoksin A, deoksinivalenol, patulin; ağır metaller (ICP-MS), akrilamid ve PAH bileşikleri.
Besin bileşimi
Kjeldahl protein, yağ ve yağ asidi profili, nem, kül, diyet lifi, şeker profili, vitamin ve mineral analizleri.
Alerjen ve otantiklik
Gluten, süt, yumurta, kuruyemiş, soya alerjen analizleri; tür tayini ve tağşiş tespiti için moleküler yöntemler.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Numune alma sonucun yarısıdır. Yanlış sıcaklıkta taşınmış ya da gecikmiş bir numune, laboratuvarda doğru analiz edilse bile geçersiz sonuç verir.
Patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; gösterge sayımları ayrı bir bilgi verir ve ikisi birlikte okunur.
Bir partide alınan numune sonucu, tüm partiye ancak numune alma planı istatistiksel olarak kurulduysa genellenebilir.
Limitler ürün grubuna göre ayrı tüzüklerde tanımlıdır ve düzenli güncellenir; eski bir limit tablosuna göre verilen uygunluk kararı yanlış olabilir.
İhracatta hedef ülkenin limitleri AB limitlerinden farklı olabilir; aynı ürün bir pazarda uygun, diğerinde uygunsuz çıkabilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

HACCP planının doğrulanması ve süreç izleme
Etiketteki besin beyanının ve alerjen bilgisinin dayanağı
İhracat öncesi sağlık sertifikası ve hedef pazar limitlerine uyum
Tedarikçi ve parti bazlı kabul kontrolü
Raf ömrü çalışmaları ve saklama koşulu belirleme
GFSI tanınmış şema denetimlerine kanıt üretimi

İlgili Testler

Gıda Katkı Maddesi Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Etikette yazmayan bir katkı çıkarsa ne olur?

İki ayrı uygunsuzluk doğar: katkı o kategoride izinli değilse doğrudan mevzuat ihlali, izinliyse de etiket beyanının eksikliği söz konusudur. Her iki durumda da düzeltici işlem gerekir.