Yeraltı Suyu Analizi — ISO 5667-11 / 2006/118/AT

Yeraltı Suyu Analizi Nedir?

Yeraltı suyu analizi, gözlem kuyularından veya kullanım kuyularından alınan numunelerde su kalitesinin belirlenmesidir. Numune alma öncesi kuyunun standartta tanımlı biçimde temizlenmesi (purging) gerekir; durgun kuyu suyu, akiferi temsil etmez.

Yeraltı Suyu Analizi Amacı

Amaç, yeraltı suyunun doğal kalitesini belirlemek, kirlenmiş sahalarda kirlilik yayılımını izlemek ve yeraltı suyu kalite standartlarına uygunluğu değerlendirmektir.

Yeraltı Suyu Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Gözlem ve izleme kuyuları
İçme ve sulama kuyuları
Kirlenmiş saha izleme noktaları
Düzenli depolama sahası çevresi
Endüstriyel tesis çevresi

Yeraltı Suyu Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

ÇevreKamuKimyaTarımMadencilik

Yeraltı Suyu Analizi İçin İlgili Standartlar

TS ISO 5667-11 (yeraltı suyundan numune alma)
TS EN ISO 5667-3 (numunelerin korunması ve taşınması)
TS EN ISO 17294-2 (ICP-MS ile element tayini)
TS EN ISO 10304-1 (iyon kromatografisiyle anyonlar)
TS EN ISO 15680 (uçucu organik bileşikler — purge and trap GC-MS)

Yeraltı Suyu Analizi Koşulları

Kuyu temizleme: Numune öncesi durgun su boşaltılır; saha parametreleri kararlı hâle gelene kadar sürdürülür
Saha ölçümleri: pH, iletkenlik, sıcaklık, çözünmüş oksijen ve redoks potansiyeli kaydedilir
Pompalama hızı: Düşük debili pompalama, uçucu bileşiklerin kaybını azaltır
Su seviyesi: Numune öncesi statik su seviyesi ölçülür

Yeraltı Suyu Analizi Cihazı

Düşük debili numune alma pompaları
Çok parametreli saha ölçüm probu ve akış hücresi
Su seviyesi ölçer
ICP-MS ve GC-MS
Purge and trap sistemi

Yeraltı Suyu Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Numune alma, çevre analizlerinde toplam belirsizliğin en büyük bileşenidir. Numune kabı, koruma (asitleme, soğutma, karanlıkta saklama), doldurma biçimi ve laboratuvara ulaşma süresi standartta tanımlıdır; bunlardan biri karşılanmazsa sonuç geçerliliğini yitirir. Numune alma yetkili personel tarafından ve yazılı plana göre yapılmalıdır.
Kuyu temizleme kayıtları ve saha parametreleri raporlanmalı
Uçucu bileşikler için hava kabarcığı bırakmadan doldurulmuş viallere alınmalı
Kuyu koordinatı, derinliği ve filtre aralığı bildirilmeli

Yeraltı Suyu Analizi Süresi

Saha çalışması kuyu sayısına ve temizleme süresine bağlıdır. Laboratuvar analizleri parametre listesine göre birkaç iş günü sürer; uçucu organik ve pestisit taramaları daha uzundur.

Yeraltı Suyu Analizi Prosedürü

1Kuyu bilgileri ve statik su seviyesi kaydedilir.
2Kuyu standarda uygun biçimde temizlenir.
3Saha parametreleri kararlı hâle gelene kadar izlenir.
4Numuneler parametreye uygun kaplarda alınır ve korunur.
5Soğuk zincirle laboratuvara ulaştırılır.
6Analizler yapılır ve sonuçlar kalite standartlarıyla karşılaştırılır.

Yeraltı Suyu Analizi Kabul Kriterleri

2006/118/AT, nitrat ve pestisitler için yeraltı suyu kalite standartları tanımlar; diğer kirleticiler için eşik değerler üye devletlerce belirlenir. Kirlenmiş sahalarda ise saha özelinde hedef ve müdahale değerleri kullanılır. Uygulanacak değerler yürürlükteki mevzuattan teyit edilir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Kuyu temizleme yapılmadan alınan numune, kuyu içinde uzun süre kalmış ve atmosferle dengelenmiş suyu temsil eder; akiferin gerçek kalitesini göstermez. Bu, yeraltı suyu izlemesinde en yaygın hatadır. Ayrıca sonuçlar tek seferlik değil, zaman serisi olarak değerlendirilmelidir.

Yeraltı Suyu Analizi Raporu

Kuyu tanımı, koordinatı, derinliği ve filtre aralığı
Statik su seviyesi ve temizleme kayıtları
Saha parametreleri
Her parametre için yöntem, sonuç ve tayin sınırı
Karşılaştırılan kalite standartları

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

2006/118/AT Yeraltı Sularının Kirlenmeye Karşı Korunması Direktifi
2000/60/AT Su Çerçeve Direktifi
91/676/AET Nitrat Direktifi

Çevre Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Yeraltı Suyu deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Çevre analizleri, su, toprak, atık, hava ve baca gazı numunelerinde kirleticilerin varlığını ve derişimini belirler. Bu ailenin çıktısı çoğunlukla bir izin, beyan ya da denetim dosyasının parçasıdır; sonuç doğrudan hukuki bir sonuç doğurur.

Bu ailede NUMUNE ALMA sonucun yarısıdır ve bu, alanı diğerlerinden ayıran en önemli özelliktir. Yanlış zamanda, yanlış kapta, yanlış koruma altında ya da yanlış noktadan alınmış bir numune, laboratuvarda ne kadar iyi analiz edilirse edilsin geçersiz bir sonuç verir. Atık suda anlık numune ile kompozit numune farklı bilgi verir; toprakta yüzey ile derinlik farklı sonuç üretir. Numune alma bu yüzden kendi standartlarına ve kendi akreditasyon kapsamına sahiptir.

Su tarafında fiziksel-kimyasal parametreler (pH, iletkenlik, bulanıklık, KOİ, BOİ, askıda katı madde), iyonlar, ağır metaller, organik kirleticiler ve mikrobiyolojik parametreler ölçülür. İçme suyu ve atık su farklı parametre setleri ve farklı limitler taşır; aynı laboratuvar yöntemi iki rejimde farklı karar üretir.

Toprak ve atıkta ağır metaller, hidrokarbonlar, PAH ve PCB bileşikleri ile LİÇ DAVRANIŞI belirlenir. Liç deneyi alanın kendine özgü bir mantığını taşır: toprakta bir kirleticinin toplam miktarı değil, suya geçebilen kısmı çevresel riski belirler. Atık sınıflandırması ve bertaraf kararı büyük ölçüde bu deneye dayanır.

Emisyon tarafında baca gazında toz, kükürt dioksit, azot oksitler, karbon monoksit, oksijen, nem ve toplam organik karbon izlenir. Ölçüm sahada, işletme koşullarında yapılır ve tesisin gerçek çalışma rejimini temsil etmesi gerekir; düşük yükte yapılan bir ölçüm tam kapasitedeki emisyonu göstermez.

Sürekli ölçüm sistemleri ayrı bir gövdedir. Büyük tesislerde emisyon sürekli izlenir ve bu sistemlerin doğruluğu periyodik olarak bağımsız ölçümlerle karşılaştırılarak doğrulanır; kalite güvence çerçevesi bunu düzenler.

Gürültü ve titreşim ölçümleri alanın çevresel etki tarafını tamamlar: çevresel gürültü haritalama, işyeri gürültü maruziyeti ve titreşim maruziyeti ölçümleri hem çevre hem iş sağlığı mevzuatına kanıt üretir.

Bu alanın yöntem grupları

Numune alma
Su, atık su, toprak, atık, baca gazı ve ortam havası için ayrı numune alma standartları; anlık, kompozit ve sürekli numune alma teknikleri.
Su fiziksel-kimyasal
pH, iletkenlik, bulanıklık, renk, askıda katı madde, KOİ, BOİ, TOK, alkalinite, azot ve fosfor türleri.
Element analizi
ICP-OES ve ICP-MS ile su, toprak ve atıkta ağır metal ve iz element tayini.
Organik kirleticiler
GC-MS ile uçucu organik bileşikler, PAH, PCB ve organoklorlu pestisitler; hidrokarbon yağ indeksi.
Baca gazı
Toz, SO2, NOx, CO, O2, nem ve toplam gaz hâlinde organik karbon ölçümleri; otomatik ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi.
Liç ve atık karakterizasyonu
Liç deneyleri ve atık sınıflandırma parametreleri; bertaraf kararının dayanağı.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Numune alma kaydı olmadan analiz sonucu tek başına kullanılamaz; alma zamanı, noktası, koşulu ve zincir kaydı raporun parçasıdır.
Toplam içerik ile liç edilebilir miktar farklı bilgi verir; atık sınıflandırmasında liç davranışı esastır.
Emisyon ölçümü tesisin temsil edici çalışma koşulunda yapılmalıdır; kısmi yükte alınan sonuç yanıltıcıdır.
İçme suyu ve atık su limitleri farklı mevzuatlarda tanımlıdır; aynı parametre iki rejimde farklı eşik taşır.
Bir noktadan alınan numune tüm alanı temsil etmez; kirlenmiş saha değerlendirmesinde ızgara temelli numune planı gerekir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Çevre izni ve deşarj limitlerine uyum
Sürekli emisyon ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi
Kirlenmiş saha değerlendirmesi ve iyileştirme kararı
Atık sınıflandırması ve bertaraf yöntemi seçimi
İşyeri maruziyet ölçümleri ve iş sağlığı yükümlülükleri

İlgili Testler

Yeraltı Suyu Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kuyu temizleme neden bu kadar önemli?

Kuyu borusunda duran su, akiferden gelen suyu temsil etmez: atmosferle temas ettiği için oksijen düzeyi, redoks durumu ve metal çözünürlüğü değişmiştir. Temizleme yapılmadan alınan sonuç yanıltıcıdır.

Tek analiz kirlilik olup olmadığını gösterir mi?

Göstermez. Yeraltı suyu kalitesi mevsimsel olarak değişir ve kirlilik yayılımı zamanla hareket eder. Değerlendirme için birden çok noktadan ve birden çok dönemden veri gerekir.