Gürültü Ölçümü — ISO 1996 / ISO 9612 / 2002/49/AT

Gürültü Ölçümü Nedir?

Gürültü ölçümü iki ayrı alanı kapsar. ÇEVRESEL GÜRÜLTÜ (ISO 1996), bir kaynağın çevredeki yerleşim alanlarında oluşturduğu ses düzeyini gündüz, akşam ve gece dönemleri için belirler. İŞYERİ GÜRÜLTÜSÜ (ISO 9612) ise çalışanın günlük gürültü maruziyetini ve tepe ses basıncını ölçer.

Gürültü Ölçümü Amacı

Amaç, çevresel gürültüde yerleşim alanı sınır değerlerine uygunluğu göstermek; işyeri gürültüsünde ise çalışanın maruziyet düzeyini belirleyip gerekli koruyucu tedbirleri saptamaktır.

Gürültü Ölçümü Hangi Ürünlere Uygulanır?

Endüstriyel tesis çevresi
Eğlence yerleri ve işletmeler
Şantiye ve maden sahaları
Üretim tesisi çalışma ortamları
Ulaşım kaynaklı gürültü noktaları

Gürültü Ölçümü Hangi Sektörlerde Kullanılır?

ÇevreKamuKimyaKamuYapıMadencilik

Gürültü Ölçümü İçin İlgili Standartlar

TS ISO 1996-1/-2 (çevresel gürültünün tarifi, ölçülmesi ve değerlendirilmesi)
TS EN ISO 9612 (mesleki gürültü maruziyetinin belirlenmesi)
TS EN ISO 3744 / 3746 (ses gücü düzeyi tayini)
TS EN 61672-1 (ses seviyesi ölçerler)
TS EN ISO 11201 (makine emisyon ses basıncı)

Gürültü Ölçümü Koşulları

Ölçüm dönemi: Çevresel gürültüde gündüz, akşam ve gece ayrı ölçülür
Meteoroloji: Rüzgâr hızı ve yönü sonucu etkiler; standartta tanımlı sınırların dışında ölçüm yapılmaz
Arka plan: Kaynak durdurularak arka plan gürültüsü ayrıca ölçülür
Kalibrasyon: Ölçüm öncesi ve sonrası akustik kalibratörle doğrulama

Gürültü Ölçümü Cihazı

Sınıf 1 ses seviyesi ölçer ve akustik kalibratör
Gürültü dozimetreleri (işyeri ölçümleri için)
Rüzgâr koruyucu ve tripod
Meteoroloji ölçüm ekipmanı
Frekans analizi yazılımı

Gürültü Ölçümü İçin Numune Gereksinimleri

Ölçüm sahada yapılır
Ölçüm noktaları, yükseklikleri ve kaynağa uzaklıkları kaydedilmeli
Kaynak çalışma koşulları belgelenmeli
İşyeri ölçümünde çalışma görevleri ve süreleri bildirilmeli

Gürültü Ölçümü Süresi

Çevresel gürültü ölçümü üç dönemi kapsadığı için en az bir tam günü alır; uzun dönem değerlendirme için daha uzun ölçüm gerekir. İşyeri ölçümü, vardiya süresini ve görev çeşitliliğini kapsayacak şekilde planlanır.

Gürültü Ölçümü Prosedürü

1Ölçüm amacı, noktaları ve dönemleri planlanır.
2Cihaz akustik kalibratörle doğrulanır.
3Meteorolojik koşullar kaydedilir ve uygunluğu kontrol edilir.
4Kaynak çalışırken ölçüm yapılır.
5Kaynak durdurularak arka plan gürültüsü ölçülür.
6Sonuçlar hesaplanır ve sınır değerlerle karşılaştırılır.

Gürültü Ölçümü Kabul Kriterleri

Çevresel gürültüde kabul kriteri, alan kullanımına ve döneme göre ulusal mevzuatta tanımlanan sınır değerlerdir; 2002/49/AT ise değerlendirme ve haritalama çerçevesini kurar. İşyerinde 2003/10/AT, günlük maruziyet için alt ve üst eylem değerleri ile maruziyet sınır değerini tanımlar.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Arka plan gürültüsü kaynak gürültüsüne yakınsa, ölçülen değerden kaynak katkısını ayırmak güvenilir olmayabilir; standart bu durumda uygulanacak düzeltmeleri ve sınırlılıkları tanımlar. Meteorolojik koşullar da belirleyicidir: rüzgâr yönü kaynağa doğruysa sonuç yükselir.

Gürültü Ölçümü Raporu

Ölçüm noktaları, koordinatlar ve yükseklikler
Kaynak tanımı ve çalışma koşulları
Ölçüm dönemleri ve süreleri
Meteorolojik koşullar
Kaynak ve arka plan gürültü düzeyleri
Hesaplanan değerlendirme seviyeleri ve karşılaştırılan sınırlar

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

2002/49/AT Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Direktifi
2003/10/AT Çalışanların Gürültüye Maruz Kalması Direktifi
2000/14/AT Açık Alanda Kullanılan Ekipman Gürültü Emisyonu Direktifi

Çevre Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Gürültü deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Çevre analizleri, su, toprak, atık, hava ve baca gazı numunelerinde kirleticilerin varlığını ve derişimini belirler. Bu ailenin çıktısı çoğunlukla bir izin, beyan ya da denetim dosyasının parçasıdır; sonuç doğrudan hukuki bir sonuç doğurur.

Bu ailede NUMUNE ALMA sonucun yarısıdır ve bu, alanı diğerlerinden ayıran en önemli özelliktir. Yanlış zamanda, yanlış kapta, yanlış koruma altında ya da yanlış noktadan alınmış bir numune, laboratuvarda ne kadar iyi analiz edilirse edilsin geçersiz bir sonuç verir. Atık suda anlık numune ile kompozit numune farklı bilgi verir; toprakta yüzey ile derinlik farklı sonuç üretir. Numune alma bu yüzden kendi standartlarına ve kendi akreditasyon kapsamına sahiptir.

Su tarafında fiziksel-kimyasal parametreler (pH, iletkenlik, bulanıklık, KOİ, BOİ, askıda katı madde), iyonlar, ağır metaller, organik kirleticiler ve mikrobiyolojik parametreler ölçülür. İçme suyu ve atık su farklı parametre setleri ve farklı limitler taşır; aynı laboratuvar yöntemi iki rejimde farklı karar üretir.

Toprak ve atıkta ağır metaller, hidrokarbonlar, PAH ve PCB bileşikleri ile LİÇ DAVRANIŞI belirlenir. Liç deneyi alanın kendine özgü bir mantığını taşır: toprakta bir kirleticinin toplam miktarı değil, suya geçebilen kısmı çevresel riski belirler. Atık sınıflandırması ve bertaraf kararı büyük ölçüde bu deneye dayanır.

Emisyon tarafında baca gazında toz, kükürt dioksit, azot oksitler, karbon monoksit, oksijen, nem ve toplam organik karbon izlenir. Ölçüm sahada, işletme koşullarında yapılır ve tesisin gerçek çalışma rejimini temsil etmesi gerekir; düşük yükte yapılan bir ölçüm tam kapasitedeki emisyonu göstermez.

Sürekli ölçüm sistemleri ayrı bir gövdedir. Büyük tesislerde emisyon sürekli izlenir ve bu sistemlerin doğruluğu periyodik olarak bağımsız ölçümlerle karşılaştırılarak doğrulanır; kalite güvence çerçevesi bunu düzenler.

Gürültü ve titreşim ölçümleri alanın çevresel etki tarafını tamamlar: çevresel gürültü haritalama, işyeri gürültü maruziyeti ve titreşim maruziyeti ölçümleri hem çevre hem iş sağlığı mevzuatına kanıt üretir.

Bu alanın yöntem grupları

Numune alma
Su, atık su, toprak, atık, baca gazı ve ortam havası için ayrı numune alma standartları; anlık, kompozit ve sürekli numune alma teknikleri.
Su fiziksel-kimyasal
pH, iletkenlik, bulanıklık, renk, askıda katı madde, KOİ, BOİ, TOK, alkalinite, azot ve fosfor türleri.
Element analizi
ICP-OES ve ICP-MS ile su, toprak ve atıkta ağır metal ve iz element tayini.
Organik kirleticiler
GC-MS ile uçucu organik bileşikler, PAH, PCB ve organoklorlu pestisitler; hidrokarbon yağ indeksi.
Baca gazı
Toz, SO2, NOx, CO, O2, nem ve toplam gaz hâlinde organik karbon ölçümleri; otomatik ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi.
Liç ve atık karakterizasyonu
Liç deneyleri ve atık sınıflandırma parametreleri; bertaraf kararının dayanağı.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Numune alma kaydı olmadan analiz sonucu tek başına kullanılamaz; alma zamanı, noktası, koşulu ve zincir kaydı raporun parçasıdır.
Toplam içerik ile liç edilebilir miktar farklı bilgi verir; atık sınıflandırmasında liç davranışı esastır.
Emisyon ölçümü tesisin temsil edici çalışma koşulunda yapılmalıdır; kısmi yükte alınan sonuç yanıltıcıdır.
İçme suyu ve atık su limitleri farklı mevzuatlarda tanımlıdır; aynı parametre iki rejimde farklı eşik taşır.
Bir noktadan alınan numune tüm alanı temsil etmez; kirlenmiş saha değerlendirmesinde ızgara temelli numune planı gerekir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Çevre izni ve deşarj limitlerine uyum
Sürekli emisyon ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi
Kirlenmiş saha değerlendirmesi ve iyileştirme kararı
Atık sınıflandırması ve bertaraf yöntemi seçimi
İşyeri maruziyet ölçümleri ve iş sağlığı yükümlülükleri

İlgili Testler

Gürültü Ölçümü Hakkında Sık Sorulan Sorular

Komşu şikâyeti için ne ölçmeliyiz?

Şikâyet edilen noktada, şikâyetin olduğu dönemde (özellikle gece) çevresel gürültü ölçümü yapılır. Kaynak durdurularak arka plan da ölçülmelidir; aksi hâlde kaynağın gerçek katkısı gösterilemez.

Kulaklık verirsek işyeri ölçümü gerekmez mi?

Gerekir. 2003/10/AT önce maruziyetin belirlenmesini, sonra risk değerlendirmesine göre tedbir alınmasını öngörür. Ayrıca doğru koruyucunun seçilebilmesi için maruziyet düzeyinin ve frekans dağılımının bilinmesi gerekir.