Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Nedir?
Atık analizi, bir atığın tehlikeli olup olmadığının ve hangi sınıf düzenli depolama sahasına kabul edilebileceğinin belirlenmesidir. İki bileşeni vardır: TOPLAM İÇERİK analizi (atıktaki kirletici derişimleri) ve ELUAT testi (EN 12457'ye göre su ile yıkanan atıktan çözünen madde miktarı). Depolama kabul kriterleri eluat sonuçlarına dayanır.
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Amacı
Amaç, atığın 2008/98/AT ve atık listesi kapsamında doğru sınıflandırılmasını sağlamak ve uygun bertaraf yolunu belirlemektir. Yanlış sınıflandırma hem çevresel risk hem hukuki sorumluluk doğurur.
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Endüstriyel proses atıkları
- Arıtma tesisi atıkları
- İnşaat ve yıkıntı atıkları
- Kontamine toprak ve hafriyat
- Kül, cüruf ve maden atıkları
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi İçin İlgili Standartlar
- TS EN 12457-1/-2/-3/-4 (granüler atıklarda eluat testi)
- TS EN 14899 (atıktan numune alma çerçevesi)
- TS EN 15002 (laboratuvar numunesi hazırlama)
- TS EN 16192 (atık eluatlarının analizi)
- TS EN 15169 (kızdırma kaybı)
- TS EN 14346 (kuru madde tayini)
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Koşulları
- Eluat oranı
- EN 12457'de tanımlı sıvı/katı oranları; oran değişirse sonuç değişir
- Tane boyutu
- Numune standarda göre öğütülür; tane boyutu çözünmeyi etkiler
- Toplam içerik
- Tehlikelilik değerlendirmesi için ayrıca toplam derişimler gerekir
- HP kriterleri
- Tehlikelilik özellikleri (HP 1–HP 15) atık listesi ve bileşim üzerinden değerlendirilir
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Cihazı
- Çalkalamalı eluat düzenekleri
- ICP-MS / ICP-OES
- İyon kromatografisi
- TOC analizörü
- Öğütücü, etüv ve kül fırını
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi İçin Numune Gereksinimleri
- Numune alma, çevre analizlerinde toplam belirsizliğin en büyük bileşenidir. Numune kabı, koruma (asitleme, soğutma, karanlıkta saklama), doldurma biçimi ve laboratuvara ulaşma süresi standartta tanımlıdır; bunlardan biri karşılanmazsa sonuç geçerliliğini yitirir. Numune alma yetkili personel tarafından ve yazılı plana göre yapılmalıdır.
- Heterojen atıklarda temsil edici numune alma EN 14899'a göre planlanmalı
- Atığın kaynağı, prosesi ve atık kodu bildirilmeli
- Yeterli miktarda numune; eluat testi belirli kütle gerektirir
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Süresi
Eluat testi standartta tanımlı çalkalama süresi kadar sürer; ardından eluat analizi ve toplam içerik analizleri yapılır. Toplam süre genellikle birkaç iş günüdür.
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Prosedürü
- 1Atığın kaynağı, prosesi ve olası kirleticileri değerlendirilir.
- 2EN 14899'a göre temsil edici numune alınır.
- 3Numune standarda göre hazırlanır ve öğütülür.
- 4Tanımlı sıvı/katı oranında eluat testi uygulanır.
- 5Eluatta ve gerekiyorsa toplam içerikte analizler yapılır.
- 6Sonuçlar depolama kabul kriterleri ve HP kriterleriyle değerlendirilir.
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Kabul Kriterleri
2003/33/AT, düzenli depolama sahalarına kabul için atık sınıfına göre eluat kriterleri tanımlar (inert, tehlikesiz, tehlikeli). Tehlikelilik değerlendirmesi ise (AB) 1357/2014'te tanımlı HP özellikleri üzerinden yapılır. Uygulanacak kriterler yürürlükteki mevzuattan teyit edilir.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Eluat sonucu ile toplam içerik farklı sorulara yanıt verir: toplam içerik atıkta ne kadar kirletici bulunduğunu, eluat ise bunun ne kadarının suyla taşınabileceğini gösterir. Toplam içeriği yüksek bir atık, kirletici bağlanmışsa eluat kriterlerini sağlayabilir. Tehlikelilik değerlendirmesi ise ikisinden de bağımsız olarak bileşim üzerinden yapılır.
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Raporu
- Atık tanımı, kaynağı ve atık kodu
- Numune alma planı ve temsil edicilik değerlendirmesi
- Eluat testi koşulları ve sıvı/katı oranı
- Eluat ve toplam içerik sonuçları
- Karşılaştırılan depolama kabul kriterleri ve HP değerlendirmesi
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- 2008/98/AT Atık Çerçeve Direktifi
- (AB) 1357/2014 Tehlikelilik Özellikleri Tüzüğü
- 2003/33/AT Düzenli Depolama Kabul Kriterleri Kararı
- 1999/31/AT Düzenli Depolama Direktifi
Çevre Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Atık deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Çevre analizleri, su, toprak, atık, hava ve baca gazı numunelerinde kirleticilerin varlığını ve derişimini belirler. Bu ailenin çıktısı çoğunlukla bir izin, beyan ya da denetim dosyasının parçasıdır; sonuç doğrudan hukuki bir sonuç doğurur.
Bu ailede NUMUNE ALMA sonucun yarısıdır ve bu, alanı diğerlerinden ayıran en önemli özelliktir. Yanlış zamanda, yanlış kapta, yanlış koruma altında ya da yanlış noktadan alınmış bir numune, laboratuvarda ne kadar iyi analiz edilirse edilsin geçersiz bir sonuç verir. Atık suda anlık numune ile kompozit numune farklı bilgi verir; toprakta yüzey ile derinlik farklı sonuç üretir. Numune alma bu yüzden kendi standartlarına ve kendi akreditasyon kapsamına sahiptir.
Su tarafında fiziksel-kimyasal parametreler (pH, iletkenlik, bulanıklık, KOİ, BOİ, askıda katı madde), iyonlar, ağır metaller, organik kirleticiler ve mikrobiyolojik parametreler ölçülür. İçme suyu ve atık su farklı parametre setleri ve farklı limitler taşır; aynı laboratuvar yöntemi iki rejimde farklı karar üretir.
Toprak ve atıkta ağır metaller, hidrokarbonlar, PAH ve PCB bileşikleri ile LİÇ DAVRANIŞI belirlenir. Liç deneyi alanın kendine özgü bir mantığını taşır: toprakta bir kirleticinin toplam miktarı değil, suya geçebilen kısmı çevresel riski belirler. Atık sınıflandırması ve bertaraf kararı büyük ölçüde bu deneye dayanır.
Emisyon tarafında baca gazında toz, kükürt dioksit, azot oksitler, karbon monoksit, oksijen, nem ve toplam organik karbon izlenir. Ölçüm sahada, işletme koşullarında yapılır ve tesisin gerçek çalışma rejimini temsil etmesi gerekir; düşük yükte yapılan bir ölçüm tam kapasitedeki emisyonu göstermez.
Sürekli ölçüm sistemleri ayrı bir gövdedir. Büyük tesislerde emisyon sürekli izlenir ve bu sistemlerin doğruluğu periyodik olarak bağımsız ölçümlerle karşılaştırılarak doğrulanır; kalite güvence çerçevesi bunu düzenler.
Gürültü ve titreşim ölçümleri alanın çevresel etki tarafını tamamlar: çevresel gürültü haritalama, işyeri gürültü maruziyeti ve titreşim maruziyeti ölçümleri hem çevre hem iş sağlığı mevzuatına kanıt üretir.
Bu alanın yöntem grupları
Numune alma
Su, atık su, toprak, atık, baca gazı ve ortam havası için ayrı numune alma standartları; anlık, kompozit ve sürekli numune alma teknikleri.
Su fiziksel-kimyasal
pH, iletkenlik, bulanıklık, renk, askıda katı madde, KOİ, BOİ, TOK, alkalinite, azot ve fosfor türleri.
Element analizi
ICP-OES ve ICP-MS ile su, toprak ve atıkta ağır metal ve iz element tayini.
Organik kirleticiler
GC-MS ile uçucu organik bileşikler, PAH, PCB ve organoklorlu pestisitler; hidrokarbon yağ indeksi.
Baca gazı
Toz, SO2, NOx, CO, O2, nem ve toplam gaz hâlinde organik karbon ölçümleri; otomatik ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi.
Liç ve atık karakterizasyonu
Liç deneyleri ve atık sınıflandırma parametreleri; bertaraf kararının dayanağı.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Numune alma kaydı olmadan analiz sonucu tek başına kullanılamaz; alma zamanı, noktası, koşulu ve zincir kaydı raporun parçasıdır.
- Toplam içerik ile liç edilebilir miktar farklı bilgi verir; atık sınıflandırmasında liç davranışı esastır.
- Emisyon ölçümü tesisin temsil edici çalışma koşulunda yapılmalıdır; kısmi yükte alınan sonuç yanıltıcıdır.
- İçme suyu ve atık su limitleri farklı mevzuatlarda tanımlıdır; aynı parametre iki rejimde farklı eşik taşır.
- Bir noktadan alınan numune tüm alanı temsil etmez; kirlenmiş saha değerlendirmesinde ızgara temelli numune planı gerekir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Çevre izni ve deşarj limitlerine uyum
- Sürekli emisyon ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi
- Kirlenmiş saha değerlendirmesi ve iyileştirme kararı
- Atık sınıflandırması ve bertaraf yöntemi seçimi
- İşyeri maruziyet ölçümleri ve iş sağlığı yükümlülükleri
İlgili Testler
Atık Karakterizasyonu ve Sınıflandırma Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Atık kodunu analiz belirler mi?
Belirlemez. Atık kodu, atığın kaynağına ve oluştuğu prosese göre atık listesinden seçilir. Analiz, ayna girdilerde (aynı atığın tehlikeli/tehlikesiz iki kodu varsa) hangisinin geçerli olduğunu belirlemeye yardım eder.
Eluat testi geçti, atık tehlikesiz mi?
Hayır. Eluat kriterleri depolama kabul kriterleridir; tehlikelilik ayrı bir değerlendirmedir ve HP özellikleri üzerinden yapılır. Bir atık depolamaya kabul edilebilirken tehlikeli sınıfta olabilir.