Light Fastness | EUROLAB

Işık Haslığı Testi Nedir?

Işık haslığı deneyinde numune, ksenon ark lambasıyla kontrollü koşullarda ışığa maruz bırakılır. Değerlendirme, numunenin yanına konan mavi yün referans skalasıyla karşılaştırmalı yapılır: numunenin solması hangi referansın solmasına denk geliyorsa haslık derecesi odur.

Işık Haslığı Testi Amacı

Amaç, ürünün güneş ışığı veya vitrin aydınlatması altında rengini ne kadar koruyacağını değerlendirmektir. Perde, döşemelik ve otomotiv iç mekân tekstillerinde belirleyici parametredir.

Işık Haslığı Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Perdelik ve döşemelik kumaşlar
Otomotiv iç mekân tekstilleri
Dış mekân tekstilleri ve tenteler
Vitrin ve sergi ürünleri
Halı ve zemin tekstilleri

Işık Haslığı Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

TekstilHazır GiyimPerakendeMobilya

Işık Haslığı Testi İçin İlgili Standartlar

ISO 105-B02 (yapay ışığa karşı renk haslığı — ksenon ark)
ISO 105-B06 (yüksek sıcaklıkta yapay ışık ve hava koşullandırma)
ISO 105-A02 (renk değişimi için gri skala)
AATCC 16 (ışık haslığı)

Işık Haslığı Testi Koşulları

Işık kaynağı: Ksenon ark lambası ve tanımlı filtre sistemi
Referans: Mavi yün skalası; numuneyle aynı koşulda maruz bırakılır
İklim: Siyah panel sıcaklığı ve bağıl nem standartta tanımlıdır
Süre: Referans skalanın hedeflenen kademesi solana kadar

Işık Haslığı Testi Cihazı

Ksenon ark ışık haslığı cihazı
Mavi yün referans skalaları
Numune tutucu ve maske plakaları
Işınım ve sıcaklık kontrol sistemi
Işık kabini ve gri skala

Işık Haslığı Testi İçin Numune Gereksinimleri

Numune, partiyi veya üretimi temsil edecek biçimde alınmalıdır.
Numune tanımı, malzeme cinsi ve varsa üretim yönü bildirilmelidir.
Uygulanacak standart ve varsa müşteri şartnamesi numuneyle birlikte iletilmelidir.
Deney tahribatlı olabilir; gereken numune sayısı önceden teyit edilmelidir.
Taşıma sırasında deneye girecek yüzeyler korunmalıdır.

Işık Haslığı Testi Süresi

Yüksek haslık dereceleri uzun maruziyet gerektirir; deney günlerce sürebilir. Hedef derece yükseldikçe süre belirgin biçimde artar.

Işık Haslığı Testi Prosedürü

1Numune ve mavi yün skalası birlikte tutuculara yerleştirilir.
2Bir bölümü maskeyle örtülerek karşılaştırma alanı korunur.
3Cihaz tanımlı iklim koşullarında çalıştırılır.
4Referans skalanın solması izlenir.
5Hedef kademe solduğunda maruziyet durdurulur.
6Maskeli ve maskesiz bölgeler karşılaştırılır.
7Numunenin haslık derecesi mavi yün karşılığıyla belirlenir.

Işık Haslığı Testi Kabul Kriterleri

Yöntem standardı deneyin nasıl yapılacağını tanımlar, sonucun kaç olması gerektiğini değil. Kabul sınırı malzeme veya ürün standardından, müşteri şartnamesinden ya da ilgili mevzuattan gelir; bu yüzden sayfa sayısal sınır vermez.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Sonuç, mavi yün skalasına göre 1 (çok düşük) ile 8 (çok yüksek) arasında bir derece olarak verilir. Kabul derecesi ürünün kullanım yerine göre şartnameden gelir: perdelik bir kumaşta beklenti, iç giyimden belirgin biçimde yüksektir.

Işık Haslığı Testi Raporu

Numune tanımı, malzeme/ürün bilgisi ve varsa parti numarası
Numune hazırlama yöntemi ve şartlandırma koşulları
Uygulanan standart ve deney koşulları
Kullanılan cihaz ve kalibrasyon durumu
Ölçüm sonuçları ve birimleri
Ölçüm belirsizliği (talep edilmişse)
Sonucun yalnızca deneye sunulan numuneye ait olduğu beyanı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Ürün ailesine göre uygulanan uyumlaştırılmış standartlar
AB 765/2008 (piyasa gözetimi ve akreditasyon çerçevesi)
İlgili ürün yönetmelikleri ve müşteri şartnameleri

Tekstil Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Light Fastness deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Tekstil deneyleri iki soruyu ayrı ayrı yanıtlar: kumaş kullanım ömrü boyunca fiziksel olarak dayanıyor mu, ve üzerinde insan sağlığı için kısıtlanmış bir madde var mı? Bu iki eksen farklı laboratuvar altyapısı ve farklı karar mekanizması gerektirir.

Fiziksel tarafta kopma ve yırtılma dayanımı, aşınma direnci, boncuklanma, boyutsal değişim, renk haslığı, su ve yağ iticilik ölçülür. Bu deneylerin çoğu KULLANIM SENARYOSUNA bağlıdır: bir döşemelik kumaşta Martindale aşınma çevrimi belirleyici iken, bir gömlek kumaşında yıkamada boyutsal değişim ve renk haslığı öne çıkar. Aynı kumaş, farklı kullanım için farklı deney setinden geçer.

Renk haslığı alanın kendine özgü bir gövdesidir ve tek bir deney değildir. Aynı kumaşın ışığa, yıkamaya, sürtmeye, tere, tükürüğe, klorlu suya ve ütülemeye karşı haslığı ayrı ayrı ölçülür; her biri farklı bir kullanım anını temsil eder. Sonuçlar gri skala ile 1'den 5'e puanlanır ve şartname her etken için ayrı asgari puan verir.

Kimyasal tarafta azo boyarmaddelerden açığa çıkan aromatik aminler, formaldehit, ağır metaller, ftalatlar, kısa zincirli klorlu parafinler, alkilfenoller ve PFAS bileşikleri aranır. Bu kalemler REACH kısıtlamalarından, marka kısıtlı madde listelerinden (RSL) ve OEKO-TEX gibi gönüllü şemalardan gelir. Marka listeleri çoğu zaman mevzuattan daha sıkıdır; hedef müşteri belirleyicidir.

Tüketici tekstilinde CE işareti YOKTUR. Yükümlülük üç ayaklıdır: elyaf bileşimi ve bakım etiketlemesi, kimyasal kısıtlamalara uyum ve genel ürün güvenliği. Koruyucu işlev iddiası taşıyan tekstil (iş elbisesi, aleve dayanıklı giysi, yüksek görünürlüklü giysi) ise kişisel koruyucu donanım mevzuatına girer ve orada CE zorunludur — bu ayrım ticari olarak kritiktir.

Etiket beyanının doğrulanması alanın en rutin işidir. Kantitatif lif analizi, etikette yazan karışım oranını doğrular; tolerans aralıkları mevzuatta tanımlıdır. Yanlış lif beyanı hem tüketiciyi yanıltır hem gümrük sınıflandırmasını etkiler.

Sürdürülebilirlik iddiaları son yıllarda alana yeni bir gövde ekledi: geri dönüştürülmüş içerik oranının doğrulanması (GRS, RCS), organik içerik (GOTS), zararlı kimyasalların sınırlandırılması ve su/enerji ayak izi beyanları. Bu iddialar artık denetlenebilir kanıt gerektiriyor.

Bu alanın yöntem grupları

Mukavemet ve dayanım
Şerit ve grab kopma mukavemeti, Elmendorf ve dil yöntemiyle yırtılma, dikiş mukavemeti, patlama dayanımı.
Aşınma ve yüzey
Martindale ve döner platform aşınma, boncuklanma ve tüylenme, kumaş gramajı ve sıklık ölçümleri.
Boyutsal kararlılık
Yıkama ve kurutmada boyutsal değişim, buruşma davranışı, ütüleme sonrası görünüm.
Renk haslığı
Işık (ksenon), yıkama, sürtme, ter, tükürük, su ve klorlu suya karşı haslık; gri skala ile puanlama.
Fonksiyonel özellikler
Su iticilik (sprey testi), yağ iticilik, su geçirmezlik, hava geçirgenliği, antibakteriyel bitim etkinliği, UV koruma faktörü.
Kimyasal analizler
Azo boyarmadde aromatik aminleri, formaldehit, pH, ağır metaller, ftalatlar, klorlu fenoller, PFAS ve alkilfenoller.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Marka kısıtlı madde listesi (RSL) mevzuattan daha sıkı olabilir; REACH uygunluğu müşteri şartnamesine uygunluk anlamına gelmez.
Koruyucu işlev iddiası taşıyan tekstil KKD mevzuatına girer ve CE gerektirir; sıradan tekstil deney raporu bu dosyayı karşılamaz.
Renk haslığı tek bir sayı değildir; hangi etkene karşı olduğu belirtilmeden puan yorumlanamaz.
Bir kumaş için alınan sonuç, o kumaştan yapılan giysinin tamamını kapsamaz; astar, dikiş ipliği, baskı ve aksesuar ayrı değerlendirilir.
Yıkama sonrası performans iddiaları belirtilen yıkama sayısıyla birlikte geçerlidir; "kalıcı" ifadesi tek başına doğrulanabilir değildir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Marka kısıtlı madde listesi (RSL) uygunluğu
Etiket beyanlarının doğrulanması: lif bileşimi ve bakım talimatı
Döşemelik ve teknik tekstilde performans sınıfı belirleme
İthalat öncesi sevkiyat kontrolü ve parti kabulü
Sürdürülebilirlik ve geri dönüştürülmüş içerik iddialarının desteklenmesi

İlgili Testler

Işık Haslığı Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Mavi yün skalası nedir?

Işığa karşı bilinen ve giderek artan dayanıma sahip sekiz referans boyalı yün şerittir. Numune bu referanslarla aynı koşulda maruz bırakılır; karşılaştırma böylece koşullardan bağımsız hâle gelir.

UV yaşlandırma ile aynı mı?

Amaçları farklıdır. Işık haslığı rengin solmasını derecelendirir; UV yaşlandırma malzemenin genel bozunmasını (çatlama, mekanik kayıp) da kapsar.