Titreşim Testi — IEC 60068-2-6 / UN 38.3 T.3 / MIL-STD-810 / RTCA DO-160 · Denizcilik Testleri

Titreşim (Vibration) Testi Nedir?

Titreşim testi, numunenin sarsıcı üzerinde tanımlı frekans, genlik ve süre boyunca titreşime maruz bırakılarak yapısal dayanımının ve işlev sürekliliğinin değerlendirildiği deneydir. Sinüs, random ve karma profiller kullanılır.

Titreşim (Vibration) Testi Amacı

Amaç, ürünün taşıma sırasında ve çalıştığı platform üzerinde maruz kalacağı titreşimi hızlandırılmış biçimde temsil etmek ve dayanımı doğrulamaktır.

Titreşim (Vibration) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Batarya hücre, modül ve paketleri
Havacılık aviyonik üniteleri
Savunma ve demiryolu ekipmanı
Denizcilik elektroniği
Ambalajlı sevkiyat ürünleri

Titreşim (Vibration) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

DenizcilikDeniz TaşımacılığıElektronik

Titreşim (Vibration) Testi İçin İlgili Standartlar

IEC 60068-2-6sinüs titreşim testi Testi
IEC 60068-2-64rastgele titreşim testi Testi
UN 38.3 T.3
MIL-STD-810 Method 514
RTCA DO-160 Section 8
IEC 61373demiryolu araç ekipmanında titreşim ve şok Testi
ISO 16750-3araç donanımında mekanik yükler Testi
IEC 60945denizcilik seyir ve radyo haberleşme ekipmanı Testi
Marine Equipment DirectiveAB gemi teçhizatı direktifi Testi
IMO RequirementsUluslararası Denizcilik Örgütü şartları Testi
SOLAS Equipmentdenizde can güvenliği sözleşmesi kapsamındaki teçhizat Testi

Titreşim (Vibration) Testi Koşulları

Profil: Sinüs süpürme, random veya sine-on-random; şartnamede tanımlanır
UN 38.3 T.3: 7 Hz – 200 Hz arası sinüs süpürme, her eksende üç saat
Eksen: Genellikle üç dik eksende ayrı ayrı
Süre: Eksen başına şartnamede tanımlı süre

Titreşim (Vibration) Testi Cihazı

Elektrodinamik sarsıcı ve güç yükselteci
İvmeölçerler ve titreşim kontrol sistemi
Bağlama fikstürü
Patlama korumalı düzen (batarya deneylerinde)
İşlev izleme sistemi

Titreşim (Vibration) Testi İçin Numune Gereksinimleri

Numune gerçek montaj biçimini temsil eden fikstürle bağlanmalı
Fikstür rezonansı test bandının dışında olmalı
Batarya deneylerinde numune tam şarjlı olmalı
Test öncesi ve sonrası işlev kontrolü yapılmalı

Titreşim (Vibration) Testi Süresi

Eksen başına tanımlı süre ve üç eksen nedeniyle toplam süre genellikle birkaç gündür.

Titreşim (Vibration) Testi Prosedürü

1Numune fikstüre bağlanır, ivmeölçerler yerleştirilir.
2Rezonans arama yapılarak kritik frekanslar belirlenir.
3Şartname profili yüklenir ve kontrol doğrulanır.
4Her eksende tanımlı süre boyunca titreşim uygulanır.
5Test sırasında ve sonrasında işlev ve fiziksel durum kontrol edilir.
6Batarya deneylerinde gerilim ve sıcaklık izlenir.

Titreşim (Vibration) Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri şartnamede tanımlanır: yapısal hasar olmaması, bağlantıların gevşememesi ve işlevin sürmesi. Batarya deneylerinde ayrıca sızıntı, yangın ve patlama olmaması aranır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Ön ve son rezonans arama karşılaştırılır; frekans kayması yapısal gevşemeye işaret eder. Görsel muayene ve işlev testi birlikte değerlendirilir.

Titreşim (Vibration) Testi Raporu

Uygulanan standart ve profil
Frekans aralığı, genlik/PSD ve süre
Eksen bilgisi ve fikstür tanımı
Rezonans arama sonuçları
İşlev durumu ve görsel muayene

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

UN 38.3 (batarya taşıma)
UNECE R100
Havacılık ve demiryolu ekipman gereklilikleri

Denizcilik Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Vibration deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Denizcilik deneyleri, gemi üzerinde kullanılan ekipmanın deniz ortamına ve gemi işletme koşullarına dayandığını gösterir. Ortamın karakteri belirleyicidir: sürekli tuzlu nem, yalpalama ve baş-kıç vurma, motor kaynaklı titreşim, sınırlı bakım imkânı ve arıza hâlinde tahliye güçlüğü.

Alanın en ayırt edici yönü, ARIZANIN SONUCUDUR. Karada bozulan bir cihaz değiştirilir; açık denizde bozulan bir seyir cihazı geminin konumunu bilmemesi demektir. Bu yüzden denizcilik ekipmanında dayanıklılık beklentisi ve belgelendirme yükü, benzer bir kara ekipmanından belirgin biçimde yüksektir.

Seyir ve haberleşme ekipmanı IEC 60945 üzerinden değerlendirilir; bu standart çevresel dayanım, EMC ve işlevsel gereklilikleri bir arada taşır ve ekipmanın gemide nereye monte edileceğine göre kategori ayrımı yapar: korunmuş, açık güverte ve daldırılabilir kategoriler farklı gerekliliklere tabidir.

Dijital arayüz tarafında IEC 61162 serisi kullanılır. Bu, gemi köprüsündeki cihazların birbiriyle konuşmasını sağlayan protokol gövdesidir; entegre köprü sistemlerinde cihazların veri alışverişinin doğru çalıştığının gösterilmesi gerekir.

Gemi elektrik tesisatı tarafında IEC 60092 serisi işler: kablo tipleri, tesisat kuralları, koruma koordinasyonu ve yangın davranışı. Kablolarda alev yayılımı ve halojensizlik gemide özel bir ağırlık taşır çünkü kapalı hacimde duman tahliyeyi doğrudan engeller.

Şok tarafında askerî gemiler kendi rejimini taşır: MIL-S-901 yüksek şiddetli şok deneyi su altı patlama etkisini benzetir. Sivil gemilerde bu ölçekte bir deney istenmez ama titreşim ve eğim/yalpa deneyleri standarttır.

Mevzuat tarafında Gemi Teçhizatı Yönetmeliği (MED) belirleyicidir: kapsamdaki ekipman "dümen çarkı" işaretini taşır ve bu işaret CE'den AYRI bir rejimdir. Gerekliliklerin arkasında SOLAS sözleşmesi ve Uluslararası Denizcilik Örgütü kararları bulunur; kapsam listesi düzenli olarak güncellenir.

Klas kuruluşları ikinci bir katman ekler. DNV, Lloyd's Register, ABS, Bureau Veritas ve benzeri kuruluşlar kendi tip onaylarını verir; bir tersane çoğu zaman hem MED işaretini hem ilgili klas onayını ister. İki süreç birbirinin yerine geçmez.

Bu alanın yöntem grupları

Çevresel dayanım
IEC 60945 kapsamında sıcaklık, nem, tuz sisi, titreşim, yağmur ve daldırma; montaj kategorisine göre seviyeler.
Elektromanyetik uyumluluk
IEC 60945 EMC bölümleri; gemi ortamına özgü emisyon ve bağışıklık gereklilikleri.
Mekanik
Titreşim, şok, eğim ve yalpa deneyleri; askerî gemilerde MIL-S-901 yüksek şiddetli şok.
Elektrik tesisatı
IEC 60092 serisi kapsamında kablo ve tesisat gereklilikleri; kablo yangın davranışı ve halojensizlik.
Dijital arayüz
IEC 61162 serisi kapsamında veri arayüzü uygunluğu ve entegre köprü sistemi uyumluluğu.
Yangın güvenliği
Gemi iç malzemelerinde yangına tepki, duman ve zehirlilik; hortum ve geçiş elemanlarında yangına dayanım.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Dümen çarkı işareti CE işareti değildir; farklı bir mevzuat rejimidir ve kapsam listesi ayrıdır.
MED onayı ile klas kuruluşu tip onayı birbirinin yerine geçmez; tersane çoğu zaman ikisini birlikte ister.
IEC 60945 kategori seçimi montaj yerine bağlıdır; korunmuş bölge için alınmış onay açık güverte için geçerli değildir.
Sivil gemi için alınmış onay askerî gemi şok gerekliliklerini karşılamaz.
Kara EMC raporu denizcilik için yeterli olmaz; IEC 60945 kendi limit ve düzeneklerini tanımlar.
Kapsam listeleri güncellenir; bir dönem kapsam dışı olan ekipman sonradan kapsama girebilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Gemi teçhizatı tip onayı ve dümen çarkı işareti
Klas kuruluşu tip onayı
Gemi inşa ve tersane tedarik şartnamesi uyumu
Askerî gemi programlarında şok nitelendirmesi
Entegre köprü sistemi uyumluluğunun doğrulanması

İlgili Testler

Titreşim (Vibration) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Vibration hangi standarda göre yapılır?

Vibration, IEC 60068-2-6, IEC 60068-2-64, UN 38.3 T.3, MIL-STD-810 Method 514, RTCA DO-160 Section 8, IEC 61373 ve ISO 16750-3 kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Vibration hangi ürünlere uygulanır?

Başlıca batarya hücre, modül ve paketleri, havacılık aviyonik üniteleri, savunma ve demiryolu ekipmanı, denizcilik elektroniği ve ambalajlı sevkiyat ürünleri için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.

Vibration hangi koşullarda yapılır?

Belirleyici parametreler şunlardır: profil — Sinüs süpürme, random veya sine-on-random; şartnamede tanımlanır, un 38.3 t.3 — 7 Hz – 200 Hz arası sinüs süpürme, her eksende üç saat ve eksen — Genellikle üç dik eksende ayrı ayrı. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.

Vibration için nasıl bir numune gerekir?

numune gerçek montaj biçimini temsil eden fikstürle bağlanmalı, fikstür rezonansı test bandının dışında olmalı ve batarya deneylerinde numune tam şarjlı olmalı. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.

Vibration ne kadar sürer?

Eksen başına tanımlı süre ve üç eksen nedeniyle toplam süre genellikle birkaç gündür. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.

Vibration sonucunda neye göre "uygun" denir?

Kabul kriteri şartnamede tanımlanır: yapısal hasar olmaması, bağlantıların gevşememesi ve işlevin sürmesi. Batarya deneylerinde ayrıca sızıntı, yangın ve patlama olmaması aranır.