Sıcaklık Testi — RTCA DO-160 Bölüm 4 · Denizcilik Testleri

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Nedir?

Bu deney, RTCA DO-160 “Environmental Conditions and Test Procedures for Airborne Equipment” standardinin Bolum 4 (“Temperature and Altitude”) kapsaminda ekipmanın düşük ve yüksek sıcaklıkta çalışma, kısa süreli çalışma ve depolama koşullarında değerlendirilmesi amaciyla yurutulur. DO-160, EUROCAE ED-14 ile birebir ayni metindir ve ISO tarafindan ISO 7137 olarak taninir.

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Amacı

Amaç, havacılık ekipmanının uçuş ve zemin koşullarında ekipmanın düşük ve yüksek sıcaklıkta çalışma, kısa süreli çalışma ve depolama koşullarında değerlendirilmesi ile ilgili gerekliliklerini karşıladığını belgelemek ve ekipman kalifikasyonunu tamamlamaktır.

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Hangi Ürünlere Uygulanır?

Aviyonik üniteler ve göstergeler
Uçak içi elektronik ekipman
Haberleşme ve seyrüsefer cihazları
Kabin ve kargo bölmesi ekipmanı
Sensör ve aktüatörler

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Hangi Sektörlerde Kullanılır?

DenizcilikDeniz TaşımacılığıElektronik

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) İçin İlgili Standartlar

RTCA DO-160havacılık ekipmanında çevresel şartlar ve test yöntemleri Testi
EUROCAE ED-14
ISO 7137
IEC 60945denizcilik seyir ve radyo haberleşme ekipmanı Testi
Marine Equipment DirectiveAB gemi teçhizatı direktifi Testi
IMO RequirementsUluslararası Denizcilik Örgütü şartları Testi
SOLAS Equipmentdenizde can güvenliği sözleşmesi kapsamındaki teçhizat Testi

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Koşulları

Kategoriler: A1, A2, B, C, D, E ... ekipmanın uçak üzerindeki konumuna göre seçilir
Düşük sıcaklık: Çalışma ve kısa süreli çalışma sıcaklıkları kategoriye göre tanımlı
Yüksek sıcaklık: Çalışma, kısa süreli çalışma ve zemin bekletme sıcaklıkları
Bekletme süresi: Standartta tanımlı; sıcaklık kararlılığı sağlanmalı

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Cihazı

Programlanabilir sıcaklık kabini
Çok kanallı sıcaklık kaydı
İşlev izleme ve yük simülatörü

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) İçin Numune Gereksinimleri

Ekipman kategorisi tanımlanmalı
Termokupl konumları belirlenmeli
Test öncesi işlev kontrolü yapılmalı

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Süresi

Kategoriye ve bekletme sürelerine bağlıdır; tipik olarak bir ile üç iş günü.

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Prosedürü

1Ekipman kategorisi ve sıcaklık değerleri belirlenir.
2Numune kabine yerleştirilir.
3Düşük ve yüksek sıcaklık aşamaları uygulanır.
4Her aşamada işlev kontrol edilir.
5Zemin bekletme aşaması yürütülür.

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Kabul Kriterleri

Kabul kriteri ekipmanın performans standardında tanımlanır: ilgili sıcaklıklarda işlevin sürmesi ve depolama sonrası hasar bulunmaması.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Kategori seçimi sonucu belirler; ısıtılmayan/basınçlandırılmayan bölge ekipmanı daha ağır koşullara tabidir.

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Raporu

Uygulanan standart, revizyon ve Bölüm 4
Seçilen ekipman kategorisi ve gerekçesi
Uygulanan koşullar ve ölçüm sonuçları
İşlev izleme yöntemi ve gözlemler
Çevresel Kalifikasyon Formu (DO-160 Environmental Qualification Form) girdisi

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Havacılık ekipman kalifikasyon gereklilikleri
EASA/FAA sertifikasyon esasları

Denizcilik Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Temperature deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Denizcilik deneyleri, gemi üzerinde kullanılan ekipmanın deniz ortamına ve gemi işletme koşullarına dayandığını gösterir. Ortamın karakteri belirleyicidir: sürekli tuzlu nem, yalpalama ve baş-kıç vurma, motor kaynaklı titreşim, sınırlı bakım imkânı ve arıza hâlinde tahliye güçlüğü.

Alanın en ayırt edici yönü, ARIZANIN SONUCUDUR. Karada bozulan bir cihaz değiştirilir; açık denizde bozulan bir seyir cihazı geminin konumunu bilmemesi demektir. Bu yüzden denizcilik ekipmanında dayanıklılık beklentisi ve belgelendirme yükü, benzer bir kara ekipmanından belirgin biçimde yüksektir.

Seyir ve haberleşme ekipmanı IEC 60945 üzerinden değerlendirilir; bu standart çevresel dayanım, EMC ve işlevsel gereklilikleri bir arada taşır ve ekipmanın gemide nereye monte edileceğine göre kategori ayrımı yapar: korunmuş, açık güverte ve daldırılabilir kategoriler farklı gerekliliklere tabidir.

Dijital arayüz tarafında IEC 61162 serisi kullanılır. Bu, gemi köprüsündeki cihazların birbiriyle konuşmasını sağlayan protokol gövdesidir; entegre köprü sistemlerinde cihazların veri alışverişinin doğru çalıştığının gösterilmesi gerekir.

Gemi elektrik tesisatı tarafında IEC 60092 serisi işler: kablo tipleri, tesisat kuralları, koruma koordinasyonu ve yangın davranışı. Kablolarda alev yayılımı ve halojensizlik gemide özel bir ağırlık taşır çünkü kapalı hacimde duman tahliyeyi doğrudan engeller.

Şok tarafında askerî gemiler kendi rejimini taşır: MIL-S-901 yüksek şiddetli şok deneyi su altı patlama etkisini benzetir. Sivil gemilerde bu ölçekte bir deney istenmez ama titreşim ve eğim/yalpa deneyleri standarttır.

Mevzuat tarafında Gemi Teçhizatı Yönetmeliği (MED) belirleyicidir: kapsamdaki ekipman "dümen çarkı" işaretini taşır ve bu işaret CE'den AYRI bir rejimdir. Gerekliliklerin arkasında SOLAS sözleşmesi ve Uluslararası Denizcilik Örgütü kararları bulunur; kapsam listesi düzenli olarak güncellenir.

Klas kuruluşları ikinci bir katman ekler. DNV, Lloyd's Register, ABS, Bureau Veritas ve benzeri kuruluşlar kendi tip onaylarını verir; bir tersane çoğu zaman hem MED işaretini hem ilgili klas onayını ister. İki süreç birbirinin yerine geçmez.

Bu alanın yöntem grupları

Çevresel dayanım
IEC 60945 kapsamında sıcaklık, nem, tuz sisi, titreşim, yağmur ve daldırma; montaj kategorisine göre seviyeler.
Elektromanyetik uyumluluk
IEC 60945 EMC bölümleri; gemi ortamına özgü emisyon ve bağışıklık gereklilikleri.
Mekanik
Titreşim, şok, eğim ve yalpa deneyleri; askerî gemilerde MIL-S-901 yüksek şiddetli şok.
Elektrik tesisatı
IEC 60092 serisi kapsamında kablo ve tesisat gereklilikleri; kablo yangın davranışı ve halojensizlik.
Dijital arayüz
IEC 61162 serisi kapsamında veri arayüzü uygunluğu ve entegre köprü sistemi uyumluluğu.
Yangın güvenliği
Gemi iç malzemelerinde yangına tepki, duman ve zehirlilik; hortum ve geçiş elemanlarında yangına dayanım.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Dümen çarkı işareti CE işareti değildir; farklı bir mevzuat rejimidir ve kapsam listesi ayrıdır.
MED onayı ile klas kuruluşu tip onayı birbirinin yerine geçmez; tersane çoğu zaman ikisini birlikte ister.
IEC 60945 kategori seçimi montaj yerine bağlıdır; korunmuş bölge için alınmış onay açık güverte için geçerli değildir.
Sivil gemi için alınmış onay askerî gemi şok gerekliliklerini karşılamaz.
Kara EMC raporu denizcilik için yeterli olmaz; IEC 60945 kendi limit ve düzeneklerini tanımlar.
Kapsam listeleri güncellenir; bir dönem kapsam dışı olan ekipman sonradan kapsama girebilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Gemi teçhizatı tip onayı ve dümen çarkı işareti
Klas kuruluşu tip onayı
Gemi inşa ve tersane tedarik şartnamesi uyumu
Askerî gemi programlarında şok nitelendirmesi
Entegre köprü sistemi uyumluluğunun doğrulanması

İlgili Testler

Sıcaklık Testi (DO-160 Bölüm 4) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ekipman kategorisi nasıl belirlenir?

Kategori, ekipmanın uçak üzerindeki montaj konumuna (basınçlandırılmış/basınçlandırılmamış, ısıtılan/ısıtılmayan bölge) ve uçak tipine göre seçilir. Kategori seçimi deney koşullarını doğrudan belirler ve kalifikasyon formunda beyan edilir.

DO-160 ile ED-14 arasında fark var mı?

Yok. RTCA DO-160 ve EUROCAE ED-14 birebir aynı metindir; ikisi eşdeğer olarak kabul edilir.