Şarj Testi — IEC 61851 / ISO 15118 / DIN 70121

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Nedir?

Şarj testi, elektrikli aracın şarj istasyonuyla doğru biçimde haberleşip haberleşmediğini, şarj sürecinin güvenli biçimde başlatılıp sonlandırıldığını ve farklı istasyon markalarıyla uyumlu çalıştığını doğrular. Hem araç hem istasyon tarafında uygulanır.

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Amacı

Amaç, sahada karşılaşılan uyumsuzlukları önlemek ve şarj sürecinin standartların öngördüğü kontrol ve güvenlik dizisine göre işlediğini doğrulamaktır.

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Hangi Ürünlere Uygulanır?

Elektrikli araçlar ve on-board şarj birimleri
AC ve DC şarj istasyonları
Duvar tipi şarj üniteleri (wallbox)
Şarj kabloları ve kontrol kutuları

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Hangi Sektörlerde Kullanılır?

OtomotivEnerjiElektrik & Elektronik

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) İçin İlgili Standartlar

IEC 61851-1
IEC 61851-23
IEC 61851-24
ISO 15118-2
ISO 15118-20
DIN 70121
IEC 62196

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Koşulları

Şarj modları: IEC 61851-1'e göre Mod 1-4; test edilecek mod ürüne göre belirlenir
Kontrol pilotu: PWM sinyali, direnç kodlaması ve durum geçişleri (A-F) doğrulanır
Haberleşme: DC şarjda PLC üzerinden ISO 15118 veya DIN 70121 protokolü

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Cihazı

Araç simülatörü (EV simulator)
Şarj istasyonu simülatörü (EVSE simulator)
Protokol analizörü ve uyumluluk test yazılımı
Yüksek güçlü DC kaynak ve yük
Osiloskop ve güç analizörü
İzolasyon ölçüm ekipmanı

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) İçin Numune Gereksinimleri

Araç veya şarj ünitesi; ilgili yazılım sürümüyle birlikte
Şarj kablosu ve konnektör
Protokol yapılandırma bilgileri ve desteklenen özellikler listesi
Uyumluluk testi için farklı marka istasyon/araç erişimi gerekebilir

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Süresi

Protokol uyumluluk testleri birkaç gün; geniş çaplı çapraz uyumluluk (interoperability) kampanyaları daha uzun sürer.

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Prosedürü

1Kontrol pilotu sinyali ve durum geçişleri doğrulanır.
2Kilitleme ve konnektör algılama fonksiyonları kontrol edilir.
3Haberleşme oturumu kurulur ve protokol mesaj dizisi izlenir.
4İzolasyon testi ve ön şarj (precharge) adımları doğrulanır.
5Şarj akımı ve gerilimi kademeli olarak uygulanır.
6Normal sonlandırma ve acil kesme senaryoları test edilir.
7Hata senaryoları (kablo çekilmesi, haberleşme kaybı, aşırı sıcaklık) uygulanır.

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Kabul Kriterleri

Kabul kriteri, uygulanan standardın öngördüğü durum geçişleri, mesaj dizisi ve zamanlama şartlarına uygunluktur. Güvenlik açısından, hata durumunda sistemin tanımlı sürede güvenli duruma geçmesi aranır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Protokol uygunluğu ve zamanlama toleransları değerlendirilir. Standarda uygun ancak farklı yorumlanmış uygulamalar saha uyumsuzluğunun en yaygın nedenidir; bu nedenle çapraz uyumluluk testleri protokol uygunluk testinden ayrı bir değer taşır.

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Raporu

Test edilen ürün ve yazılım sürümü
Uygulanan standartlar ve şarj modu
Kontrol pilotu ölçümleri ve durum geçiş kayıtları
Protokol mesaj günlükleri
Hata senaryoları ve sistem tepkileri
Çapraz uyumluluk matrisi (yapıldıysa)

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Alternatif yakıt altyapısına ilişkin düzenlemeler
IEC 62196 konnektör şartları

Otomotiv Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Charging deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Otomotiv deneyleri, bir bileşenin araç ömrü boyunca karşılaşacağı yükleri temsil eden koşullarda çalışmaya devam ettiğini gösterir. Araç, tek bir ürün değil bir ORTAMDIR: titreşim, sıcaklık çevrimi, tuzlu su, taş çarpması, elektriksel geçici olaylar ve elektromanyetik gürültü aynı anda ve yıllarca vardır.

Bu ailenin ayırt edici yönü, ARAÇ ÜRETİCİSİ ŞARTNAMELERİNİN standartların üzerine binmesidir. ISO ve SAE yayınları ortak zemini kurar; ama Volkswagen, BMW, Ford, Stellantis, Toyota ve Renault kendi şartnamelerinde farklı seviyeler, ek deneyler ve farklı kabul ölçütleri tanımlar. Bir bileşen için "otomotiv standartlarına uygun" ifadesi tek başına yetersizdir; hangi üreticinin hangi şartnamesinin hangi revizyonu sorusu yanıtlanmalıdır.

Aile üç ayrı süreci birlikte taşır ve bunlar sık karıştırılır. Homologasyon, aracın trafiğe çıkabilmesi için gereken tip onaylarıdır ve devlet yetkisiyle yürür. Tedarikçi onayı, araç üreticisinin kendi kalite ve deney gerekliliklerinden geçmektir ve ticari bir ilişkidir. Üçüncüsü ise tasarım doğrulamadır: mühendislik ekibinin kendi tasarımının hedefleri karşıladığını göstermesi.

Bileşen seviyesinde deney planı KULLANIM YERİNE göre kurulur. Motor bölmesindeki bir modül ile bagajdaki bir modül aynı sıcaklık ve titreşim profilinden geçmez; kapı içindeki bir bileşen ile tavan konsolundaki bir bileşen aynı su ve toz maruziyetini görmez. ISO 16750 serisi bu yerleşim bazlı yaklaşımın ortak çerçevesidir.

Elektrikli araca geçiş alanı yeniden şekillendirdi. Yüksek gerilim güvenliği, yalıtım koordinasyonu, batarya güvenliği, şarj arayüzü uygunluğu ve yüksek gerilimli bileşenlerin elektromanyetik davranışı klasik otomotiv deney setine eklendi. Sessiz çalışan bir araçta akustik ve titreşim beklentileri de değişti; içten yanmalı motorun maskelediği sesler artık duyulur hâle geldi.

Kalite sistemi tarafı bu alanda deneyden ayrılamaz. IATF 16949 kapsamındaki üretici, deney sonuçlarını PPAP dosyasında sunar; ölçüm sistemi analizi, proses yeterlilik çalışması ve kontrol planı deney raporunun etrafında durur. Tek bir iyi sonuç yetmez, sürecin o sonucu tekrarlayabildiği gösterilir.

Bu alanın yöntem grupları

Çevresel ve iklimsel
Sıcaklık çevrimi, termal şok, nemli ısı, tuz sisi, toz ve su girişi (IP), güneş ışınımı. Yerleşim yerine göre seviyeler değişir.
Mekanik
Sinüs ve rastgele titreşim, şok, mekanik yükler, bağlantı elemanı torku ve dayanıklılık çevrimleri.
Elektriksel
Besleme gerilimi değişimleri, geçici olaylar (ISO 7637), ters polarite, aşırı gerilim, kısa devre ve uyku akımı ölçümleri.
EMC
Bileşen emisyonu (CISPR 25), yayılan ve iletilen bağışıklık (ISO 11452 serisi), elektrostatik boşalma (ISO 10605).
Malzeme ve emisyon
İç mekân malzemelerinde koku, fogging ve VOC emisyonu; yanıcılık; UV yaşlandırma; kaplama dayanımı ve taş çarpma.
İşlevsel güvenlik ve siber güvenlik
ISO 26262 kapsamında işlevsel güvenlik kanıtları, ISO/SAE 21434 kapsamında siber güvenlik mühendisliği; UNECE R155 ve R156 ile mevzuata bağlanır.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Şartname referansı olmayan bir otomotiv raporu tedarik zincirinde kabul görmez; hangi OEM şartnamesi ve revizyonu uygulandığı yazılmalıdır.
Tip onayı ile tedarikçi onayı farklı süreçlerdir. E-Mark onayı olan bir bileşen, OEM'in kendi kabul deneylerinden geçmiş sayılmaz.
Bir prototipte alınan sonuç seri üretime taşınmaz; PPAP seri üretim parçalarıyla yapılır.
EMC tarafında yalnızca emisyon ölçmek eksik kalır; bağışıklık ayrı bir gövdedir ve araçta daha kritiktir.
Elektrikli araç bileşenlerinde yüksek gerilim güvenliği ayrı bir yetkinliktir; klasik 12 V deney altyapısı yeterli olmaz.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Tedarikçi bileşen onayı ve PPAP dosyası
UNECE tip onayı ve E-Mark işaretlemesi
Tasarım doğrulaması ve dayanıklılık kanıtı
Saha şikâyetlerinin ve garanti iadelerinin kök neden analizi
Tasarım ya da tedarikçi değişikliğinin etkisinin değerlendirilmesi

İlgili Testler

Şarj Testi (AC/DC Şarj Uyumluluğu) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Protokol testinden geçtim, sahada neden uyumsuzluk yaşıyorum?

Protokol uygunluk testi standardın şartlarını doğrular; ancak farklı üreticilerin standardı farklı yorumladığı noktalar sahada uyumsuzluk yaratır. Bu nedenle çapraz uyumluluk (interoperability) testleri ayrıca yapılır.

ISO 15118 ile DIN 70121 farkı nedir?

DIN 70121 DC şarj için erken dönemde yaygınlaşan protokoldür; ISO 15118 ise daha kapsamlıdır ve Plug & Charge, çift yönlü şarj gibi özellikleri destekler. Birçok araç ve istasyon geriye dönük uyum için ikisini birden destekler.