Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Nedir?
BOİ analizi, sudaki organik maddenin mikroorganizmalar tarafından ayrıştırılması sırasında tüketilen çözünmüş oksijen miktarının ölçülmesidir. Numune kapalı şişelerde karanlıkta ve sabit sıcaklıkta inkübe edilir; başlangıç ve bitiş oksijen değerleri arasındaki fark BOİ olarak hesaplanır.
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Amacı
Amaç, atık suyun biyolojik olarak ayrışabilen kirlilik yükünü belirlemek ve biyolojik arıtma tesislerinin tasarım ile işletme verilerini üretmektir.
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Evsel ve endüstriyel atık su
- Arıtma tesisi giriş ve çıkış suları
- Yüzey suları
- Gıda ve içecek sektörü atık suları
- Deşarj izleme numuneleri
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi İçin İlgili Standartlar
- TS EN 1899-1 (BOİ — seyreltme ve aşılama, allitiyoüre ilaveli)
- TS EN 1899-2 (BOİ — seyreltmesiz numuneler için)
- TS EN ISO 5815-1/-2 (biyokimyasal oksijen ihtiyacı)
- TS EN ISO 5667-3 (numunelerin korunması)
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Koşulları
- İnkübasyon
- Standartta tanımlı sıcaklıkta, karanlıkta ve tanımlı gün sayısı boyunca
- Aşılama
- Yeterli mikroorganizma içermeyen numunelere aşı eklenir
- Nitrifikasyon
- Allitiyoüre ile nitrifikasyon baskılanır; aksi hâlde sonuç yükselir
- Seyreltme
- Oksijen tükenmeyecek şekilde uygun seyreltmeler hazırlanır
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Cihazı
- BOİ inkübatörü (sıcaklık kontrollü, karanlık)
- Çözünmüş oksijen ölçer veya BOİ ölçüm sistemi
- BOİ şişeleri
- Seyreltme suyu hazırlama düzeneği
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi İçin Numune Gereksinimleri
- Numune alma, çevre analizlerinde toplam belirsizliğin en büyük bileşenidir. Numune kabı, koruma (asitleme, soğutma, karanlıkta saklama), doldurma biçimi ve laboratuvara ulaşma süresi standartta tanımlıdır; bunlardan biri karşılanmazsa sonuç geçerliliğini yitirir. Numune alma yetkili personel tarafından ve yazılı plana göre yapılmalıdır.
- Numune soğutularak ve gecikmeden ulaştırılmalı
- Dezenfektan veya toksik madde içeriyorsa bildirilmeli — mikroorganizmaları öldürür
- Numune iyi homojenleştirilmeli ve hava kabarcığı bırakılmamalı
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Süresi
İnkübasyon süresi yöntemin ayrılmaz parçasıdır ve kısaltılamaz; sonuç ancak bu süre tamamlandıktan sonra verilebilir. Bu, BOİ'yi çevre analizleri içinde en uzun rutin parametrelerden biri yapar.
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Prosedürü
- 1Numunenin beklenen BOİ aralığına göre seyreltmeler hazırlanır.
- 2Gerekiyorsa aşı ve nitrifikasyon baskılayıcı eklenir.
- 3Şişeler hava kabarcığı kalmayacak şekilde doldurulur.
- 4Başlangıç çözünmüş oksijen değerleri ölçülür.
- 5Şişeler karanlıkta ve tanımlı sıcaklıkta inkübe edilir.
- 6Süre sonunda oksijen yeniden ölçülür ve BOİ hesaplanır.
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Kabul Kriterleri
Kabul kriteri, tesisin faaliyet koluna göre deşarj mevzuatındaki BOİ sınır değeri veya deşarj izninde tanımlı değerdir. 91/271/AET kentsel arıtma tesisleri için ayrıca asgari arıtma verimi öngörür.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Numunede toksik madde veya dezenfektan varsa mikroorganizmalar çalışamaz ve BOİ gerçek değerin altında çıkar; bu, arıtılmış ancak klorlanmış numunelerde sık görülen bir hatadır. Nitrifikasyon baskılanmazsa azot oksidasyonu da oksijen tüketir ve sonuç organik yükü olduğundan yüksek gösterir.
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Raporu
- Numune tanımı, alma noktası ve tarihi
- Uygulanan standart ve seyreltme oranları
- Aşılama ve nitrifikasyon baskılama bilgisi
- Başlangıç ve bitiş oksijen değerleri
- BOİ sonucu (mg O2/L) ve ölçüm belirsizliği
- Karşılaştırılan sınır değer
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- 91/271/AET Kentsel Atık Su Arıtımı Direktifi
- 2000/60/AT Su Çerçeve Direktifi
- (AB) 2010/75 Endüstriyel Emisyonlar Direktifi
Çevre Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm BOD deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Çevre analizleri, su, toprak, atık, hava ve baca gazı numunelerinde kirleticilerin varlığını ve derişimini belirler. Bu ailenin çıktısı çoğunlukla bir izin, beyan ya da denetim dosyasının parçasıdır; sonuç doğrudan hukuki bir sonuç doğurur.
Bu ailede NUMUNE ALMA sonucun yarısıdır ve bu, alanı diğerlerinden ayıran en önemli özelliktir. Yanlış zamanda, yanlış kapta, yanlış koruma altında ya da yanlış noktadan alınmış bir numune, laboratuvarda ne kadar iyi analiz edilirse edilsin geçersiz bir sonuç verir. Atık suda anlık numune ile kompozit numune farklı bilgi verir; toprakta yüzey ile derinlik farklı sonuç üretir. Numune alma bu yüzden kendi standartlarına ve kendi akreditasyon kapsamına sahiptir.
Su tarafında fiziksel-kimyasal parametreler (pH, iletkenlik, bulanıklık, KOİ, BOİ, askıda katı madde), iyonlar, ağır metaller, organik kirleticiler ve mikrobiyolojik parametreler ölçülür. İçme suyu ve atık su farklı parametre setleri ve farklı limitler taşır; aynı laboratuvar yöntemi iki rejimde farklı karar üretir.
Toprak ve atıkta ağır metaller, hidrokarbonlar, PAH ve PCB bileşikleri ile LİÇ DAVRANIŞI belirlenir. Liç deneyi alanın kendine özgü bir mantığını taşır: toprakta bir kirleticinin toplam miktarı değil, suya geçebilen kısmı çevresel riski belirler. Atık sınıflandırması ve bertaraf kararı büyük ölçüde bu deneye dayanır.
Emisyon tarafında baca gazında toz, kükürt dioksit, azot oksitler, karbon monoksit, oksijen, nem ve toplam organik karbon izlenir. Ölçüm sahada, işletme koşullarında yapılır ve tesisin gerçek çalışma rejimini temsil etmesi gerekir; düşük yükte yapılan bir ölçüm tam kapasitedeki emisyonu göstermez.
Sürekli ölçüm sistemleri ayrı bir gövdedir. Büyük tesislerde emisyon sürekli izlenir ve bu sistemlerin doğruluğu periyodik olarak bağımsız ölçümlerle karşılaştırılarak doğrulanır; kalite güvence çerçevesi bunu düzenler.
Gürültü ve titreşim ölçümleri alanın çevresel etki tarafını tamamlar: çevresel gürültü haritalama, işyeri gürültü maruziyeti ve titreşim maruziyeti ölçümleri hem çevre hem iş sağlığı mevzuatına kanıt üretir.
Bu alanın yöntem grupları
Numune alma
Su, atık su, toprak, atık, baca gazı ve ortam havası için ayrı numune alma standartları; anlık, kompozit ve sürekli numune alma teknikleri.
Su fiziksel-kimyasal
pH, iletkenlik, bulanıklık, renk, askıda katı madde, KOİ, BOİ, TOK, alkalinite, azot ve fosfor türleri.
Element analizi
ICP-OES ve ICP-MS ile su, toprak ve atıkta ağır metal ve iz element tayini.
Organik kirleticiler
GC-MS ile uçucu organik bileşikler, PAH, PCB ve organoklorlu pestisitler; hidrokarbon yağ indeksi.
Baca gazı
Toz, SO2, NOx, CO, O2, nem ve toplam gaz hâlinde organik karbon ölçümleri; otomatik ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi.
Liç ve atık karakterizasyonu
Liç deneyleri ve atık sınıflandırma parametreleri; bertaraf kararının dayanağı.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Numune alma kaydı olmadan analiz sonucu tek başına kullanılamaz; alma zamanı, noktası, koşulu ve zincir kaydı raporun parçasıdır.
- Toplam içerik ile liç edilebilir miktar farklı bilgi verir; atık sınıflandırmasında liç davranışı esastır.
- Emisyon ölçümü tesisin temsil edici çalışma koşulunda yapılmalıdır; kısmi yükte alınan sonuç yanıltıcıdır.
- İçme suyu ve atık su limitleri farklı mevzuatlarda tanımlıdır; aynı parametre iki rejimde farklı eşik taşır.
- Bir noktadan alınan numune tüm alanı temsil etmez; kirlenmiş saha değerlendirmesinde ızgara temelli numune planı gerekir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Çevre izni ve deşarj limitlerine uyum
- Sürekli emisyon ölçüm sistemlerinin kalite güvencesi
- Kirlenmiş saha değerlendirmesi ve iyileştirme kararı
- Atık sınıflandırması ve bertaraf yöntemi seçimi
- İşyeri maruziyet ölçümleri ve iş sağlığı yükümlülükleri
İlgili Testler
Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sonuç neden bu kadar geç geliyor?
Çünkü inkübasyon süresi yöntemin tanımının parçasıdır: mikroorganizmaların organik maddeyi ayrıştırması için gereken süredir ve kısaltılamaz. Hızlı sonuç gerekiyorsa KOİ veya TOC daha uygun parametrelerdir.
Klorlanmış çıkış suyunda BOİ ölçülebilir mi?
Ölçülebilir ancak klor nötralize edilmeli ve numune aşılanmalıdır; aksi hâlde mikroorganizmalar çalışamaz ve sonuç gerçek dışı biçimde düşük çıkar. Bu durum raporda belirtilir.