Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Nedir?
Su direnci başlığı, ürün grubuna göre üç ayrı soruyu yanıtlar. TEKSTİLDE iki özellik ölçülür: su iticilik (yüzeyin suyu tutmadan akıtması, sprey testiyle derecelendirilir) ve su geçirimsizlik (basınç altında su geçirmeye direnç, hidrostatik basınçla ölçülür). AYAKKABIDA montajı tamamlanmış ürünün su geçirip geçirmediği denenir. GÜNEŞ KORUYUCU ÜRÜNLERDE ise suya girdikten sonra korumanın ne kadarının korunduğu (su direnci retansiyonu) ölçülür. Üç uygulama farklı standartlarla yürütülür ve sonuçları birbirinin yerine geçmez.
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Amacı
Amaç, ürünün ıslak koşullarda beyan edilen performansı sağlayıp sağlamadığını doğrulamaktır: giysinin yağmurda su geçirmemesi, ayakkabının ayağı kuru tutması, güneş koruyucunun denizden çıkınca korumaya devam etmesi.
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Dış giyim ve yağmurluk kumaşları
- Çadır, tente ve branda
- İş elbiseleri ve koruyucu giysiler
- Membranlı ve kaplamalı kumaşlar
- İş güvenliği ayakkabı ve botları
- Su dirençli güneş koruyucu ürünler
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi İçin İlgili Standartlar
- TS EN ISO 4920 (tekstil — yüzey ıslanmaya direnç, sprey testi)
- TS EN ISO 811 (tekstil — hidrostatik basınca direnç)
- TS EN ISO 9865 (Bundesmann yağmur simülasyonu)
- TS EN 343 (yağmura karşı koruyucu giysi)
- AATCC 22 / AATCC 127
- TS EN ISO 5403-1/-2 (deri — dinamik su geçirimsizlik)
- TS EN ISO 20344 / 20345 (ayakkabı — tüm ayakkabı su geçirimsizliği, WR)
- TS EN ISO 16217 (güneş koruyucu — suya daldırma işlemi)
- TS EN ISO 18861 (güneş koruyucu — su direnci retansiyon yüzdesi)
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Koşulları
- Sprey testi
- Standartta tanımlı yükseklikten belirli hacimde su püskürtülür
- Hidrostatik test
- Basınç standartta tanımlı hızda artırılır; üçüncü damlanın göründüğü değer kaydedilir
- Ayakkabı deneyi
- Ürün tanımlı derinlikte su içinde yürüme hareketine tabi tutulur
- Güneş koruyucu
- SPF ölçümü suya daldırma öncesi ve sonrası tekrarlanır; retansiyon yüzdesi hesaplanır
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Cihazı
- Sprey test düzeneği (spray tester)
- Hidrostatik basınç test cihazı
- Bundesmann yağmur simülatörü
- Yürüme simülasyonlu su tankı (ayakkabı için)
- Su banyosu ve SPF ölçüm düzeneği (güneş koruyucu için)
- Referans fotoğraf setleri
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi İçin Numune Gereksinimleri
- Her deney için ayrı numune setleri
- Kumaş numuneleri kaplamalı yüzey dışa gelecek şekilde yerleştirilmeli
- Dikişli bölge test edilecekse ayrı numune hazırlanmalı
- Ayakkabı deneyinde montajı tamamlanmış, kullanılmamış çift gerekir
- Yıkama sonrası performans isteniyorsa yıkanmış numune de sunulmalı
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Süresi
Sprey testi kısadır. Hidrostatik deneyin süresi basınç artış hızına ve numunenin dayandığı seviyeye bağlıdır; yüksek performanslı membranlarda belirgin şekilde uzar. Ayakkabı deneyinde tanımlı çevrim sayısı, güneş koruyucu deneyinde ise daldırma ve SPF ölçüm adımları süreyi belirler.
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Prosedürü
- 1Numuneler şartlandırılır.
- 2Sprey testinde numune eğimli düzeneğe gerdirilir ve tanımlı hacimde su püskürtülür; yüzey referans setiyle derecelendirilir.
- 3Hidrostatik testte numune hücreye sızdırmaz bağlanır, basınç tanımlı hızda artırılır.
- 4Ayakkabı deneyinde ürün su tankında yürüme hareketine tabi tutulur ve iç yüzey incelenir.
- 5Güneş koruyucuda SPF, suya daldırma öncesi ve sonrası ölçülür.
- 6Sonuçlar deney bazında ayrı ayrı raporlanır.
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Kabul Kriterleri
Kabul kriteri uygulamaya göre değişir: sprey testinde şartnamedeki minimum derece, hidrostatik testte TS EN 343 gibi ürün standartlarının sınıf sınırları, ayakkabıda TS EN ISO 20345'in WR için tanımladığı azami ıslanma alanı, güneş koruyucuda ise ISO 18861'e göre hesaplanan retansiyon yüzdesinin beyanı desteklemesi. Sınıf ve eşik değerleri ilgili standardın yürürlükteki baskısından teyit edilir.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Sonuçlar birlikte okunur. Yüksek sprey derecesi ancak düşük hidrostatik basınç, yüzey apresinin çalıştığını fakat kumaşın su bariyeri olmadığını gösterir. Ayakkabıda malzeme geçirimsizliği ürün geçirimsizliğini garanti etmez; su çoğunlukla dikişten veya taban birleşiminden girer. Yıkama sonrası tekrar ölçüm, su itici aprenin kalıcılığını ortaya koyar.
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Raporu
- Numune tanımı ve varsa kaplama/membran bilgisi
- Uygulanan standartlar ve deney düzeyi (malzeme/ürün)
- Sprey testi derecesi
- Hidrostatik basınç değeri (cm su sütunu veya kPa)
- Ayakkabıda ıslanma alanı ve su alma miktarı
- Güneş koruyucuda daldırma öncesi/sonrası SPF ve retansiyon yüzdesi
- Varsa yıkama sonrası sonuçlar
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- (AB) 2016/425 Kişisel Koruyucu Donanım Tüzüğü (koruyucu giysi ve ayakkabılar için)
- (AT) 1223/2009 Kozmetik Ürünler Tüzüğü (güneş koruyucu beyanları için)
Ayakkabı ve Deri Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Water Resistance deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Ayakkabı ve deri deneyleri, ürünün fiziksel dayanımını ve kimyasal güvenliğini birlikte değerlendirir. Ayakkabı ÇOK BİLEŞENLİ bir üründür: taban, üst malzeme, astar, iç taban, ökçe ve yapıştırma hattı ayrı ayrı ve birlikte sınanır. Bir bileşenin iyi olması ürünün iyi olduğunu göstermez; arıza çoğunlukla bileşenlerin birleştiği yerde çıkar.
Fiziksel tarafta en sık görülen saha arızası TABAN-ÜST AYRILMASIDIR. Bu yüzden yapışma dayanımı alanın en kritik ölçümüdür ve yapıştırma prosesinin (yüzey hazırlığı, yapıştırıcı seçimi, presleme koşulları) doğrudan göstergesidir. İkinci sırada taban aşınması ve bükülme dayanımı gelir: bir ayakkabı ömrü boyunca yüz binlerce kez bükülür.
Kayma direnci güvenlik açısından en önemli parametredir ve ölçümü yüzeye bağlıdır: ıslak seramik, yağlı çelik ve kuru zemin farklı sonuç verir. Bu yüzden kayma direnci tek bir sayı olarak değil, hangi yüzey ve hangi kayma yönünde ölçüldüğü belirtilerek raporlanır.
Koruyucu ayakkabıda ayrı bir gövde işler ve bu, ticari olarak en kritik ayrımdır. Burun koruması (darbe ve baskı), delinme direnci, antistatik davranış, ısı ve soğuk yalıtımı, elektrik yalıtımı ve yakıt dayanımı kişisel koruyucu donanım gereklilikleri kapsamında değerlendirilir. Bu ürünlerde CE zorunludur ve kategori seçimi doğru yapılmalıdır; sıradan bir ayakkabı deney raporu bu dosyayı karşılamaz.
Kimyasal tarafta deride KROM (VI) özel bir yere sahiptir. Derinin tabaklanmasında kullanılan krom (III), depolama ve yaşlanma sırasında oksitlenerek krom (VI)'ya dönüşebilir; yani üretimde uygun çıkan bir deri, aylar sonra limiti aşabilir. Bu yüzden ölçüm zamanı ve numunenin geçmişi sonucu etkiler ve yaşlandırma sonrası ölçüm istenebilir.
Diğer kimyasal kalemler azo boyarmaddelerden aromatik aminler, pentaklorofenol, kısa zincirli klorlu parafinler, dimetil fumarat ve ftalatlardır. Bu kalemler REACH kısıtlamalarından ve marka kısıtlı madde listelerinden gelir.
Tüketici ayakkabısında CE işareti YOKTUR; yükümlülük malzeme bileşimi etiketlemesi, kimyasal kısıtlamalara uyum ve genel ürün güvenliği üzerinden işler. Etiketleme kendine özgü bir kuraldır: üst, astar-iç taban ve dış taban için kullanılan malzeme türü simgelerle gösterilir.
Konfor ve fonksiyonel iddialar (su geçirmezlik, nem yönetimi, hava geçirgenliği) ayrı deneylerle desteklenir ve bu iddialar pazarlama metninde kullanılıyorsa kanıt gerektirir.
Bu alanın yöntem grupları
Yapışma ve mukavemet
Taban-üst yapışma dayanımı, dikiş mukavemeti, ökçe bağlantı dayanımı, kayış ve toka dayanımı.
Aşınma ve bükülme
Taban aşınması, bükülme dayanımı (kuru ve düşük sıcaklıkta), iç taban aşınması.
Kayma direnci
Islak seramik, yağlı çelik ve kuru zemin üzerinde ileri ve geri kayma ölçümleri.
Koruyucu özellikler
Burun darbe ve baskı dayanımı, delinme direnci, antistatik, ısı ve soğuk yalıtımı, yakıt ve kimyasal dayanımı.
Deri kimyası
Krom (VI), azo boyarmadde aminleri, pentaklorofenol, kısa zincirli klorlu parafinler, pH ve yağ içeriği.
Konfor ve fonksiyon
Su geçirmezlik, su buharı geçirgenliği, nem yönetimi, renk haslığı ve terleme etkisi.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Koruyucu işlev iddiası taşıyan ayakkabı KKD mevzuatına girer ve CE gerektirir; tüketici ayakkabısı deney raporu bu dosyayı karşılamaz.
- Krom (VI) sonucu numunenin yaşına ve depolama koşuluna bağlıdır; üretim çıkışı uygun olan deri sonradan limiti aşabilir.
- Kayma direnci tek bir sayı değildir; yüzey ve yön belirtilmeden yorumlanamaz.
- Bir bileşen için alınan sonuç ürünün tamamını kapsamaz; birleşim yerleri ayrıca sınanır.
- Etiketleme kuralları malzeme simgeleriyle yürür; yanlış simge gümrük ve piyasa gözetiminde sorun doğurur.
- Su geçirmezlik iddiası, hangi deneyle ve kaç bükülme çevriminden sonra ölçüldüğü belirtilmeden doğrulanabilir değildir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Marka kısıtlı madde listesi uygunluğu
- Koruyucu ayakkabıda KKD kategorisi ve CE dosyası
- Tedarikçi ve parti bazlı kabul kontrolü
- Saha şikâyetlerinin (yapışma açılması, taban ayrılması) kök neden analizi
- Fonksiyonel iddiaların desteklenmesi
İlgili Testler
Su İticilik ve Su Geçirimsizlik Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Su geçirmez ile su itici aynı şey mi?
Değildir. Su itici, yüzeyin suyu boncuklandırıp akıtmasıdır ve apreyle sağlanır. Su geçirmez ise basınç altında su geçirmeme özelliğidir ve membran veya kaplama gerektirir. Bir ürün su itici olup su geçirebilir.
Dikiş yerleri de test ediliyor mu?
Kumaş deneyleri dikişi kapsamaz. Su geçirmez bir kumaştan üretilen giysi, dikiş delikleri bantlanmadıysa dikişten su alır. Nihai ürün performansı isteniyorsa dikişli numune veya montajlı ürün ayrıca test edilmelidir.
Güneş koruyucuda 'su dirençli' beyanı için ne gerekiyor?
Beyan, suya daldırma sonrası korumanın belirli bir oranının korunduğunun ölçümle gösterilmesine dayanır. ISO 16217 daldırma işlemini, ISO 18861 retansiyonun nasıl hesaplanacağını tanımlar. Ölçüm SPF tayiniyle birlikte yürütülür.