XRF Analizi | EUROLAB

XRF (X Işını Floresans) Analizi Nedir?

XRF analizi, numunenin X ışını ile uyarılması sonucu elementlere özgü karakteristik floresans ışımasının ölçülerek element derişimlerinin belirlendiği tahribatsız analiz yöntemidir.

XRF (X Işını Floresans) Analizi Amacı

Amaç, malzeme kimliğini tahribatsız olarak doğrulamak, alaşım ayrımı yapmak ve kısıtlı madde taramalarında ön eleme sağlamaktır.

XRF (X Işını Floresans) Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Metal alaşım ayrımı
Kaplama kalınlığı ve bileşimi
Kısıtlı madde ön taraması
Hurda ve geri kazanım malzemesi

XRF (X Işını Floresans) Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

MetalÇelikMadencilikMakinePetrol & Gaz

XRF (X Işını Floresans) Analizi İçin İlgili Standartlar

ASTM E1621
ASTM E572
ISO 3497
IEC 62321-3-1

XRF (X Işını Floresans) Analizi Koşulları

Uyarma: X ışını tüpü ile numune uyarılır
Ölçüm modu: Enerji ayrımlı (EDXRF) veya dalga boyu ayrımlı (WDXRF)
Kalibrasyon: Matris uyumlu referans malzemelerle kalibrasyon
Ölçüm süresi: Element ve hassasiyet gereksinimine göre saniyeler ile dakikalar

XRF (X Işını Floresans) Analizi Cihazı

EDXRF veya WDXRF spektrometresi
Sertifikalı referans malzeme seti
Numune tutucu ve maske
Kaplama kalınlığı ölçüm modülü

XRF (X Işını Floresans) Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Yüzey düz, temiz ve homojen olmalı
Kaplama ölçümünde alt malzeme bilinmelidir
Numune kalınlığı sonsuz kalınlık koşulunu sağlamalı
Toz numuneler pres tabletine dönüştürülebilir

XRF (X Işını Floresans) Analizi Süresi

Ölçüm başına dakikalar; numune hazırlığı ile birlikte kısa.

XRF (X Işını Floresans) Analizi Prosedürü

1Cihaz referans malzemelerle doğrulanır.
2Numune yüzeyi temizlenir ve konumlandırılır.
3Uygun kalibrasyon programı seçilir.
4Spektrum toplanır.
5Element derişimleri veya kaplama kalınlığı hesaplanır.

XRF (X Işını Floresans) Analizi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri malzeme standardında veya kısıtlı madde mevzuatında verilen sınır değerlerdir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

XRF hafif elementlerde (karbon, kükürt, azot) güvenilir değildir; bu elementler için OES veya yanma yöntemleri kullanılır. Kısıtlı madde taramalarında XRF eleme aracıdır, sınır değere yakın sonuçlar laboratuvar yöntemiyle teyit edilmelidir.

XRF (X Işını Floresans) Analizi Raporu

Uygulanan standart
Cihaz ve kalibrasyon
Numune tanımı
Element derişimleri veya kaplama kalınlığı
Ölçüm belirsizliği

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

RoHS (2011/65/AB) ön taraması
Malzeme ürün standartları

Bu Yöntemin Kullanıldığı Sayfalar

Metal ve Metalurji Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm XRF deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Metal ve metalurji deneyleri, bir metalin ya da kaynaklı bağlantının taşıyabileceği yükü, kırılma davranışını ve iç yapısını belirler. Bu ailenin çıktısı çoğu zaman ürünün kendisi hakkında değil MALZEMENİN kimliği hakkındadır: çelik gerçekten beyan edilen sınıfta mı, kaynak dikişi tasarımın beklediği dayanımı veriyor mu, dökümde kabul edilemez bir iç kusur var mı?

Alanın pratik önemi, bir metal parçanın arızasının nadiren kademeli olmasından gelir. Bir plastik parça deforme olur, eskir, çatlar ve genellikle uyarı verir. Bir kaynak dikişi ya da bağlantı elemanı ise çoğu zaman uyarısız kopar — özellikle yorulma ve gevrek kırılma söz konusuysa. Bu yüzden basınçlı ekipman, kaldırma donanımı, yapı çeliği ve boru hattı gibi alanlarda malzeme deneyleri tasarımın değil MEVZUATIN gereğidir.

Aile üç yöntem grubunu birleştirir ve üçü farklı sorulara yanıt verir. Mekanik deneyler malzemenin yük altındaki davranışını sayısallaştırır. Tahribatsız muayene parçayı bozmadan kusur arar. Metalografi ve kimyasal analiz ise malzemenin neden o davranışı gösterdiğini açıklar — tane yapısı, faz dağılımı, inklüzyon içeriği ve alaşım bileşimi üzerinden.

Bu deneylerin kabul ölçütü neredeyse hiçbir zaman deney standardından gelmez ve bu, alanı anlamanın anahtarıdır. Deney standardı ölçümün nasıl yapılacağını söyler; kabul edilebilir değerler ürün standardından, malzeme sınıfından ya da imalat kodundan gelir. ISO 6892-1 çekme deneyini nasıl yapacağınızı anlatır; o çeliğin kaç MPa akma dayanımı vermesi gerektiğini EN 10025 söyler. Bir rapor okunurken hangi ürün standardına göre değerlendirildiği esastır.

Numune alma bu alanda sonucun ayrılmaz parçasıdır. Aynı dökümden alınan iki numune, alındığı yön ve konuma göre farklı değer verebilir; haddelenmiş üründe hadde yönüne paralel ve dik numuneler farklı sonuç üretir. Bu yüzden ürün standartları numune alma konumunu ve yönünü ayrıca düzenler ve rapor bunu belgelemek zorundadır.

Bu alanın yöntem grupları

Mekanik deneyler
Çekme, basma, eğme, çentik darbe (Charpy), sertlik (Brinell, Vickers, Rockwell), yorulma, sünme ve kırılma tokluğu. Malzemenin yük altındaki davranışını sayısal olarak verir.
Tahribatsız muayene
Radyografi, ultrasonik muayene, penetrant, manyetik parçacık ve görsel muayene. Parçayı bozmadan yüzey ve iç kusurları arar; kaynaklı imalatın vazgeçilmez adımıdır.
Metalografi
Numune hazırlığı, dağlama ve mikroskobik inceleme. Tane boyutu, faz dağılımı, inklüzyon içeriği, karbürleme derinliği ve kaynak ısı etkisi altındaki bölge değerlendirilir.
Kimyasal analiz
Optik emisyon spektrometresi ve ıslak kimya ile alaşım bileşimi doğrulanır; malzeme sınıfının teyidi buradan geçer.
Korozyon davranışı
Tuz sisi, çukurcuk ve aralık korozyonu, intergranüler korozyon deneyleri. Paslanmaz çeliklerde ısıl işlem kalitesinin göstergesi olabilir.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Malzeme sertifikası (EN 10204 3.1 gibi) bir deney raporu değildir; üreticinin beyanıdır. Kritik uygulamalarda bağımsız doğrulama yapılır ve bu ikisi karıştırılmamalıdır.
ASTM ve ISO çekme deneyleri aynı büyüklükleri ölçer ama numune geometrileri farklıdır; sonuçlar birebir eşdeğer sayılmaz ve şartname hangisini istiyorsa o uygulanır.
Sertlik ile dayanım arasındaki dönüşüm tabloları YAKLAŞIKTIR. Sertlikten akma dayanımı hesaplamak, malzeme kabulü için yeterli bir kanıt değildir.
Tahribatsız muayenede "kusur bulunmadı" ifadesi, kusur olmadığı anlamına gelmez; yöntemin tespit sınırının altında kusur bulunabilir. Rapor uygulanan yöntemi ve hassasiyet seviyesini yazmalıdır.
Kaynak dikişinin geçmesi, kaynakçının ya da prosedürün nitelendirilmiş olduğunu göstermez; ikisi ayrı süreçlerdir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler