İzleme (Tracking) Testi Nedir?
Tracking testi, yalıtım yüzeyine iletken bir çözelti damlatılırken gerilim uygulanarak yüzeyde iletken iz (tracking) oluşup oluşmadığının değerlendirildiği deneydir. IEC 60112'de tanımlanır.
İzleme (Tracking) Testi Amacı
Amaç, kirli ve nemli ortamlarda yalıtım yüzeyinin iletken hâle gelmediğini ve kısa devre oluşmadığını doğrulamaktır.
İzleme (Tracking) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Yalıtım malzemeleri ve levhalar
- Klemens ve konnektör gövdeleri
- Baskılı devre kartı taşıyıcıları
- Dış ortam elektrik ekipmanı
İzleme (Tracking) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
İzleme (Tracking) Testi İçin İlgili Standartlar
- IEC 60112
- IEC 60664-1
- ASTM D3638
İzleme (Tracking) Testi Koşulları
- Elektrolit
- Standartta tanımlı amonyum klorür çözeltisi (A veya B çözeltisi)
- Elektrot
- Standartta tanımlı platin elektrotlar ve konum
- Damla aralığı
- Standartta tanımlı; tipik olarak 30 s aralıkla
- Damla sayısı
- Genellikle 50 damla
İzleme (Tracking) Testi Cihazı
- Tracking test cihazı (CTI test seti)
- Damlatma ve gerilim kontrol düzeni
- Elektrot seti
- Akım izleme
İzleme (Tracking) Testi İçin Numune Gereksinimleri
- Numune yüzeyi düz ve temiz olmalı
- Kalınlık standartta tanımlı asgari değeri karşılamalı
- Malzeme tanımı kaydedilmeli
- Genellikle beş numune
İzleme (Tracking) Testi Süresi
Damla sayısına bağlıdır; tipik olarak yarım iş günü.
İzleme (Tracking) Testi Prosedürü
- 1Numune yüzeyi temizlenir ve elektrotlar yerleştirilir.
- 2Test gerilimi uygulanır.
- 3Elektrolit tanımlı aralıkla damlatılır.
- 4Yüzeyde iletken iz veya akım eşiği aşımı izlenir.
- 5Sonuç kaydedilir.
İzleme (Tracking) Testi Kabul Kriterleri
Kabul kriteri ürün standardında gerekli asgari CTI değeri olarak verilir.
Sonuçların Değerlendirilmesi
İletken iz oluşumu veya tanımlı akım eşiğinin aşılması hasar olarak sayılır. Sonuç CTI/PTI değeri olarak ifade edilir.
İzleme (Tracking) Testi Raporu
- Uygulanan standart
- Elektrolit tipi ve damla parametreleri
- Test gerilimi
- Sonuç ve CTI değeri
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- LVD 2014/35/EU
Elektriksel Güvenlik — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Tracking deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Elektriksel güvenlik deneyleri, bir cihazın normal kullanımda ve öngörülebilir arıza koşullarında kullanıcıya elektrik çarpması, yangın ya da yaralanma riski oluşturmadığını gösterir. Aile, ürünün pazara girişinde en sık istenen deney grubudur; elektrikle çalışan hemen her ürün bu kapıdan geçer.
Alanın mantığı tek bir varsayıma dayanır: ARIZA OLACAK. Bir yalıtım eskiyecek, bir bileşen kısa devre olacak, bir kablo kopacak, kullanıcı cihazı yanlış kullanacak. Standartlar bu yüzden yalnızca normal çalışmayı değil, tek arıza koşullarını da sınar. "Cihaz doğru çalışıyor" cümlesi bu alanda bir kanıt değildir; kanıt, cihazın arıza hâlinde de güvenli kalmasıdır.
Değerlendirme üç katmanı birlikte ele alır. Yapısal katmanda yalıtım mesafeleri (creepage ve clearance), koruma bariyerleri, topraklama sürekliliği, muhafaza dayanımı ve bileşen seçimi incelenir — bu katman büyük ölçüde inceleme ve ölçüm işidir, deney değil. Elektriksel katmanda dielektrik dayanım, kaçak akım, yalıtım direnci ve arıza koşullarındaki davranış ölçülür. Isıl katmanda normal ve anormal çalışmada sıcaklık artışı izlenir; aşırı ısınan bir bileşen hem yangın hem yalıtım bozunması riskidir.
Hangi standardın uygulanacağı ürünün NE OLDUĞUNA göre belirlenir ve bu karar sonucun tamamını etkiler. Ev cihazları IEC 60335 serisi, bilgi teknolojisi ve ses/görüntü ürünleri IEC 62368-1, ölçme ve laboratuvar cihazları IEC 61010-1, tıbbi cihazlar IEC 60601-1 kapsamındadır. Yanlış standart seçimiyle alınmış bir rapor, doğru ölçümler içerse bile dosyada kabul görmez.
Bileşen uygunluğu bu alanda çoğu zaman gözden kaçar. Cihazın güvenliği kullandığı trafo, optokuplör, sigorta, anahtar ve besleme birimlerinin kendi uygunluğuna dayanır. Kritik bileşenlerin listesi ve her birinin sertifika durumu teknik dosyanın parçasıdır; bileşen değişikliği güvenlik değerlendirmesini yeniden açar.
Bu alanın yöntem grupları
Yapısal inceleme
Yalıtım mesafeleri, bariyerler, topraklama düzeni, erişilebilirlik ve kritik bileşen seçimi incelenir. Deneyden önce gelir ve pek çok uygunsuzluk burada yakalanır.
Dielektrik dayanım
Yalıtımın tanımlı gerilime dayandığı doğrulanır. Üretim hattındaki rutin deneyle karıştırılmamalıdır; tip deneyi daha ağırdır.
Kaçak akım ve topraklama
Kullanıcıya ulaşabilecek akım ölçülür; koruyucu topraklama yolunun sürekliliği ve direnci doğrulanır.
Isınma deneyleri
Normal ve anormal çalışmada bileşen, sargı ve erişilebilir yüzey sıcaklıkları ölçülür.
Arıza koşulu deneyleri
Bileşenler kasten kısa devre ya da açık devre yapılır; cihazın yangın çıkarmaması ve tehlikeli parçayı erişilebilir kılmaması beklenir.
Mekanik ve muhafaza deneyleri
Darbe, düşürme, gerilim azaltma (strain relief), IP koruma ve hareketli parça güvenliği değerlendirilir.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- CB sertifikası CE beyanı değildir. CB, ulusal belgelendirmeleri kolaylaştıran bir karşılıklı tanıma çıktısıdır; CE beyanını üretici kendi sorumluluğunda yapar.
- IEC 60335 alt bölümü tek başına yeterli değildir; Bölüm 1 ile birlikte uygulanır.
- IEC 60950-1 ve IEC 60065 geri çekilmiştir. Bu kodlara dayanan eski sertifikalar güncel dosyada kullanılamaz.
- Adaptörün ayrı sertifikalı olması cihazın uygunluğunu kapsamaz; cihaz, besleme birimiyle birlikte oluşan sistem olarak değerlendirilir.
- Kritik bileşen değişikliği (trafo, sigorta, optokuplör tedarikçisi) sessiz bir değişiklik değildir; güvenlik dosyasının gözden geçirilmesini gerektirir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Alçak Gerilim Yönetmeliği kapsamında CE beyanı
- IECEE CB sertifikası ve ulusal belgelendirmelere giriş
- Tasarım değişikliklerinin güvenlik etkisinin değerlendirilmesi
- Kritik bileşen listesinin oluşturulması ve sürdürülmesi
- Piyasa gözetimi taleplerine yanıt
İlgili Testler
İzleme (Tracking) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Tracking hangi standarda göre yapılır?
Tracking, IEC 60112, IEC 60664-1 ve ASTM D3638 kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Tracking hangi ürünlere uygulanır?
Başlıca yalıtım malzemeleri ve levhalar, klemens ve konnektör gövdeleri, baskılı devre kartı taşıyıcıları ve dış ortam elektrik ekipmanı için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.
Tracking hangi koşullarda yapılır?
Belirleyici parametreler şunlardır: elektrolit — Standartta tanımlı amonyum klorür çözeltisi (A veya B çözeltisi), elektrot — Standartta tanımlı platin elektrotlar ve konum ve damla aralığı — Standartta tanımlı; tipik olarak 30 s aralıkla. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.
Tracking için nasıl bir numune gerekir?
numune yüzeyi düz ve temiz olmalı, kalınlık standartta tanımlı asgari değeri karşılamalı ve malzeme tanımı kaydedilmeli. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.
Tracking ne kadar sürer?
Damla sayısına bağlıdır; tipik olarak yarım iş günü. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.
Tracking sonucunda neye göre "uygun" denir?
Kabul kriteri ürün standardında gerekli asgari CTI değeri olarak verilir.