Shore Sertliği Testi Nedir?
Shore sertliği testi, standart batıcı ve yay yüklü durometre ile numune yüzeyine bastırılarak girinti derinliğinden sertlik değerinin okunduğu deneydir. Yumuşak elastomerlerde Shore A, sert plastik ve sert kauçukta Shore D kullanılır.
Shore Sertliği Testi Amacı
Amaç, elastomer veya plastiğin sertliğini denetleyerek parti tutarlılığını ve şartname uygunluğunu doğrulamaktır.
Shore Sertliği Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Conta ve sızdırmazlık elemanları
- Hortum ve profiller
- Ayakkabı taban malzemeleri
- Sert plastik parçalar
Shore Sertliği Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Shore Sertliği Testi İçin İlgili Standartlar
- ISO 868
- ISO 7619-1
- ASTM D2240
Shore Sertliği Testi Koşulları
- Ölçek
- Shore A (yumuşak) veya Shore D (sert); malzemeye göre seçilir
- Numune kalınlığı
- Standartta tanımlı asgari kalınlık (tipik olarak en az 6 mm; gerekiyorsa katmanlama)
- Okuma zamanı
- Standartta tanımlı; anlık veya tanımlı bekleme sonrası
- Ölçüm sayısı
- Farklı noktalarda tanımlı sayıda ölçüm; ortanca veya ortalama verilir
Shore Sertliği Testi Cihazı
- Shore A ve Shore D durometreleri
- Ölçüm sehpası (sabit yük uygulama)
- Kalibre referans bloklar
- Kalınlık ölçüm aleti
Shore Sertliği Testi İçin Numune Gereksinimleri
- Numune yüzeyi düz ve pürüzsüz olmalı
- Asgari kalınlık sağlanmalı; katmanlama yapılırsa raporlanmalıdır
- Ölçüm noktaları kenardan standartta tanımlı uzaklıkta olmalı
- Numune şartlandırılmış olmalıdır
Shore Sertliği Testi Süresi
Tipik olarak 1 gün.
Shore Sertliği Testi Prosedürü
- 1Durometre referans bloklarla doğrulanır.
- 2Numune kalınlığı ölçülür.
- 3Numune düz bir yüzeye yerleştirilir.
- 4Tanımlı sayıda noktada ölçüm yapılır.
- 5Okuma zamanına uyularak değerler kaydedilir.
- 6Sonuç ölçek belirtilerek raporlanır.
Shore Sertliği Testi Kabul Kriterleri
Kabul kriteri şartnamede verilen sertlik aralığıdır (örneğin 70 ± 5 Shore A).
Sonuçların Değerlendirilmesi
Shore A ile Shore D değerleri birbirine çevrilemez ve ölçek belirtilmeden verilen bir sertlik değeri anlamsızdır. Yetersiz numune kalınlığı sertliği olduğundan yüksek gösterir; katmanlama sonucu etkiler ve raporlanmalıdır.
Shore Sertliği Testi Raporu
- Uygulanan standart ve ölçek
- Numune kalınlığı ve katmanlama
- Okuma zamanı
- Tek tek ölçümler ve sonuç
- Şartlandırma koşulları
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- Malzeme ve ürün şartnameleri
Otomotiv Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Shore deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Otomotiv deneyleri, bir bileşenin araç ömrü boyunca karşılaşacağı yükleri temsil eden koşullarda çalışmaya devam ettiğini gösterir. Araç, tek bir ürün değil bir ORTAMDIR: titreşim, sıcaklık çevrimi, tuzlu su, taş çarpması, elektriksel geçici olaylar ve elektromanyetik gürültü aynı anda ve yıllarca vardır.
Bu ailenin ayırt edici yönü, ARAÇ ÜRETİCİSİ ŞARTNAMELERİNİN standartların üzerine binmesidir. ISO ve SAE yayınları ortak zemini kurar; ama Volkswagen, BMW, Ford, Stellantis, Toyota ve Renault kendi şartnamelerinde farklı seviyeler, ek deneyler ve farklı kabul ölçütleri tanımlar. Bir bileşen için "otomotiv standartlarına uygun" ifadesi tek başına yetersizdir; hangi üreticinin hangi şartnamesinin hangi revizyonu sorusu yanıtlanmalıdır.
Aile üç ayrı süreci birlikte taşır ve bunlar sık karıştırılır. Homologasyon, aracın trafiğe çıkabilmesi için gereken tip onaylarıdır ve devlet yetkisiyle yürür. Tedarikçi onayı, araç üreticisinin kendi kalite ve deney gerekliliklerinden geçmektir ve ticari bir ilişkidir. Üçüncüsü ise tasarım doğrulamadır: mühendislik ekibinin kendi tasarımının hedefleri karşıladığını göstermesi.
Bileşen seviyesinde deney planı KULLANIM YERİNE göre kurulur. Motor bölmesindeki bir modül ile bagajdaki bir modül aynı sıcaklık ve titreşim profilinden geçmez; kapı içindeki bir bileşen ile tavan konsolundaki bir bileşen aynı su ve toz maruziyetini görmez. ISO 16750 serisi bu yerleşim bazlı yaklaşımın ortak çerçevesidir.
Elektrikli araca geçiş alanı yeniden şekillendirdi. Yüksek gerilim güvenliği, yalıtım koordinasyonu, batarya güvenliği, şarj arayüzü uygunluğu ve yüksek gerilimli bileşenlerin elektromanyetik davranışı klasik otomotiv deney setine eklendi. Sessiz çalışan bir araçta akustik ve titreşim beklentileri de değişti; içten yanmalı motorun maskelediği sesler artık duyulur hâle geldi.
Kalite sistemi tarafı bu alanda deneyden ayrılamaz. IATF 16949 kapsamındaki üretici, deney sonuçlarını PPAP dosyasında sunar; ölçüm sistemi analizi, proses yeterlilik çalışması ve kontrol planı deney raporunun etrafında durur. Tek bir iyi sonuç yetmez, sürecin o sonucu tekrarlayabildiği gösterilir.
Bu alanın yöntem grupları
Çevresel ve iklimsel
Sıcaklık çevrimi, termal şok, nemli ısı, tuz sisi, toz ve su girişi (IP), güneş ışınımı. Yerleşim yerine göre seviyeler değişir.
Mekanik
Sinüs ve rastgele titreşim, şok, mekanik yükler, bağlantı elemanı torku ve dayanıklılık çevrimleri.
Elektriksel
Besleme gerilimi değişimleri, geçici olaylar (ISO 7637), ters polarite, aşırı gerilim, kısa devre ve uyku akımı ölçümleri.
EMC
Bileşen emisyonu (CISPR 25), yayılan ve iletilen bağışıklık (ISO 11452 serisi), elektrostatik boşalma (ISO 10605).
Malzeme ve emisyon
İç mekân malzemelerinde koku, fogging ve VOC emisyonu; yanıcılık; UV yaşlandırma; kaplama dayanımı ve taş çarpma.
İşlevsel güvenlik ve siber güvenlik
ISO 26262 kapsamında işlevsel güvenlik kanıtları, ISO/SAE 21434 kapsamında siber güvenlik mühendisliği; UNECE R155 ve R156 ile mevzuata bağlanır.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Şartname referansı olmayan bir otomotiv raporu tedarik zincirinde kabul görmez; hangi OEM şartnamesi ve revizyonu uygulandığı yazılmalıdır.
- Tip onayı ile tedarikçi onayı farklı süreçlerdir. E-Mark onayı olan bir bileşen, OEM'in kendi kabul deneylerinden geçmiş sayılmaz.
- Bir prototipte alınan sonuç seri üretime taşınmaz; PPAP seri üretim parçalarıyla yapılır.
- EMC tarafında yalnızca emisyon ölçmek eksik kalır; bağışıklık ayrı bir gövdedir ve araçta daha kritiktir.
- Elektrikli araç bileşenlerinde yüksek gerilim güvenliği ayrı bir yetkinliktir; klasik 12 V deney altyapısı yeterli olmaz.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Tedarikçi bileşen onayı ve PPAP dosyası
- UNECE tip onayı ve E-Mark işaretlemesi
- Tasarım doğrulaması ve dayanıklılık kanıtı
- Saha şikâyetlerinin ve garanti iadelerinin kök neden analizi
- Tasarım ya da tedarikçi değişikliğinin etkisinin değerlendirilmesi
İlgili Testler
Shore Sertliği Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Shore A 90 ile Shore D 40 aynı sertlik mi?
Bu değerler farklı ölçeklerde okunur ve doğrudan çevrilemez. Örtüşme bölgesinde bulunan malzemeler için standart, hangi ölçeğin kullanılacağını tanımlar; rapor ölçeği belirtmelidir.