SCC Testi — ASTM G36 / ASTM G39 / NACE TM0177

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Nedir?

Gerilmeli korozyon çatlaması testi, numunenin tanımlı bir çekme gerilmesi altında tanımlı korozif ortama maruz bırakıldığı; çatlak oluşumu, çatlama süresi veya eşik gerilmesinin belirlendiği deneydir.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Amacı

Amaç, malzeme–ortam–gerilme birleşiminin gerilmeli korozyon çatlamasına yol açıp açmadığını belirlemek ve güvenli kullanım sınırlarını doğrulamaktır.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Paslanmaz çelikler ve nikel alaşımları
Petrol ve gaz üretim malzemeleri
Alüminyum ve pirinç bileşenler
Basınçlı kap ve boru malzemeleri

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

MetalÇelikMadencilikMakinePetrol & Gaz

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi İçin İlgili Standartlar

ASTM G36 (kaynayan magnezyum klorür)
ASTM G39 (eğik kiriş numunesi)
ASTM G30 (U bükme numunesi)
NACE TM0177
ISO 7539 serisi

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Koşulları

Ortam: Standartta tanımlı; örneğin ASTM G36'da kaynayan magnezyum klorür çözeltisi
Gerilme: Sabit yük, sabit deformasyon veya yavaş zorlanma hızı ile uygulanır
Süre: Standartta veya şartnamede tanımlı maruziyet süresi
Sıcaklık: Yöntemde tanımlı

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Cihazı

Korozif ortam test hücresi ve geri soğutucu
Sabit yük veya sabit deformasyon düzeni
Yavaş zorlanma hızı test cihazı
Metalografi ve stereo mikroskop

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi İçin Numune Gereksinimleri

Numune geometrisi ve yüzey hazırlığı standartta tanımlı
Uygulanan gerilme seviyesi belgelenmeli
Numune yönü (hadde yönüne göre) tanımlanmalı
Kontrol numuneleri birlikte yürütülmelidir

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Süresi

Yönteme göre günler ile aylar; NACE TM0177 deneyleri tipik olarak 720 saat sürer.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Prosedürü

1Numune hazırlanır ve gerilme uygulanır.
2Tanımlı korozif ortama maruz bırakılır.
3Belirlenen sürede veya çatlama anına kadar izlenir.
4Numune çıkarılır ve temizlenir.
5Çatlak varlığı görsel ve metalografik olarak değerlendirilir.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri şartnamede verilir: tanımlı süre ve gerilme altında çatlak oluşmaması veya eşik gerilmesinin belirlenen değerin üzerinde olması.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Hızlandırılmış SCC ortamları (örneğin kaynayan magnezyum klorür) tarama amaçlıdır; sahadaki servis ömrüne doğrudan çevrilemez. Sonuç yalnızca deneyde kullanılan ortam ve gerilme koşulu için geçerlidir.

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Raporu

Uygulanan standart ve yöntem
Ortam bileşimi ve sıcaklık
Uygulanan gerilme
Maruziyet süresi
Çatlak bulguları ve metalografik kesitler

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Petrol ve gaz malzeme şartnameleri (örneğin NACE MR0175 / ISO 15156)

Metal ve Metalurji Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm SCC deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Metal ve metalurji deneyleri, bir metalin ya da kaynaklı bağlantının taşıyabileceği yükü, kırılma davranışını ve iç yapısını belirler. Bu ailenin çıktısı çoğu zaman ürünün kendisi hakkında değil MALZEMENİN kimliği hakkındadır: çelik gerçekten beyan edilen sınıfta mı, kaynak dikişi tasarımın beklediği dayanımı veriyor mu, dökümde kabul edilemez bir iç kusur var mı?

Alanın pratik önemi, bir metal parçanın arızasının nadiren kademeli olmasından gelir. Bir plastik parça deforme olur, eskir, çatlar ve genellikle uyarı verir. Bir kaynak dikişi ya da bağlantı elemanı ise çoğu zaman uyarısız kopar — özellikle yorulma ve gevrek kırılma söz konusuysa. Bu yüzden basınçlı ekipman, kaldırma donanımı, yapı çeliği ve boru hattı gibi alanlarda malzeme deneyleri tasarımın değil MEVZUATIN gereğidir.

Aile üç yöntem grubunu birleştirir ve üçü farklı sorulara yanıt verir. Mekanik deneyler malzemenin yük altındaki davranışını sayısallaştırır. Tahribatsız muayene parçayı bozmadan kusur arar. Metalografi ve kimyasal analiz ise malzemenin neden o davranışı gösterdiğini açıklar — tane yapısı, faz dağılımı, inklüzyon içeriği ve alaşım bileşimi üzerinden.

Bu deneylerin kabul ölçütü neredeyse hiçbir zaman deney standardından gelmez ve bu, alanı anlamanın anahtarıdır. Deney standardı ölçümün nasıl yapılacağını söyler; kabul edilebilir değerler ürün standardından, malzeme sınıfından ya da imalat kodundan gelir. ISO 6892-1 çekme deneyini nasıl yapacağınızı anlatır; o çeliğin kaç MPa akma dayanımı vermesi gerektiğini EN 10025 söyler. Bir rapor okunurken hangi ürün standardına göre değerlendirildiği esastır.

Numune alma bu alanda sonucun ayrılmaz parçasıdır. Aynı dökümden alınan iki numune, alındığı yön ve konuma göre farklı değer verebilir; haddelenmiş üründe hadde yönüne paralel ve dik numuneler farklı sonuç üretir. Bu yüzden ürün standartları numune alma konumunu ve yönünü ayrıca düzenler ve rapor bunu belgelemek zorundadır.

Bu alanın yöntem grupları

Mekanik deneyler
Çekme, basma, eğme, çentik darbe (Charpy), sertlik (Brinell, Vickers, Rockwell), yorulma, sünme ve kırılma tokluğu. Malzemenin yük altındaki davranışını sayısal olarak verir.
Tahribatsız muayene
Radyografi, ultrasonik muayene, penetrant, manyetik parçacık ve görsel muayene. Parçayı bozmadan yüzey ve iç kusurları arar; kaynaklı imalatın vazgeçilmez adımıdır.
Metalografi
Numune hazırlığı, dağlama ve mikroskobik inceleme. Tane boyutu, faz dağılımı, inklüzyon içeriği, karbürleme derinliği ve kaynak ısı etkisi altındaki bölge değerlendirilir.
Kimyasal analiz
Optik emisyon spektrometresi ve ıslak kimya ile alaşım bileşimi doğrulanır; malzeme sınıfının teyidi buradan geçer.
Korozyon davranışı
Tuz sisi, çukurcuk ve aralık korozyonu, intergranüler korozyon deneyleri. Paslanmaz çeliklerde ısıl işlem kalitesinin göstergesi olabilir.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Malzeme sertifikası (EN 10204 3.1 gibi) bir deney raporu değildir; üreticinin beyanıdır. Kritik uygulamalarda bağımsız doğrulama yapılır ve bu ikisi karıştırılmamalıdır.
ASTM ve ISO çekme deneyleri aynı büyüklükleri ölçer ama numune geometrileri farklıdır; sonuçlar birebir eşdeğer sayılmaz ve şartname hangisini istiyorsa o uygulanır.
Sertlik ile dayanım arasındaki dönüşüm tabloları YAKLAŞIKTIR. Sertlikten akma dayanımı hesaplamak, malzeme kabulü için yeterli bir kanıt değildir.
Tahribatsız muayenede "kusur bulunmadı" ifadesi, kusur olmadığı anlamına gelmez; yöntemin tespit sınırının altında kusur bulunabilir. Rapor uygulanan yöntemi ve hassasiyet seviyesini yazmalıdır.
Kaynak dikişinin geçmesi, kaynakçının ya da prosedürün nitelendirilmiş olduğunu göstermez; ikisi ayrı süreçlerdir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Malzeme sertifikasının doğrulanması ve gelen malzeme kabulü
Kaynaklı imalatın onaylanması; kaynakçı ve prosedür nitelendirmesi
Basınçlı ekipman ve yapı elemanlarının imalat kontrolü
Arıza analizi ve saha hasarlarının kök nedeninin belirlenmesi
Isıl işlem ve yüzey işlem proseslerinin doğrulanması

İlgili Testler

Gerilmeli Korozyon Çatlaması (SCC) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

SCC testi geçen malzeme sahada da çatlamaz mı?

Sonuç yalnızca test edilen ortam, sıcaklık ve gerilme koşulu için geçerlidir. Farklı bir servis ortamı farklı sonuç verir; malzeme seçimi gerçek servis koşuluna göre değerlendirilmelidir.