Reaction to Fire – EN 13501-1

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Nedir?

Yangına tepki testi, yapı malzemesinin tutuşabilirlik, ısı salımı, alev yayılımı, duman üretimi ve yanan damla oluşumu açısından değerlendirilip EN 13501-1'e göre Euroclass (A1, A2, B, C, D, E, F) ile duman (s) ve damla (d) alt sınıflarına atandığı deney grubudur.

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Amacı

Amaç, yapı malzemesinin yangının başlangıç evresine katkısını sınıflandırarak yapı yangın güvenliği gereksinimlerine uygunluğunu göstermektir.

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Hangi Ürünlere Uygulanır?

Duvar ve tavan kaplamaları
Yalıtım malzemeleri
Zemin kaplamaları
Cephe sistemleri ve paneller

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Hangi Sektörlerde Kullanılır?

YapıİnşaatDemiryoluElektrikTüketici Ürünleri

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 İçin İlgili Standartlar

EN 13501-1yapı malzemelerinde yangına tepki sınıfı Testi

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Koşulları

Deney kümesi: Hedeflenen sınıfa göre değişir: A1/A2 için EN ISO 1182 ve 1716; B–D için EN 13823 ve EN ISO 11925-2
SBI (EN 13823): Tek yanan cisim deneyi; FIGRA, THR600s, SMOGRA ve TSP600s ölçülür
Küçük alev: EN ISO 11925-2'de yüzey ve kenar tutuşturma; alev yayılımı ölçülür
Uygulama koşulu: Numune gerçek son kullanım montajını (arka boşluk, taşıyıcı) temsil etmelidir

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Cihazı

SBI (tek yanan cisim) test düzeneği
Yanmazlık fırını (EN ISO 1182)
Bomba kalorimetre (EN ISO 1716)
Küçük alev test kabini

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 İçin Numune Gereksinimleri

Numune gerçek son kullanım montajıyla hazırlanmalıdır
Kalınlık, yoğunluk ve katman düzeni gerçek ürünü temsil etmelidir
Şartlandırma standartta tanımlı ortamda yapılmalıdır
Numune adedi her deney için standartta tanımlanır

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Süresi

Hedef sınıfa göre tipik olarak 4–8 hafta.

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Prosedürü

1Hedef Euroclass ve son kullanım koşulu belirlenir.
2Gerekli deney kümesi seçilir.
3Numuneler gerçek montajıyla hazırlanır ve şartlandırılır.
4Deneyler uygulanır ve ölçümler kaydedilir.
5FIGRA, THR, SMOGRA ve TSP değerlendirilir.
6Sınıflandırma EN 13501-1'e göre verilir.

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Kabul Kriterleri

Kabul kriteri EN 13501-1'de her sınıf için tanımlı sınır değerlerdir; duman (s1–s3) ve damla (d0–d2) alt sınıfları ayrıca atanır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Sınıflandırma numunenin son kullanım montajına bağlıdır; arka boşluk, taşıyıcı ve tespit yöntemi değişirse sınıf geçerliliğini yitirir. Rapor hangi montaj koşulu için geçerli olduğunu açıkça yazmalıdır. Euroclass, gemi (IMO FTP) veya demiryolu (EN 45545) sınıflandırmalarının yerine geçmez.

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Raporu

Uygulanan standartlar
Ürün tanımı, kalınlık ve katman düzeni
Son kullanım montaj koşulu
Ölçülen büyüklükler (FIGRA, THR, SMOGRA, TSP)
Euroclass ve alt sınıflar

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (AB) 305/2011
Ulusal yapı yangın güvenliği yönetmelikleri

Yangın Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Reaction to Fire deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Yangın deneyleri iki farklı kavramı ölçer ve bunların karıştırılması alanda en sık yapılan hatadır. Yangına TEPKİ, malzemenin yangının başlamasına ve büyümesine ne kadar katkı verdiğini anlatır. Yangına DAYANIM ise bir yapı elemanının yangını belirli bir süre tutabilme yeteneğidir. Biri malzeme, diğeri eleman özelliğidir.

Tepki tarafında tutuşabilirlik, alev yayılımı, ısı salımı, duman üretimi, yanan damla oluşumu ve zehirli gaz salımı ölçülür. Sonuç Avrupa'da EN 13501-1 sınıfına, Kuzey Amerika'da ASTM E84 indekslerine, cihaz plastiklerinde UL 94 sınıfına çevrilir. Bu üç sistem birbirine dönüştürülemez; ölçekleri ve düzenekleri farklıdır.

Dayanım tarafında fırın deneyleri yürütülür. Eleman tanımlı bir sıcaklık-zaman eğrisine maruz bırakılır ve üç işlevi ne kadar süre koruduğu ölçülür: yük taşıma (R), bütünlük (E) ve yalıtım (I). Bir yangın kapısı için EI 60 gösterimi, elemanın altmış dakika boyunca bütünlüğünü ve yalıtım işlevini koruduğunu söyler.

ÖLÇEK bu ailede belirleyicidir ve maliyeti doğrudan etkiler. Küçük alev deneyleri malzeme taraması için uygundur, hızlı ve ucuzdur. Ancak gerçek yangın davranışı ölçekle değişir: küçük numunede sönen bir malzeme, büyük bir yüzeyde alevi sürdürebilir. Bu yüzden oda köşe deneyi ve tam ölçekli cephe deneyleri gibi büyük ölçekli düzenekler kritik uygulamalarda vazgeçilmezdir.

Cephe sistemleri son yıllarda alanın en hassas konusu hâline geldi. Yüksek binalarda cephe yangınlarının hızlı yayılması, ulusal yönetmeliklerin büyük ölçekli cephe deneyi istemesine yol açtı. Burada değerlendirilen tek bir malzeme değil SİSTEMDİR: yalıtım, kaplama, hava boşluğu, bağlantı elemanları ve yangın bariyerleri birlikte sınanır.

Duman ve zehirlilik ayrı bir gövdedir çünkü yangında ölümlerin büyük bölümü alevden değil dumandan kaynaklanır. Raylı sistemlerde ve gemilerde duman yoğunluğu ve gaz zehirliliği ölçümleri zorunlu kalemlerdir; kapalı hacimde tahliye süresi bu değerlere bağlıdır.

Kablolar kendi alt gövdesine sahiptir. Bir bina içindeki kablo demeti, yangının katlar arasında yayılmasında ciddi bir yol oluşturabilir; bu yüzden kablolarda alev yayılımı, duman üretimi, halojen içeriği ve devre bütünlüğü ayrı standartlarla değerlendirilir ve Avrupa'da EN 13501-6 sınıflandırması kullanılır.

Bu alanın yöntem grupları

Yanmazlık ve ısıl değer
EN ISO 1182 yanmazlık fırını ve EN ISO 1716 brüt ısıl değer; A1 ve A2 sınıflarının belirleyicileri.
Tek yanan öğe (SBI)
EN 13823; orta ölçekli köşe düzeneğinde ısı salımı, alev yayılımı ve duman üretimi birlikte ölçülür.
Küçük alev
EN ISO 11925-2 tek alev kaynağıyla tutuşabilirlik; UL 94 yatay ve dikey yanma; iğne alev ve kızgın tel.
Koni kalorimetre
ISO 5660 / ASTM E1354; ısı salım hızı, toplam ısı salımı ve duman üretimi ölçülür. Malzeme geliştirmede en bilgi verici deney.
Yangına dayanım
Standart sıcaklık-zaman eğrisiyle fırın deneyleri; kapı, duvar, döşeme, cam ve servis geçişleri için ayrı düzenekler.
Büyük ölçekli
Oda köşe deneyi (ISO 9705, NFPA 286), cephe yangın deneyleri ve kablo demeti dikey yayılma deneyleri.
Duman ve zehirlilik
Optik duman yoğunluğu, duman gazı analizi ve zehirlilik indeksleri; raylı sistem ve denizcilikte zorunlu.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Yangına tepki ile yangına dayanım farklı kavramlardır; şartnamede hangisinin istendiği açık olmalıdır.
UL 94, ASTM E84 ve EN 13501-1 sonuçları birbirine dönüştürülemez.
Küçük ölçekli sonuç büyük ölçekli davranışın kanıtı değildir; kritik uygulamalarda büyük ölçekli deney istenir.
Sınıf, ürünün son kullanım montajıyla birlikte geçerlidir; farklı alt tabaka ya da hava boşluğu sonucu değiştirir.
Cephe sistemlerinde tek malzeme sonucu yeterli değildir; sistem olarak sınanması gerekir.
Bir ürünün yangın sınıfı, o üründen yapılan montajın yangın dayanımını göstermez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Yapı ürünleri için performans beyanındaki yangın sınıfı
Kablo, döşeme ve iç kaplama seçiminde yönetmelik uyumu
Raylı araç, gemi ve uçak iç malzemelerinin onayı
Cephe sistemi tasarımının onaylanması
Sigorta ve proje şartnamesi gerekliliklerinin karşılanması

İlgili Testler

Yangına Tepki (Reaction to Fire) Testi — EN 13501-1 Hakkında Sık Sorulan Sorular

A2 ile B sınıfı arasındaki fark nedir?

A2 malzemeler sınırlı yanma ısısına sahiptir ve yanmazlık deneylerini de içerir; B sınıfı ise yanıcı olmakla birlikte SBI deneyinde çok sınırlı ısı salımı ve alev yayılımı gösterir. Deney kümeleri de farklıdır.