Otomotiv Titreşim – ISO 16750-3

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Nedir?

Otomotiv titreşim deneyi, aracın çalışması sırasında oluşan mekanik yüklerin laboratuvarda sarsma tablası üzerinde yeniden üretilmesidir. ISO 16750-3 donanımın araç üzerindeki montaj yerine göre farklı yükleme profilleri tanımlar.

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Amacı

Amaç, bileşenin araç ömrü boyunca maruz kalacağı titreşimi zarar görmeden karşıladığını göstermektir. Lehim yorulması, konnektör gevşemesi, kablo aşınması ve rezonans kaynaklı kırılmalar bu deneyde ortaya çıkar.

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Hangi Ürünlere Uygulanır?

Motor üstü ve motor bölmesi elektroniği
Gövde üstü kontrol üniteleri
Sensörler ve aktüatörler
Kablo demetleri ve konnektörler
Batarya yönetim ve güç elektroniği modülleri

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Hangi Sektörlerde Kullanılır?

OtomotivElektrikli AraçBataryaElektronik

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 İçin İlgili Standartlar

ISO 16750-3araç donanımında mekanik yükler Testi

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Koşulları

Montaj konumu: Profil, bileşenin araç üzerindeki yerine göre standartta seçilir
Titreşim tipi: Rastgele, sinüzoidal veya karma — profile göre
Eksen: Üç dik eksende ayrı ayrı uygulanır
Sıcaklık: Profil sıcaklık çevrimiyle birleştirilebilir

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Cihazı

Elektrodinamik sarsma sistemi ve güç yükselteci
Titreşim kontrol ünitesi ve ivmeölçerler
Sıcaklık kabini (birleşik deneyler için)
Gerçek montaj bağlantısını temsil eden fikstür
Çalışırken izleme (işlevsel kontrol) düzeneği

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 İçin Numune Gereksinimleri

Bileşen araçtaki gerçek bağlantı biçimiyle fikstüre bağlanmalı
Montaj konumu ve beyan edilen kullanım sınıfı bildirilmeli
Deney sırasında çalıştırılacaksa besleme ve haberleşme arayüzü sağlanmalı
Fikstür tasarımı sonucu doğrudan etkiler; mümkünse araç braketi kullanılmalı

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Süresi

Eksen başına süre profile bağlıdır; üç eksenli bir program genellikle birkaç gün sürer. Sıcaklıkla birleşik profillerde süre uzar.

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Prosedürü

1Numune fikstüre araçtaki gibi bağlanır.
2İvmeölçerler kontrol ve izleme noktalarına yerleştirilir.
3Rezonans arama taraması yapılır (isteniyorsa).
4Seçilen profil birinci eksende uygulanır.
5Deney sırasında işlevsel izleme sürdürülür.
6Diğer iki eksende tekrarlanır.
7Deney sonunda görsel muayene ve işlevsel kontroller yapılır.

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Kabul Kriterleri

Yöntem standardı deneyin nasıl yapılacağını tanımlar, hangi seviyede yapılacağını değil. Şiddet seviyesi ürün standardından, müşteri şartnamesinden veya ürünün kullanım ortamı sınıfından gelir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Sonuç, deney sırasında ve sonrasında işlev kaybı, aralıklı temas veya yapısal hasar bulunmamasıyla değerlendirilir. Rezonans taramasında deney öncesi ve sonrası frekans kayması yapısal zayıflamanın göstergesidir.

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Raporu

Numune tanımı, seri numarası ve konfigürasyonu
Uygulanan standart ve baskı yılı
Seçilen şiddet seviyesi ve seviyenin dayanağı
Deney düzeneği ve ölçüm noktaları
Deney sırasında yapılan işlevsel kontroller
Gözlemler, ölçüm sonuçları ve fotoğraflar
Sonucun yalnızca deneye sunulan numuneye ait olduğu beyanı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

UNECE tip onayı kapsamındaki bileşen şartları
IATF 16949 kapsamında ürün onay (PPAP) gereklilikleri

Standart Bazlı Testler — Bu Sayfa Grubu Ne Anlatır?

Aşağıdaki bölüm Otomotiv Titreşim deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Standart bazlı testler, adresini bir standart numarasından alan deney sayfalarıdır. Kullanıcının aradığı çoğu zaman deneyin adı değil şartnamesinde yazan koddur: "tuz sisi testi" değil "ASTM B117", "düşme testi" değil "IEC 60068-2-31", "titreşim" değil "MIL-STD-810 Method 514".

Bu tercih sahadaki gerçeği yansıtır. Bir mühendis müşterisinden gelen şartnamede kod görür ve o kodu arar; deneyin Türkçe adını bilmesi gerekmez. Kod, deneyin kimliğidir ve aynı deneyin farklı kuruluş uyarlamalarını birbirinden ayırır.

Bu grup, AYNI DENEYİN farklı kuruluş uyarlamalarını ayrı ayrı ele alır. Aynı fiziksel olay ISO, ASTM, EN, IEC, DIN ve JIS tarafından farklı numaralarla yayımlanabilir. Numaralar aynı olsa bile (ISO 6892-1 ile EN ISO 6892-1 gibi) numune hazırlığı, koşullar, hesap ayrıntıları ve raporlama farklılaşabilir; uyarlamalar ulusal ek taşıyabilir. Bu yüzden şartnamede yazan kod esas alınır ve "benzeri" kabul edilmez.

Kod düzeyinde arama, kapsam düzeyinde aramadan farklı bir ihtiyacı karşılar. Bir kullanıcı "korozyon testi" arıyorsa alanı öğrenmek ister; "ASTM B117" arıyorsa elinde bir şartname vardır ve o deneyin yapılabilirliğini, süresini ve fiyatını öğrenmek ister. İki farklı niyet, iki farklı sayfa yapısı gerektirir.

Bir kodun sayfası o kodun kapsamını, ait olduğu deney alanını, hangi ürün gruplarında istendiğini ve yakın kodlarla farkını anlatır. Deney koşulu, süre ve kabul kriteri TAŞINMAZ: bunlar standardın telifli metninde ve ürün şartnamesinde tanımlıdır. Bu sınır bilinçli bir tercihtir; yanlış bir süre ya da kabul kriteri doğrudan hatalı iş demektir.

Aynı kodun farklı bölümleri ve aynı numaranın farklı uyarlamaları sayfalar arasında bağlanır. IEC 60335 arayan kullanıcı 60335-2-40'ı da görür; ISO 6892-1 arayan kullanıcı EN ISO 6892-1 ve DIN EN ISO 6892-1 uyarlamalarını da görür. Bu bağlar kodun numarasından türetilir, elle yazılmaz.

Sürüm yılı kütüphanede TAŞINMAZ. "ASTM D638-22" değil "ASTM D638" biçiminde tutulur; çünkü yürürlükteki sürüm zamanla değişir ve sayfanın adresi sürümle birlikte eskimemelidir. Şartnamenizde yıl belirtilmişse o sürüm esas alınır, belirtilmemişse en güncel sürüm uygulanır.

Bu alanın yöntem grupları

Kod bazında arama
Şartnamede yazan kodun doğrudan aranması; kütüphanede kod, kapsam başlığı ve kuruluş bilgisiyle bulunur.
Kapsam başlığıyla arama
Kodu bilinmeyen deney, konusuyla aranır; "tuz sisi" araması ilgili kodları getirir.
Seri ve bölüm ilişkileri
Aynı serinin diğer bölümleri kodun numarasından türetilerek gösterilir.
Uyarlama ilişkileri
Aynı numaranın farklı kuruluş uyarlamaları eşleştirilir; iddia "aynı numara" ile sınırlı tutulur.
Yerini bırakmış kodlar
Geri çekilmiş kodlar kütüphanede tutulmaz ama arandığında yürürlükteki karşılığına yönlendirilir.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Aynı numaranın farklı uyarlamaları birebir aynı metin değildir; ulusal ek taşıyabilirler.
Şartnamede yazan kod esas alınır; teknik olarak benzer bir kod ikame edilemez.
Sürüm yılı belirtilmişse o sürüm uygulanır; en güncel sürüm otomatik olarak kabul edilmez.
Kod sayfası deney koşulu ve kabul kriteri taşımaz; bunlar standardın telifli metninde ve ürün şartnamesindedir.
Bir bölüm kodu (örneğin -2-40) tek başına yeterli olmayabilir; serinin genel bölümü de uygulanır.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Şartnamede yazan kodun doğru laboratuvar kapsamıyla eşleştirilmesi
Eşdeğer uyarlamaların ayırt edilmesi
Teklif aşamasında kapsamın ve sürümün netleştirilmesi
Geri çekilmiş kodların güncel karşılığının bulunması

İlgili Testler

Otomotiv Titreşim Testi — ISO 16750-3 Hakkında Sık Sorulan Sorular

Fikstür neden bu kadar önemli?

Fikstür kendi rezonanslarını numuneye taşır. Gerçek montajı temsil etmeyen bir fikstür, numuneye standardın öngörmediği yükler uygular ve sonucu geçersiz kılar.

Titreşim ve şok aynı deneyde yapılır mı?

Genellikle ayrı ayrı uygulanır. ISO 16750-3 her ikisini de tanımlar; sıralama ürün şartnamesinde belirtilir.