Otantisite | EUROLAB

Otantisite (Tağşiş) Analizi Nedir?

Otantisite analizi, ürünün beyan edildiği şey olup olmadığını inceler: et ürününde beyan edilmeyen tür var mı, zeytinyağına başka bitkisel yağ karışmış mı, bal şurupla seyreltilmiş mi, meyve suyu gerçekten beyan edilen meyveden mi. Tek bir yöntem yoktur; sorunun türüne göre PCR, izotop oranı kütle spektrometresi, kromatografik profil veya spektroskopik parmak izi kullanılır.

Otantisite (Tağşiş) Analizi Amacı

Amaç, ekonomik amaçlı tağşişi ortaya çıkarmak, tedarikçi doğrulaması yapmak ve coğrafi işaret veya 'saf/doğal' beyanlarının dayanağını sağlamaktır.

Otantisite (Tağşiş) Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Bal ve şuruplar
Zeytinyağı ve bitkisel yağlar
Et ve et ürünleri (tür tayini)
Meyve suyu ve konsantreler
Baharat, kahve ve süt ürünleri

Otantisite (Tağşiş) Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

GıdaİçecekTarımPerakendeYemPerakende

Otantisite (Tağşiş) Analizi İçin İlgili Standartlar

ISO 21571 / ISO 21569 (gıdada nükleik asit yöntemleri)
EN 12140 (meyve sularında karbon izotop oranı)
AOAC 998.12 (balda C4 şeker — SCIRA)
ISO 12966 serisi (yağ asidi metil esterlerinin GC ile tayini)

Otantisite (Tağşiş) Analizi Koşulları

Yaklaşım seçimi: Şüphelenilen tağşiş türüne göre yöntem belirlenir
Tür tayini: Gerçek zamanlı PCR ile hedef türün DNA'sı
Şeker/köken: Kararlı izotop oranı (IRMS) ve şeker profili
Yağ otantisitesi: Yağ asidi kompozisyonu, sterol profili ve trigliserit dağılımı

Otantisite (Tağşiş) Analizi Cihazı

Analitik terazi ve homojenizatör
Numune hazırlama düzeneği (ekstraksiyon, süzme, deriştirme)
Kromatografi veya spektrometri sistemi
Sıcaklık kontrollü saklama ve şartlandırma dolapları

Otantisite (Tağşiş) Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Numune homojen ve partiyi temsil edecek biçimde alınmalıdır.
Işığa veya oksijene duyarlı analitler için koyu renkli ve ağzı sıkı kapalı kap kullanılmalıdır.
Numune miktarı analit sayısına göre değişir; birden çok analiz isteniyorsa toplam miktar artar.
Ürün adı, içindekiler listesi ve varsa beyan edilen değer numuneyle birlikte bildirilmelidir.

Otantisite (Tağşiş) Analizi Süresi

Tek bir hedefe yönelik tür tayini birkaç iş gününde tamamlanır. İzotop ve profil esaslı çalışmalar ile birden çok yöntemin birlikte yürütüldüğü kapsamlı incelemeler daha uzun sürer.

Otantisite (Tağşiş) Analizi Prosedürü

1Şüphe konusu ve beyan edilen içerik netleştirilir.
2Soruya uygun analitik yaklaşım seçilir.
3Numune homojenize edilir ve yönteme uygun hazırlanır.
4Ölçüm yapılır ve referans/otantik numune verileriyle karşılaştırılır.
5Gerekiyorsa ikinci ve bağımsız bir yöntemle doğrulama yapılır.
6Sonuç, kullanılan yöntemin ayırt etme gücüyle birlikte raporlanır.

Otantisite (Tağşiş) Analizi Kabul Kriterleri

Sonucun uygun sayılıp sayılmayacağını yöntem değil mevzuat belirler. Türk Gıda Kodeksi'nin ilgili tebliği, AB 2073/2005 ve 1881/2006 ile alıcı firmanın şartnamesi ürün grubuna göre farklı sınırlar tanımlar; rapor ölçülen değeri verir, sınırı uygulanacak mevzuattan alır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Değerlendirme, ölçülen değerin otantik ürün için beklenen aralıkla karşılaştırılmasına dayanır. Tek bir parametre çoğu zaman kesin sonuç vermez; tağşiş kararı için birbirini destekleyen birden çok bulgu aranır. Raporda hangi tağşiş türünün araştırıldığı ve yöntemin neyi ayırt edebildiği açıkça yazılır.

Otantisite (Tağşiş) Analizi Raporu

Numune tanımı, parti/lot bilgisi ve geliş koşulları
Numune alma yöntemi (laboratuvar tarafından alındıysa)
Uygulanan analiz yöntemi ve referans standardı
Analiz tarihi ve varsa inkübasyon koşulları
Sonuç ve birimi
Ölçüm belirsizliği (talep edilmişse)
Sonucun yalnızca deneye sunulan numuneye ait olduğu beyanı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ve ilgili ürün tebliğleri
AB 1881/2006 — gıdadaki bulaşanların azami limitleri
Türk Gıda Kodeksi Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği

Gıda Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Otantisite deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Gıda deneyleri, ürünün tüketim için güvenli olduğunu ve etiketinde yazanı içerdiğini gösterir. Aile üç eksende çalışır: mikrobiyolojik güvenlik, kimyasal güvenlik ve besin bileşimi. Üçü farklı laboratuvar altyapısı, farklı yöntem gövdesi ve farklı karar süresi gerektirir.

Alanın en belirgin özelliği ZAMAN BASKISIDIR. Bir çelik numunesi rafta bekleyebilir; bir çiğ süt ya da taze et numunesi bekleyemez. Numunenin alınış saati, taşıma sıcaklığı ve laboratuvara ulaşma süresi sonucun geçerliliğini doğrudan belirler. Bu yüzden gıda mikrobiyolojisinde soğuk zincir kaydı, deney raporunun ayrılmaz parçasıdır.

Mikrobiyolojik tarafta iki farklı soru vardır ve karıştırılmamalıdır. Patojen ARANMASI nitel bir sorudur: numunede Salmonella var mı, yok mu? Gösterge mikroorganizma SAYIMI ise nicel bir sorudur ve üretim hijyeninin göstergesidir. Bir üründe patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; toplam mezofil aerob sayısı yüksekse süreçte bir sorun vardır.

Kimyasal tarafta pestisit kalıntıları, mikotoksinler, ağır metaller, katkı maddeleri, veteriner ilaç kalıntıları ve proses bulaşanları (akrilamid, furan, PAH) ölçülür. Bu alanda çoklu kalıntı yöntemleri (QuEChERS temelli LC-MS/MS ve GC-MS/MS) tek analizde yüzlerce etken madde tarayabilir; limitler ürün-etken madde çiftine göre ayrı ayrı tanımlıdır.

Bileşim tarafında protein, yağ, nem, kül, lif, şeker profili, yağ asidi kompozisyonu, vitamin ve mineral içeriği belirlenir. Bu değerler etiketteki besin beyanının dayanağıdır ve tolerans aralıkları mevzuatta tanımlıdır — beyan edilen değerle ölçülen değer arasındaki fark bu toleransın içinde kalmak zorundadır.

Gıdada CE işareti YOKTUR ve bu, alanın çalışma biçimini belirler. Uygunluk, HACCP esaslı bir gıda güvenliği sisteminin işletilmesi, etiketleme kurallarına uyum ve bulaşan/kalıntı/mikrobiyolojik limitlerin aşılmaması üzerinden gösterilir. Deney sonucu bir belgeye değil, işleyen bir sisteme kanıt üretir.

Alerjen yönetimi ayrı bir ağırlık taşır. Beyan edilmemiş bir alerjenin üründe bulunması, en sık görülen gıda geri çağırma nedenlerinden biridir. Analiz burada temizlik doğrulamasıyla birlikte yürür: hattın alerjen içeren bir üretimden sonra yeterince temizlendiği, çapraz bulaşma riskinin kontrol altında olduğu gösterilir.

Gönüllü şemalar bu alanda fiilen zorunlu hâle gelmiştir. Perakende zincirleri tedarikçilerinden GFSI tarafından tanınan bir şemanın belgesini (BRCGS, IFS, FSSC 22000) ister; belge olmadan rafa girmek pratikte mümkün olmaz.

Bu alanın yöntem grupları

Patojen aranması
Salmonella, Listeria monocytogenes, Campylobacter, Cronobacter ve Shiga toksin üreten E. coli tespiti; kültür temelli ve moleküler yöntemler.
Gösterge sayımları
Toplam mezofil aerob, Enterobacteriaceae, koliform ve E. coli, koagülaz pozitif stafilokok, maya-küf, laktik asit bakterisi, sülfit indirgeyen Clostridia.
Pestisit ve veteriner kalıntı
QuEChERS ekstraksiyonu ile LC-MS/MS ve GC-MS/MS çoklu kalıntı taramaları.
Mikotoksin ve bulaşan
Aflatoksinler, okratoksin A, deoksinivalenol, patulin; ağır metaller (ICP-MS), akrilamid ve PAH bileşikleri.
Besin bileşimi
Kjeldahl protein, yağ ve yağ asidi profili, nem, kül, diyet lifi, şeker profili, vitamin ve mineral analizleri.
Alerjen ve otantiklik
Gluten, süt, yumurta, kuruyemiş, soya alerjen analizleri; tür tayini ve tağşiş tespiti için moleküler yöntemler.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Numune alma sonucun yarısıdır. Yanlış sıcaklıkta taşınmış ya da gecikmiş bir numune, laboratuvarda doğru analiz edilse bile geçersiz sonuç verir.
Patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; gösterge sayımları ayrı bir bilgi verir ve ikisi birlikte okunur.
Bir partide alınan numune sonucu, tüm partiye ancak numune alma planı istatistiksel olarak kurulduysa genellenebilir.
Limitler ürün grubuna göre ayrı tüzüklerde tanımlıdır ve düzenli güncellenir; eski bir limit tablosuna göre verilen uygunluk kararı yanlış olabilir.
İhracatta hedef ülkenin limitleri AB limitlerinden farklı olabilir; aynı ürün bir pazarda uygun, diğerinde uygunsuz çıkabilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

HACCP planının doğrulanması ve süreç izleme
Etiketteki besin beyanının ve alerjen bilgisinin dayanağı
İhracat öncesi sağlık sertifikası ve hedef pazar limitlerine uyum
Tedarikçi ve parti bazlı kabul kontrolü
Raf ömrü çalışmaları ve saklama koşulu belirleme
GFSI tanınmış şema denetimlerine kanıt üretimi

İlgili Testler

Otantisite (Tağşiş) Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tek bir analizle tağşiş kesin olarak kanıtlanır mı?

Nadiren. Yöntemler belirli tağşiş biçimlerine duyarlıdır; bilinmeyen bir katkı, hedeflenmemiş bir yöntemin gözünden kaçabilir. Bu yüzden şüphe hâlinde birden çok yaklaşım birlikte kullanılır.

Tür tayininde miktar da verilebilir mi?

PCR öncelikle varlık/yokluk bilgisi verir. Nicel yaklaşımlar mümkündür ancak işlenmiş üründe DNA parçalanması nedeniyle miktar tahmini belirsizlik taşır; rapor bunu belirtir.