Hava Geçirgenliği

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Nedir?

Hava geçirgenliği testleri iki ölçekte yürütülür. ELEMAN ÖLÇEĞİNDE pencere, kapı ve cephe numunesine artan basınç uygulanarak birim uzunluk veya alan başına geçen hava debisi ölçülür. BİNA ÖLÇEĞİNDE ise EN ISO 9972'ye göre bina bir fanla basınçlandırılır veya vakumlanır (blower door) ve toplam hava değişim oranı belirlenir.

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Amacı

Amaç, kontrolsüz hava sızıntısını ölçmektir. Hava sızıntısı hem enerji kaybının hem de yapı içinde yoğuşma ve konfor sorunlarının önemli bir nedenidir; enerji performansı hesaplarında doğrudan girdi olarak kullanılır.

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Hangi Ürünlere Uygulanır?

Pencere ve kapı sistemleri
Giydirme cepheler
Konut ve ofis binaları
Pasif ev ve düşük enerjili yapılar
Hava bariyeri sistemleri

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Hangi Sektörlerde Kullanılır?

YapıİnşaatEnerji

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri İçin İlgili Standartlar

TS EN 1026 / EN 12207 (pencere ve kapılarda hava geçirgenliği ve sınıflandırma)
TS EN 12153 / EN 12152 (giydirme cephelerde hava geçirgenliği)
TS EN ISO 9972 (binaların hava geçirgenliği — fan basınçlandırma yöntemi)
TS EN 13829 (önceki bina basınçlandırma standardı)

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Koşulları

Basınç kademeleri: Artan pozitif ve negatif basınç kademelerinde ölçüm
Bina ölçümü: Ölçüm öncesi açıklıkların kapatılması standarda göre yapılır
Hava koşulları: Rüzgâr ve sıcaklık farkı ölçüm doğruluğunu etkiler; sınırlar standartta tanımlıdır
Referans: Sonuç bina hacmi, zarf alanı veya kullanım alanına göre normalize edilir

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Cihazı

Eleman deneyi için basınç odası
Blower door fan sistemi ve basınç ölçüm ünitesi
Termal kamera (sızıntı noktası tespiti)
Duman üreteci
Meteoroloji ölçüm ekipmanı

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri İçin Numune Gereksinimleri

Eleman deneyinde gerçek boyutta, monte edilmiş numune
Bina ölçümünde yapının tamamlanmış ve hava bariyerinin bitmiş olması gerekir
Ölçüm öncesi kapatılacak açıklıklar planlanmalı
Bina hacmi, zarf alanı ve kullanım alanı hesaplanmalı

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Süresi

Eleman deneyi kısa sürer. Bina hava sızdırmazlık ölçümü hazırlık dâhil yarım ile bir gün alır; büyük veya çok bölümlü binalarda süre artar.

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Prosedürü

1Eleman deneyinde numune deney odasına monte edilir.
2Artan basınç kademelerinde hava debisi ölçülür.
3Bina ölçümünde açıklıklar standarda göre kapatılır.
4Blower door fanı kapı veya pencereye monte edilir.
5Bina basınçlandırılıp vakumlanarak debi-basınç ilişkisi ölçülür.
6Hava değişim oranı hesaplanır ve gerekiyorsa sızıntı noktaları tespit edilir.

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Kabul Kriterleri

EN 12207 ve EN 12152 eleman düzeyinde sınıflar tanımlar. Bina düzeyinde gereken azami hava değişim oranı ise ulusal enerji düzenlemeleri veya pasif ev gibi gönüllü şemalarla belirlenir. (AB) 305/2011 kapsamında deney sonucu bir geçme/kalma kararı değil, Performans Beyanında (DoP) açıklanacak performans değeridir. Hangi performans seviyesinin yeterli olduğunu ürünün kullanılacağı yapının bulunduğu ülkenin ulusal düzenlemesi ve proje şartnamesi belirler.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Bina ölçümünde asıl değer, sayısal sonucun yanında sızıntı noktalarının tespitidir: termal kamera ve duman ile yapılan tarama, hangi detayın kaçırdığını gösterir ve düzeltme buradan yürütülür. Ayrıca ölçüm, hava bariyeri tamamlanmadan yapılırsa sonuç nihai binayı temsil etmez.

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Raporu

Eleman veya bina tanımı ve ölçüm kapsamı
Kapatılan açıklıklar ve ölçüm hazırlığı
Basınç-debi verileri ve eğri
Hava değişim oranı veya birim geçirgenlik değeri
Sınıflandırma sonucu
Tespit edilen sızıntı noktaları

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AB) 305/2011 Yapı Malzemeleri Tüzüğü
2010/31/AB Binalarda Enerji Performansı Direktifi

Yapı Malzemeleri Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Hava Geçirgenliği deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Yapı malzemeleri deneyleri, bir ürünün yapının içinde üstlendiği işlevi yerine getirip getirmediğini gösterir. Beton basınç dayanımından cam ısıl geçirgenliğine, agrega elek analizinden pencere su sızdırmazlığına kadar geniş bir alan bu ailede toplanır.

Bu ailenin diğerlerinden ayrılan yönü, sonucun doğrudan bir MEVZUAT BEYANINA dönüşmesidir. Yapı Malzemeleri mevzuatı kapsamındaki ürünler için performans beyanı (DoP) zorunludur ve beyandaki her temel karakteristik bir deney sonucuna dayanır. Yangına tepki sınıfı, ısıl iletkenlik, basınç dayanımı, su geçirgenliği ve tehlikeli madde salımı bu şekilde beyan edilir. Beyan, üreticinin imzasını taşıyan hukuki bir metindir; arkasındaki deney kaydı denetimde ilk istenen belgedir.

İkinci ayırt edici yön, ürünün ÖMÜR BOYU değerlendirilmesidir. Bir elektronik cihaz beş yıl çalışır; bir yapı elemanı elli yıl yerinde durur ve bu süre boyunca donma-çözülme çevrimleri, UV, nem, kimyasal etki ve yük altında kalır. Bu yüzden alanda dayanıklılık deneyleri (donma-çözülme, karbonatlaşma, alkali-silika reaksiyonu, yaşlandırma) klasik dayanım deneyleri kadar ağırlık taşır.

Deneyler malzemenin türüne göre ayrışır ve her grup kendi standart setine sahiptir: çimento ve beton, agrega, kâgir birimleri, ahşap esaslı panel, ısı yalıtımı, cam ve cam üniteleri, seramik karo, zemin kaplaması, şap, derz dolgusu ve kaplama sistemleri. Ürünün nereye monte edileceği hangi setin uygulanacağını belirler — aynı panel duvarda ve zeminde farklı standartlarla değerlendirilir.

Fabrika üretim kontrolü (FPC) alanın sürekli bileşenidir. Yapı ürününde CE işareti tek bir deneyle alınıp bırakılmaz; üreticinin üretim tutarlılığını izlediğini, düzenli numune aldığını ve sapma hâlinde müdahale ettiğini gösteren bir sistem kurması gerekir. Ürün grubuna göre bu sistemin onaylanmış kuruluş tarafından denetlenmesi istenebilir.

Şantiye deneyleri ayrı bir gövdedir. Laboratuvarda ürün onaylanır; şantiyede o ürünün gerçekten beyan edilen sınıfta olduğu ve doğru uygulandığı kontrol edilir. Taze beton çökmesi, silindir numune alma, agrega elek analizi ve saha su sızdırmazlığı deneyleri bu kapsamdadır.

Bu alanın yöntem grupları

Beton ve çimento
Taze betonda çökme, hava içeriği ve birim ağırlık; sertleşmiş betonda basınç ve eğilme dayanımı, su geçirgenliği, donma-çözülme dayanımı. Çimentoda basınç dayanımı, priz süresi ve bileşim analizi.
Agrega
Elek analizi, tane şekli, Los Angeles aşınma dayanımı, donma-çözülme, alkali reaktivite ve yoğunluk/su emme.
Isı ve enerji performansı
Isıl iletkenlik ve ısıl direnç, cam ünitelerinde ısıl geçirgenlik (U değeri) hesabı, güneş enerjisi geçirgenliği.
Cephe ve doğrama
Pencere ve kapılarda hava geçirgenliği, su sızdırmazlığı ve rüzgâr yükü dayanımı; cephe sistemlerinde yangın performansı.
Yangın performansı
Yangına tepki sınıflandırması ve yangına dayanım deneyleri; ikisi ayrı kavramdır ve ayrı standartlarla ele alınır.
Kâgir, karo ve zemin
Basınç dayanımı, su emme, aşınma direnci, kayma direnci, leke ve kimyasal dayanım.
Emisyon ve tehlikeli madde
Ahşap esaslı panellerde formaldehit salımı, yapı ürünlerinden VOC emisyonu, agrega ve atıkta liç davranışı.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Yangına TEPKİ ile yangına DAYANIM farklı kavramlardır: biri malzemenin yangına katkısını, diğeri elemanın yangını tutma süresini anlatır.
Performans beyanı bir sertifika değildir; üreticinin beyanıdır. Onaylanmış kuruluş katılımı ürün grubuna ve değerlendirme sistemine göre değişir.
Bir deney sonucu, ürünün deney yapılan montaj düzeninde geçerlidir. Farklı alt tabaka, farklı kalınlık ya da farklı birleşim detayı yeniden değerlendirme gerektirebilir.
Şantiye numunesi ile laboratuvar numunesi aynı şey değildir. Şantiyede alınan beton silindiri, uygulama ve kür koşullarını da içerir; ürün onayı yerine geçmez.
ASTM ve EN yapı standartları benzer büyüklükleri farklı numune ve ölçeklerle ölçer; sonuçlar birebir dönüştürülemez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Performans beyanı (DoP) ve CE işaretlemesi
Fabrika üretim kontrolü sisteminin kurulması ve sürdürülmesi
Şantiyede beton, agrega ve uygulama uygunluk kontrolü
Yangın ve enerji performansı gerekliliklerinin karşılanması
Proje ve ihale şartnamesindeki teknik kalemlerin doğrulanması

İlgili Testler

Yapıda Hava Geçirgenliği Testleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ölçümü inşaatın hangi aşamasında yaptırmalıyız?

İki kez yaptırmak en verimlisidir: hava bariyeri tamamlandığında (düzeltme hâlâ mümkünken) ve bina bittiğinde (beyan için). Yalnızca sonda yapılan ölçümde tespit edilen kaçaklar çoğu zaman artık kapatılamaz.

Bina çok sızdırıyor, nereden başlamalıyız?

Ölçüm sırasında termal kamera ve duman ile tarama yapılırsa kaçak noktaları görünür hâle gelir. Tipik noktalar pencere-duvar birleşimi, tesisat geçişleri, çatı-duvar birleşimi ve elektrik kutularıdır.