GMO | EUROLAB

GDO Analizi Nedir?

GDO analizi, üründe genetiği değiştirilmiş organizma bulunup bulunmadığının ve varsa oranının PCR temelli yöntemlerle belirlenmesidir. Önce yaygın genetik elemanlar (35S promotör, NOS terminatör gibi) taranır; pozitif sonuçlarda olay bazlı (event-specific) tanımlama ve gerçek zamanlı PCR ile miktar tayini yapılır.

GDO Analizi Amacı

Amaç, (AT) 1829/2003 ve (AT) 1830/2003 kapsamındaki izin ve etiketleme yükümlülüklerine uygunluğu göstermektir. Ayrıca 'GDO'suz' beyanlarının doğrulanmasında kullanılır.

GDO Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Soya, mısır ve türevleri
Kanola ve pamuk tohumu ürünleri
Yem ve yem hammaddeleri
Nişasta ve bitkisel protein ürünleri
İşlenmiş gıdalar

GDO Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

GıdaTarımPerakendeTarımBiyoteknoloji

GDO Analizi İçin İlgili Standartlar

TS EN ISO 21569 (nitel nükleik asit temelli yöntemler)
TS EN ISO 21570 (nicel nükleik asit temelli yöntemler)
TS EN ISO 21571 (nükleik asit ekstraksiyonu)
TS EN ISO 24276 (genel şartlar ve tanımlar)

GDO Analizi Koşulları

Tarama: Yaygın genetik elemanların PCR ile taranması
Tanımlama: Pozitiflerde olay bazlı PCR ile hangi GDO olduğunun belirlenmesi
Miktar: Gerçek zamanlı PCR ile kütlece yüzde tayini
DNA kalitesi: İşlenmiş ürünlerde DNA parçalanmış olabilir; ekstraksiyon kritik

GDO Analizi Cihazı

Gerçek zamanlı PCR sistemi
DNA ekstraksiyon ve saflaştırma düzenekleri
Spektrofotometre / floresans DNA ölçüm sistemi
Kontaminasyon önleyici ayrık laboratuvar alanları

GDO Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Partiyi temsil eden numune
Yeterli miktar; işlenmiş ürünlerde daha fazla numune gerekebilir
Ürün tipi ve işleme derecesi bildirilmeli
Numune çapraz bulaşmadan korunmalı

GDO Analizi Süresi

DNA ekstraksiyonu, tarama ve gerekiyorsa olay bazlı tanımlama ile miktar tayini birlikte birkaç iş günü sürer. Pozitif sonuçlarda doğrulama süreyi uzatır.

GDO Analizi Prosedürü

1Numune homojenleştirilir.
2DNA ekstrakte edilir ve kalitesi değerlendirilir.
3Tür spesifik referans gen kontrolü yapılır.
4Yaygın genetik elemanlar için tarama PCR uygulanır.
5Pozitif sonuçlarda olay bazlı tanımlama yapılır.
6Gerçek zamanlı PCR ile kütlece oran hesaplanır.

GDO Analizi Kabul Kriterleri

(AT) 1829/2003 ve (AT) 1830/2003, izinli GDO'ların belirli bir eşiğin üzerinde bulunması hâlinde etiketleme yükümlülüğü getirir; teknik olarak kaçınılmaz veya tesadüfi bulaşma için tanımlı eşik uygulanır. İzinsiz bir GDO'nun bulunması ise düzeyden bağımsız olarak uygunsuzluktur. Eşikler yürürlükteki mevzuattan teyit edilir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

İşlenmiş ürünlerde DNA parçalandığı için negatif sonuç, GDO içermediğini kesin olarak kanıtlamayabilir; rafine yağ ve şurup gibi ürünlerde analiz edilebilir DNA bulunmayabilir. Bu durumda belge zinciri ve tedarikçi beyanları belirleyici olur.

GDO Analizi Raporu

Numune tanımı ve ürün tipi
DNA ekstraksiyon ve kalite kontrol sonuçları
Taranan genetik elemanlar
Tespit edilen GDO olayları
Kütlece oran sonuçları ve tayin sınırı
Karşılaştırılan mevzuat eşiği

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AT) 1829/2003 Genetiği Değiştirilmiş Gıda ve Yem Tüzüğü
(AT) 1830/2003 İzlenebilirlik ve Etiketleme Tüzüğü

Gıda Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm GMO deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Gıda deneyleri, ürünün tüketim için güvenli olduğunu ve etiketinde yazanı içerdiğini gösterir. Aile üç eksende çalışır: mikrobiyolojik güvenlik, kimyasal güvenlik ve besin bileşimi. Üçü farklı laboratuvar altyapısı, farklı yöntem gövdesi ve farklı karar süresi gerektirir.

Alanın en belirgin özelliği ZAMAN BASKISIDIR. Bir çelik numunesi rafta bekleyebilir; bir çiğ süt ya da taze et numunesi bekleyemez. Numunenin alınış saati, taşıma sıcaklığı ve laboratuvara ulaşma süresi sonucun geçerliliğini doğrudan belirler. Bu yüzden gıda mikrobiyolojisinde soğuk zincir kaydı, deney raporunun ayrılmaz parçasıdır.

Mikrobiyolojik tarafta iki farklı soru vardır ve karıştırılmamalıdır. Patojen ARANMASI nitel bir sorudur: numunede Salmonella var mı, yok mu? Gösterge mikroorganizma SAYIMI ise nicel bir sorudur ve üretim hijyeninin göstergesidir. Bir üründe patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; toplam mezofil aerob sayısı yüksekse süreçte bir sorun vardır.

Kimyasal tarafta pestisit kalıntıları, mikotoksinler, ağır metaller, katkı maddeleri, veteriner ilaç kalıntıları ve proses bulaşanları (akrilamid, furan, PAH) ölçülür. Bu alanda çoklu kalıntı yöntemleri (QuEChERS temelli LC-MS/MS ve GC-MS/MS) tek analizde yüzlerce etken madde tarayabilir; limitler ürün-etken madde çiftine göre ayrı ayrı tanımlıdır.

Bileşim tarafında protein, yağ, nem, kül, lif, şeker profili, yağ asidi kompozisyonu, vitamin ve mineral içeriği belirlenir. Bu değerler etiketteki besin beyanının dayanağıdır ve tolerans aralıkları mevzuatta tanımlıdır — beyan edilen değerle ölçülen değer arasındaki fark bu toleransın içinde kalmak zorundadır.

Gıdada CE işareti YOKTUR ve bu, alanın çalışma biçimini belirler. Uygunluk, HACCP esaslı bir gıda güvenliği sisteminin işletilmesi, etiketleme kurallarına uyum ve bulaşan/kalıntı/mikrobiyolojik limitlerin aşılmaması üzerinden gösterilir. Deney sonucu bir belgeye değil, işleyen bir sisteme kanıt üretir.

Alerjen yönetimi ayrı bir ağırlık taşır. Beyan edilmemiş bir alerjenin üründe bulunması, en sık görülen gıda geri çağırma nedenlerinden biridir. Analiz burada temizlik doğrulamasıyla birlikte yürür: hattın alerjen içeren bir üretimden sonra yeterince temizlendiği, çapraz bulaşma riskinin kontrol altında olduğu gösterilir.

Gönüllü şemalar bu alanda fiilen zorunlu hâle gelmiştir. Perakende zincirleri tedarikçilerinden GFSI tarafından tanınan bir şemanın belgesini (BRCGS, IFS, FSSC 22000) ister; belge olmadan rafa girmek pratikte mümkün olmaz.

Bu alanın yöntem grupları

Patojen aranması
Salmonella, Listeria monocytogenes, Campylobacter, Cronobacter ve Shiga toksin üreten E. coli tespiti; kültür temelli ve moleküler yöntemler.
Gösterge sayımları
Toplam mezofil aerob, Enterobacteriaceae, koliform ve E. coli, koagülaz pozitif stafilokok, maya-küf, laktik asit bakterisi, sülfit indirgeyen Clostridia.
Pestisit ve veteriner kalıntı
QuEChERS ekstraksiyonu ile LC-MS/MS ve GC-MS/MS çoklu kalıntı taramaları.
Mikotoksin ve bulaşan
Aflatoksinler, okratoksin A, deoksinivalenol, patulin; ağır metaller (ICP-MS), akrilamid ve PAH bileşikleri.
Besin bileşimi
Kjeldahl protein, yağ ve yağ asidi profili, nem, kül, diyet lifi, şeker profili, vitamin ve mineral analizleri.
Alerjen ve otantiklik
Gluten, süt, yumurta, kuruyemiş, soya alerjen analizleri; tür tayini ve tağşiş tespiti için moleküler yöntemler.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Numune alma sonucun yarısıdır. Yanlış sıcaklıkta taşınmış ya da gecikmiş bir numune, laboratuvarda doğru analiz edilse bile geçersiz sonuç verir.
Patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; gösterge sayımları ayrı bir bilgi verir ve ikisi birlikte okunur.
Bir partide alınan numune sonucu, tüm partiye ancak numune alma planı istatistiksel olarak kurulduysa genellenebilir.
Limitler ürün grubuna göre ayrı tüzüklerde tanımlıdır ve düzenli güncellenir; eski bir limit tablosuna göre verilen uygunluk kararı yanlış olabilir.
İhracatta hedef ülkenin limitleri AB limitlerinden farklı olabilir; aynı ürün bir pazarda uygun, diğerinde uygunsuz çıkabilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

HACCP planının doğrulanması ve süreç izleme
Etiketteki besin beyanının ve alerjen bilgisinin dayanağı
İhracat öncesi sağlık sertifikası ve hedef pazar limitlerine uyum
Tedarikçi ve parti bazlı kabul kontrolü
Raf ömrü çalışmaları ve saklama koşulu belirleme
GFSI tanınmış şema denetimlerine kanıt üretimi

İlgili Testler

GDO Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

'GDO içermez' yazabilir miyim?

Beyanın doğrulanabilir olması gerekir ve bazı pazarlarda bu beyanın kullanımı ayrıca düzenlenmiştir. Analiz tek başına yeterli değildir; tedarik zinciri boyunca ayrıştırma ve belgelendirme sistemi de gerekir.

Rafine soya yağında GDO analizi yapılabilir mi?

Rafinasyon DNA'yı büyük ölçüde yok eder ve analiz çoğu zaman sonuç vermez. Bu ürünlerde uygunluk analizle değil, hammadde belgeleri ve izlenebilirlik kayıtlarıyla gösterilir.