Gıda Teması Uygunluğu — 1935/2004 / (AB) 10/2011 / FDA 21 CFR · Gıda Testleri

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Nedir?

Gıda ile temas uygunluk değerlendirmesi tek bir deney değil, malzeme tipine göre kurulan bir programdır. Plastiklerde toplam ve spesifik göç, metal ve kaplamalarda element salınımı, seramik ve camda kurşun-kadmiyum salınımı, kâğıt ve kartonda belirli madde analizleri, elastomerlerde ise ayrı hükümler uygulanır. Programın çıktısı, tedarik zincirine verilecek uygunluk beyanının dayanağıdır.

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Amacı

Amaç, malzemenin gıdaya bileşimini tehlikeye atacak, sağlığa zarar verecek veya duyusal özelliklerini kabul edilemez biçimde değiştirecek madde geçirmediğini göstermektir. Bu, (AT) 1935/2004'ün temel şartıdır.

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Plastik ambalaj ve kaplar
Metal kutu ve kaplamaları
Seramik, cam ve emaye mutfak eşyaları
Kâğıt ve karton gıda ambalajları
Silikon ve kauçuk conta, spatula ve kalıplar

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

AmbalajLojistikPerakendeGıdaPlastik & KauçukSeramik

Gıda ile Temas Uygunluk Testi İçin İlgili Standartlar

TS EN 1186 serisi (toplam göç)
TS EN 13130 serisi (spesifik göç)
TS EN 1388-1/-2 (seramik yüzeyler — kurşun ve kadmiyum salınımı)
TS EN 601 / 602 (alüminyum alaşımları)
Avrupa Konseyi teknik kılavuzları (metal, kâğıt ve kaplamalar için)

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Koşulları

Malzeme tipi: Uygulanacak mevzuat ve deney programı malzemeye göre değişir
Kullanım koşulu: Sıcaklık, süre ve tekrar kullanım en olumsuz hâliyle alınır
Hedef pazar: AB için 1935/2004 ve 10/2011; ABD için FDA 21 CFR hükümleri

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Cihazı

Göç hücreleri ve etüvler
GC-MS, LC-MS/MS
ICP-MS / ICP-OES
Duyusal değerlendirme paneli altyapısı
Analitik terazi

Gıda ile Temas Uygunluk Testi İçin Numune Gereksinimleri

Satışa sunulacak hâliyle bitmiş ürün
Malzeme bileşimi, katkı listesi ve tedarikçi beyanları
Öngörülen gıda tipi ve kullanım koşulları
Baskı ve kaplama uygulanmışsa bunların da bilgisi

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Süresi

Süre programın kapsamına bağlıdır. Göç deneyleri kendi süresini dayatır; tekrar kullanılan malzemelerde ardışık işlemler ve duyusal değerlendirme eklendiğinde toplam süre belirgin şekilde uzar.

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Prosedürü

1Malzeme tipi ve hedef pazar belirlenir.
2Öngörülen gıda tipi ve kullanım koşulları tanımlanır.
3Uygulanacak mevzuat hükümleri ve deney listesi çıkarılır.
4Göç ve salınım deneyleri yürütülür.
5Gerekiyorsa duyusal değerlendirme yapılır.
6Sonuçlar mevzuat sınırlarıyla karşılaştırılır ve uygunluk beyanı için dayanak oluşturulur.

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri, uygulanan mevzuattaki göç ve salınım sınırlarının aşılmamasıdır. Ayrıca (AT) 1935/2004 gıdanın duyusal özelliklerinde kabul edilemez değişiklik olmamasını da şart koşar; bu, sayısal bir sınırla değil duyusal değerlendirmeyle gösterilir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Uygunluk yalnızca deney sonuçlarından ibaret değildir: (AB) 10/2011 ayrıca kullanılan maddelerin izin verilen listede bulunmasını, iyi üretim uygulamalarının uygulanmasını ve yazılı uygunluk beyanının düzenlenmesini ister. Sonuçlar uygun olsa da bu adımlar eksikse malzeme uygunsuzdur.

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Raporu

Malzeme tanımı, bileşim ve gıdaya temas eden yüzey
Öngörülen gıda tipleri ve kullanım koşulları
Uygulanan mevzuat ve deney listesi
Her deney için sonuç, tayin sınırı ve karşılaştırılan sınır
Uygunluk değerlendirmesi

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AT) 1935/2004 Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Tüzüğü
(AB) 10/2011 Plastik Madde ve Malzemeler Tüzüğü
(AT) 2023/2006 İyi Üretim Uygulamaları Tüzüğü
FDA 21 CFR 170–199 (ABD pazarı)

Gıda Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Food Contact deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Gıda deneyleri, ürünün tüketim için güvenli olduğunu ve etiketinde yazanı içerdiğini gösterir. Aile üç eksende çalışır: mikrobiyolojik güvenlik, kimyasal güvenlik ve besin bileşimi. Üçü farklı laboratuvar altyapısı, farklı yöntem gövdesi ve farklı karar süresi gerektirir.

Alanın en belirgin özelliği ZAMAN BASKISIDIR. Bir çelik numunesi rafta bekleyebilir; bir çiğ süt ya da taze et numunesi bekleyemez. Numunenin alınış saati, taşıma sıcaklığı ve laboratuvara ulaşma süresi sonucun geçerliliğini doğrudan belirler. Bu yüzden gıda mikrobiyolojisinde soğuk zincir kaydı, deney raporunun ayrılmaz parçasıdır.

Mikrobiyolojik tarafta iki farklı soru vardır ve karıştırılmamalıdır. Patojen ARANMASI nitel bir sorudur: numunede Salmonella var mı, yok mu? Gösterge mikroorganizma SAYIMI ise nicel bir sorudur ve üretim hijyeninin göstergesidir. Bir üründe patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; toplam mezofil aerob sayısı yüksekse süreçte bir sorun vardır.

Kimyasal tarafta pestisit kalıntıları, mikotoksinler, ağır metaller, katkı maddeleri, veteriner ilaç kalıntıları ve proses bulaşanları (akrilamid, furan, PAH) ölçülür. Bu alanda çoklu kalıntı yöntemleri (QuEChERS temelli LC-MS/MS ve GC-MS/MS) tek analizde yüzlerce etken madde tarayabilir; limitler ürün-etken madde çiftine göre ayrı ayrı tanımlıdır.

Bileşim tarafında protein, yağ, nem, kül, lif, şeker profili, yağ asidi kompozisyonu, vitamin ve mineral içeriği belirlenir. Bu değerler etiketteki besin beyanının dayanağıdır ve tolerans aralıkları mevzuatta tanımlıdır — beyan edilen değerle ölçülen değer arasındaki fark bu toleransın içinde kalmak zorundadır.

Gıdada CE işareti YOKTUR ve bu, alanın çalışma biçimini belirler. Uygunluk, HACCP esaslı bir gıda güvenliği sisteminin işletilmesi, etiketleme kurallarına uyum ve bulaşan/kalıntı/mikrobiyolojik limitlerin aşılmaması üzerinden gösterilir. Deney sonucu bir belgeye değil, işleyen bir sisteme kanıt üretir.

Alerjen yönetimi ayrı bir ağırlık taşır. Beyan edilmemiş bir alerjenin üründe bulunması, en sık görülen gıda geri çağırma nedenlerinden biridir. Analiz burada temizlik doğrulamasıyla birlikte yürür: hattın alerjen içeren bir üretimden sonra yeterince temizlendiği, çapraz bulaşma riskinin kontrol altında olduğu gösterilir.

Gönüllü şemalar bu alanda fiilen zorunlu hâle gelmiştir. Perakende zincirleri tedarikçilerinden GFSI tarafından tanınan bir şemanın belgesini (BRCGS, IFS, FSSC 22000) ister; belge olmadan rafa girmek pratikte mümkün olmaz.

Bu alanın yöntem grupları

Patojen aranması
Salmonella, Listeria monocytogenes, Campylobacter, Cronobacter ve Shiga toksin üreten E. coli tespiti; kültür temelli ve moleküler yöntemler.
Gösterge sayımları
Toplam mezofil aerob, Enterobacteriaceae, koliform ve E. coli, koagülaz pozitif stafilokok, maya-küf, laktik asit bakterisi, sülfit indirgeyen Clostridia.
Pestisit ve veteriner kalıntı
QuEChERS ekstraksiyonu ile LC-MS/MS ve GC-MS/MS çoklu kalıntı taramaları.
Mikotoksin ve bulaşan
Aflatoksinler, okratoksin A, deoksinivalenol, patulin; ağır metaller (ICP-MS), akrilamid ve PAH bileşikleri.
Besin bileşimi
Kjeldahl protein, yağ ve yağ asidi profili, nem, kül, diyet lifi, şeker profili, vitamin ve mineral analizleri.
Alerjen ve otantiklik
Gluten, süt, yumurta, kuruyemiş, soya alerjen analizleri; tür tayini ve tağşiş tespiti için moleküler yöntemler.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Numune alma sonucun yarısıdır. Yanlış sıcaklıkta taşınmış ya da gecikmiş bir numune, laboratuvarda doğru analiz edilse bile geçersiz sonuç verir.
Patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; gösterge sayımları ayrı bir bilgi verir ve ikisi birlikte okunur.
Bir partide alınan numune sonucu, tüm partiye ancak numune alma planı istatistiksel olarak kurulduysa genellenebilir.
Limitler ürün grubuna göre ayrı tüzüklerde tanımlıdır ve düzenli güncellenir; eski bir limit tablosuna göre verilen uygunluk kararı yanlış olabilir.
İhracatta hedef ülkenin limitleri AB limitlerinden farklı olabilir; aynı ürün bir pazarda uygun, diğerinde uygunsuz çıkabilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

HACCP planının doğrulanması ve süreç izleme
Etiketteki besin beyanının ve alerjen bilgisinin dayanağı
İhracat öncesi sağlık sertifikası ve hedef pazar limitlerine uyum
Tedarikçi ve parti bazlı kabul kontrolü
Raf ömrü çalışmaları ve saklama koşulu belirleme
GFSI tanınmış şema denetimlerine kanıt üretimi

İlgili Testler

Gıda ile Temas Uygunluk Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Uygunluk beyanını kim düzenler?

Malzemeyi piyasaya arz eden işletmeci düzenler ve deney sonuçlarıyla destekler. Beyan, malzemenin hangi gıda tipleri ve hangi kullanım koşulları için uygun olduğunu açıkça belirtmelidir; sınırsız bir uygunluk beyanı kabul edilmez.

AB raporu ABD için de geçerli mi?

Geçerli değildir. FDA farklı bir çerçeve kullanır: madde bazında izin, önceden onaylanmış kullanımlar ve farklı simülant/koşul tanımları vardır. İki pazar için ayrı değerlendirme gerekir.

Geri dönüştürülmüş malzeme kullanabilir miyim?

Gıda temasında geri dönüştürülmüş plastik için ayrı bir izin rejimi vardır ve dönüşüm prosesinin onaylı olması gerekir. Bakir malzeme için alınan uygunluk, geri dönüştürülmüş içerik için geçerli değildir.