Cam Parçalanma Testi — UNECE R43 / ECE R43

Parçalanma Testi (Cam) Nedir?

Parçalanma testi, temperli güvenlik camının kırıldığında oluşan parça sayısını ve büyüklüğünü değerlendirir. Doğru temperlenmiş cam, kırıldığında keskin uzun parçalar yerine küçük ve künt taneciklere ayrılır; test bu davranışı doğrular.

Parçalanma Testi (Cam) Amacı

Amaç, camın kırılması hâlinde yaralanma riskini sınırlayan parça yapısını gösterdiğini doğrulamak ve araç camı tip onayı için kanıt üretmektir.

Parçalanma Testi (Cam) Hangi Ürünlere Uygulanır?

Temperli yan ve arka araç camları
Panoramik cam tavanlar
Otobüs ve ticari araç camları
Temperli cam bölmeler

Parçalanma Testi (Cam) Hangi Sektörlerde Kullanılır?

OtomotivYapıCam

Parçalanma Testi (Cam) İçin İlgili Standartlar

UNECE R43güvenlik camları Testi
ECE R43 Ek 5
ANSI Z26.1
ISO 3537

Parçalanma Testi (Cam) Koşulları

Kırma noktası: Standardın belirlediği noktalardan sivri uçlu bir aletle kırılır
Sayım alanı: Standardın tanımladığı boyutta kare alan içindeki parçalar sayılır
Şartlandırma: Deney standart sıcaklık koşullarında yapılır

Parçalanma Testi (Cam) Cihazı

Kırma aparatı (punch)
Sayım şablonları
Aydınlatmalı sayım masası veya fotoğraflama düzeneği
Ölçüm cetveli ve kumpas
Şartlandırma kabini

Parçalanma Testi (Cam) İçin Numune Gereksinimleri

Seri üretimi temsil eden tam cam numuneleri
Standardın öngördüğü sayıda numune
Cam kalınlığı, kaplama ve temperleme bilgisi bildirilmeli
Test tahribatlıdır; her numune tek kullanımlıktır

Parçalanma Testi (Cam) Süresi

Deney numune başına kısadır; sayım ve değerlendirme ile birlikte sonuç birkaç gün içinde alınır.

Parçalanma Testi (Cam) Prosedürü

1Numune tanımı, kalınlık ve boyutlar kaydedilir.
2Numune şartlandırılır ve deney düzeneğine yerleştirilir.
3Standardın belirlediği noktadan kırılır.
4Kırılma sonrası cam belirlenen süre boyunca hareketsiz bırakılır.
5Sayım şablonu kullanılarak tanımlı alandaki parçalar sayılır.
6En uzun parça ölçülür.
7Sonuçlar standardın şartlarıyla karşılaştırılır.

Parçalanma Testi (Cam) Kabul Kriterleri

UNECE R43 kapsamında kabul, tanımlı sayım alanındaki parça sayısının standartta belirtilen alt ve üst sınırlar arasında kalması ve en uzun parçanın izin verilen uzunluğu aşmamasıdır. Kesin değerler standardın ilgili ekinden alınır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Parça sayısının düşük olması yetersiz temperlemeye, aşırı yüksek olması ise gereğinden fazla gerilime işaret eder. Uzun ve keskin parçalar doğrudan uygunsuzluk sebebidir.

Parçalanma Testi (Cam) Raporu

Uygulanan standart ve ek
Numune tanımı, kalınlık ve boyutlar
Kırma noktası ve koşulları
Sayım alanı ve parça sayıları
En uzun parça ölçümü
Fotoğraflar

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

UNECE R43
Araç tip onayı mevzuatı

Otomotiv Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Fragmentation deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Otomotiv deneyleri, bir bileşenin araç ömrü boyunca karşılaşacağı yükleri temsil eden koşullarda çalışmaya devam ettiğini gösterir. Araç, tek bir ürün değil bir ORTAMDIR: titreşim, sıcaklık çevrimi, tuzlu su, taş çarpması, elektriksel geçici olaylar ve elektromanyetik gürültü aynı anda ve yıllarca vardır.

Bu ailenin ayırt edici yönü, ARAÇ ÜRETİCİSİ ŞARTNAMELERİNİN standartların üzerine binmesidir. ISO ve SAE yayınları ortak zemini kurar; ama Volkswagen, BMW, Ford, Stellantis, Toyota ve Renault kendi şartnamelerinde farklı seviyeler, ek deneyler ve farklı kabul ölçütleri tanımlar. Bir bileşen için "otomotiv standartlarına uygun" ifadesi tek başına yetersizdir; hangi üreticinin hangi şartnamesinin hangi revizyonu sorusu yanıtlanmalıdır.

Aile üç ayrı süreci birlikte taşır ve bunlar sık karıştırılır. Homologasyon, aracın trafiğe çıkabilmesi için gereken tip onaylarıdır ve devlet yetkisiyle yürür. Tedarikçi onayı, araç üreticisinin kendi kalite ve deney gerekliliklerinden geçmektir ve ticari bir ilişkidir. Üçüncüsü ise tasarım doğrulamadır: mühendislik ekibinin kendi tasarımının hedefleri karşıladığını göstermesi.

Bileşen seviyesinde deney planı KULLANIM YERİNE göre kurulur. Motor bölmesindeki bir modül ile bagajdaki bir modül aynı sıcaklık ve titreşim profilinden geçmez; kapı içindeki bir bileşen ile tavan konsolundaki bir bileşen aynı su ve toz maruziyetini görmez. ISO 16750 serisi bu yerleşim bazlı yaklaşımın ortak çerçevesidir.

Elektrikli araca geçiş alanı yeniden şekillendirdi. Yüksek gerilim güvenliği, yalıtım koordinasyonu, batarya güvenliği, şarj arayüzü uygunluğu ve yüksek gerilimli bileşenlerin elektromanyetik davranışı klasik otomotiv deney setine eklendi. Sessiz çalışan bir araçta akustik ve titreşim beklentileri de değişti; içten yanmalı motorun maskelediği sesler artık duyulur hâle geldi.

Kalite sistemi tarafı bu alanda deneyden ayrılamaz. IATF 16949 kapsamındaki üretici, deney sonuçlarını PPAP dosyasında sunar; ölçüm sistemi analizi, proses yeterlilik çalışması ve kontrol planı deney raporunun etrafında durur. Tek bir iyi sonuç yetmez, sürecin o sonucu tekrarlayabildiği gösterilir.

Bu alanın yöntem grupları

Çevresel ve iklimsel
Sıcaklık çevrimi, termal şok, nemli ısı, tuz sisi, toz ve su girişi (IP), güneş ışınımı. Yerleşim yerine göre seviyeler değişir.
Mekanik
Sinüs ve rastgele titreşim, şok, mekanik yükler, bağlantı elemanı torku ve dayanıklılık çevrimleri.
Elektriksel
Besleme gerilimi değişimleri, geçici olaylar (ISO 7637), ters polarite, aşırı gerilim, kısa devre ve uyku akımı ölçümleri.
EMC
Bileşen emisyonu (CISPR 25), yayılan ve iletilen bağışıklık (ISO 11452 serisi), elektrostatik boşalma (ISO 10605).
Malzeme ve emisyon
İç mekân malzemelerinde koku, fogging ve VOC emisyonu; yanıcılık; UV yaşlandırma; kaplama dayanımı ve taş çarpma.
İşlevsel güvenlik ve siber güvenlik
ISO 26262 kapsamında işlevsel güvenlik kanıtları, ISO/SAE 21434 kapsamında siber güvenlik mühendisliği; UNECE R155 ve R156 ile mevzuata bağlanır.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Şartname referansı olmayan bir otomotiv raporu tedarik zincirinde kabul görmez; hangi OEM şartnamesi ve revizyonu uygulandığı yazılmalıdır.
Tip onayı ile tedarikçi onayı farklı süreçlerdir. E-Mark onayı olan bir bileşen, OEM'in kendi kabul deneylerinden geçmiş sayılmaz.
Bir prototipte alınan sonuç seri üretime taşınmaz; PPAP seri üretim parçalarıyla yapılır.
EMC tarafında yalnızca emisyon ölçmek eksik kalır; bağışıklık ayrı bir gövdedir ve araçta daha kritiktir.
Elektrikli araç bileşenlerinde yüksek gerilim güvenliği ayrı bir yetkinliktir; klasik 12 V deney altyapısı yeterli olmaz.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Tedarikçi bileşen onayı ve PPAP dosyası
UNECE tip onayı ve E-Mark işaretlemesi
Tasarım doğrulaması ve dayanıklılık kanıtı
Saha şikâyetlerinin ve garanti iadelerinin kök neden analizi
Tasarım ya da tedarikçi değişikliğinin etkisinin değerlendirilmesi

İlgili Testler

Parçalanma Testi (Cam) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Lamine cam için de parçalanma testi yapılır mı?

Lamine cam farklı deneylere tabidir. Lamine camda ara katman parçaları tutar; bu nedenle değerlendirme parça sayımı yerine delinme direnci, kafa darbesi ve ara katman yapışması üzerinden yapılır.