Random Vibration – IEC 60068-2-64

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Nedir?

Random titreşim testi, numuneye tanımlı güç spektral yoğunluğu (PSD) profilinde geniş bantlı rastgele titreşim uygulandığı deneydir. Taşıt, uçak ve makine ortamlarını sinüsten daha gerçekçi temsil eder.

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Amacı

Amaç, servis ömrü boyunca maruz kalınacak titreşimi hızlandırılmış biçimde uygulayarak yorulma dayanımını doğrulamaktır.

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Hangi Ürünlere Uygulanır?

Otomotiv elektroniği
Havacılık aviyonikleri
Batarya modülleri
Demiryolu ekipmanı
Ambalajlı sevkiyat

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Hangi Sektörlerde Kullanılır?

OtomotivHavacılıkSavunmaDemiryoluLojistik

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 İçin İlgili Standartlar

IEC 60068-2-64rastgele titreşim testi Testi

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Koşulları

PSD profili: Şartnamede tanımlı; g²/Hz cinsinden frekans-genlik eğrisi
Toplam rms ivme: Profilden hesaplanan Grms değeri
Süre: Eksen başına tanımlı süre (saat mertebesinde)
Eksen: Üç dik eksende ayrı ayrı

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Cihazı

Elektrodinamik sarsıcı ve güç yükselteci
Çok kanallı titreşim kontrol sistemi
Bağlama fikstürü
İşlev izleme

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 İçin Numune Gereksinimleri

Fikstür rezonansı test bandı dışında olmalı
Kontrol stratejisi (tek/çok nokta) tanımlanmalı
Test öncesi ve sonrası rezonans arama yapılmalı
İşlev izleme kurulmalı

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Süresi

Eksen başına süre ve üç eksen nedeniyle tipik olarak birkaç gün.

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Prosedürü

1Numune fikstüre bağlanır ve ivmeölçerler yerleştirilir.
2Ön rezonans arama yapılır.
3PSD profili yüklenir ve tolerans içinde doğrulanır.
4Her eksende tanımlı süre uygulanır.
5Son rezonans arama ile frekans kayması değerlendirilir.
6İşlev ve görsel muayene yapılır.

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Kabul Kriterleri

Kabul kriteri şartnamede tanımlanır: yapısal hasar olmaması, işlevin sürmesi ve rezonans frekansında belirlenen sınırın üzerinde kayma olmaması.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Ölçülen PSD profil toleransı içinde kalmalıdır. Frekans kayması çatlak veya gevşemeye işaret eder.

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Raporu

Uygulanan standart ve PSD profili
Grms ve süre
Eksen bilgisi ve fikstür tanımı
Ön/son rezonans arama sonuçları
İşlev durumu

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

UNECE R10 ve otomotiv OEM şartnameleri
Havacılık ve demiryolu ekipman gereklilikleri

Titreşim ve Şok — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Random Vibration deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Titreşim ve şok deneyleri, ürünün mekanik dinamik yüklere dayanıp dayanmadığını gösterir. İki olay birbirinden ayrıdır: titreşim sürekli ve tekrarlı bir yükleme, şok ise anlık ve yüksek ivmeli tek bir darbedir. İkisi farklı arıza modları üretir ve ayrı ayrı istenir.

Titreşimin ürettiği arıza YORULMADIR: lehim bağlantısı çatlar, kablo kılıfı aşınır, vida gevşer, konnektör kontak kaybeder. Şokun ürettiği arıza ise KIRILMADIR: kırılgan bir bileşen parçalanır, bir tutucu kopar, bir kart tutucusundan çıkar. Bu yüzden bir ürünü titreşimde sınamak, şokta da dayandığını göstermez.

Titreşim üç biçimde uygulanır ve her biri farklı bilgi verir. Sinüs titreşim tek frekansta tarama yapar; ürünün rezonans frekanslarını bulmak için kullanılır ve tasarım aşamasında çok değerlidir. Rastgele titreşim gerçek ortamın geniş bantlı yapısını temsil eder ve dayanıklılık kanıtı için tercih edilir. Sinüs üstü rastgele ve rastgele üstü rastgele profilleri ise motor ve rotor kaynaklı baskın frekansların üzerine binen geniş bantlı gürültüyü birlikte benzetir — helikopter ve turboprop uygulamalarında bu gereklidir.

REZONANS alanın merkezindeki kavramdır. Her yapının kendi doğal frekansları vardır; tahrik frekansı bunlardan birine yaklaştığında genlik büyür ve ürün, girdi seviyesinin kat kat üstünde bir ivmeye maruz kalır. Bu yüzden deney öncesinde rezonans taraması yapılır ve tasarım değişikliği çoğu zaman seviyeyi düşürmek değil rezonansı kaydırmak biçiminde olur.

Bu ailede BAĞLAMA DÜZENİ (fixture) sonucun bir parçasıdır ve bu, en sık gözden kaçan noktadır. Numunenin sarsıcıya nasıl bağlandığı, aktarılan enerjiyi ve rezonans davranışını doğrudan değiştirir. Kötü tasarlanmış bir fikstür kendi rezonanslarını devreye sokar ve ürüne olmayan bir yük bindirir ya da tersine, gerçek yükü sönümleyerek ürünü korur. Farklı bağlama düzenleriyle alınmış sonuçlar karşılaştırılamaz.

Ölçüm noktası seçimi de sonucu belirler. Kontrol ivmeölçeri fikstür üzerinde, izleme ivmeölçerleri ürünün kritik noktalarında konumlandırılır; rapor bu konumları belgelemek zorundadır. Aynı deneyde farklı noktalarda ölçülen ivme belirgin biçimde farklı olabilir.

Profiller uygulama alanına göre ayrışır: taşıma titreşimi (ambalaj ve sevkiyat), araç titreşimi (yerleşim yerine göre), demiryolu (EN 61373 kategorileri), havacılık (DO-160 bölümleri), askerî (MIL-STD-810 yöntemleri) ve batarya taşıma (UN 38.3 T3). Aynı ürün farklı programda farklı profillerden geçer.

Bu alanın yöntem grupları

Sinüs titreşim
Frekans taramasıyla rezonans belirleme ve tanımlı frekanslarda dayanım; tasarım aşamasında en bilgi verici deney.
Rastgele titreşim
Geniş bantlı güç spektral yoğunluğu profiliyle dayanıklılık; gerçek ortamı en iyi temsil eden yaklaşım.
Karma profiller
Sinüs üstü rastgele ve rastgele üstü rastgele; döner makine kaynaklı baskın frekanslar için.
Klasik şok
Yarım sinüs, testere dişi ve trapez darbe biçimleriyle tanımlı ivme ve süre.
Serbest düşme ve devirme
Elleçleme kaynaklı gerçek düşme senaryoları; taşınabilir ürünlerde belirleyici.
Rezonans arama ve izleme
Deney öncesi ve sonrası tarama ile yapısal değişimin (çatlak, gevşeme) tespiti.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Şok ve titreşim aynı deney değildir; biri kırılma, diğeri yorulma üretir ve ayrı ayrı istenir.
Bağlama düzeni belgelenmeyen bir rapor karşılaştırılamaz; fikstür kendi rezonansını devreye sokabilir.
Seviyeler ürün standardından ya da program şartnamesinden gelir; standart tek bir evrensel seviye tanımlamaz.
Deney öncesi ve sonrası rezonans taraması yapılmazsa yapısal hasar gözden kaçabilir; ürün çalışıyor görünüp içten çatlamış olabilir.
Ölçüm noktası konumu raporlanmalıdır; aynı deneyde farklı noktalarda ölçülen ivme belirgin biçimde farklıdır.
Ürün deney sırasında çalıştırılmıyorsa geçici kontak kayıpları görünmez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Taşıma ve kullanım dayanıklılığının doğrulanması
Bataryalarda taşıma ve araç titreşim uygunluğu
Demiryolu, havacılık ve savunma nitelendirme dosyaları
Lehim, konnektör ve bağlantı arızalarının kök neden analizi
Tasarım değişikliğiyle rezonansın kaydırılması kararı

İlgili Testler

Random Titreşim Testi — IEC 60068-2-64 Hakkında Sık Sorulan Sorular

Random Vibration hangi standarda göre yapılır?

Random Vibration, IEC 60068-2-64, MIL-STD-810 Method 514, RTCA DO-160 Section 8, ISO 16750-3 ve IEC 61373 kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Random Vibration hangi ürünlere uygulanır?

Başlıca otomotiv elektroniği, havacılık aviyonikleri, batarya modülleri, demiryolu ekipmanı ve ambalajlı sevkiyat için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.

Random Vibration hangi koşullarda yapılır?

Belirleyici parametreler şunlardır: psd profili — Şartnamede tanımlı; g²/Hz cinsinden frekans-genlik eğrisi, toplam rms ivme — Profilden hesaplanan Grms değeri ve süre — Eksen başına tanımlı süre (saat mertebesinde). Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.

Random Vibration için nasıl bir numune gerekir?

fikstür rezonansı test bandı dışında olmalı, kontrol stratejisi (tek/çok nokta) tanımlanmalı ve test öncesi ve sonrası rezonans arama yapılmalı. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.

Random Vibration ne kadar sürer?

Eksen başına süre ve üç eksen nedeniyle tipik olarak birkaç gün. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.

Random Vibration sonucunda neye göre "uygun" denir?

Kabul kriteri şartnamede tanımlanır: yapısal hasar olmaması, işlevin sürmesi ve rezonans frekansında belirlenen sınırın üzerinde kayma olmaması.