Ter Haslığı Testi — ISO 105-E04 / AATCC 15

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Nedir?

Ter haslığı testi, numunenin beyaz refakat kumaşıyla birlikte yapay ter çözeltisine batırılması, basınç altında bir cihazda tanımlı sıcaklıkta bekletilmesi ve ardından renk değişimi ile kirlenmenin değerlendirilmesidir. Deney asidik ve alkali olmak üzere iki ayrı çözeltiyle yapılır.

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Amacı

Amaç, ürünün ten ile temas ettiği koşullarda renginin akıp akmayacağını belirlemektir. Özellikle iç giyim, spor giyim ve bebek ürünlerinde belirleyici bir deneydir.

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Hangi Ürünlere Uygulanır?

İç giyim ve çorap
Spor giyim
Bebek ve çocuk giyim
Gömlek ve tişört
Astar kumaşları

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Hangi Sektörlerde Kullanılır?

TekstilPerakendeTüketici Ürünleri

Ter Haslığı Testi (Perspiration) İçin İlgili Standartlar

TS EN ISO 105-E04 (ter haslığı)
AATCC 15
TS EN ISO 105-A02 / -A03 (değerlendirme skalaları)
TS EN ISO 105-F10 (çok lifli refakat kumaşı)

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Koşulları

Çözeltiler: Asidik ve alkali yapay ter; bileşimleri ISO 105-E04'te tanımlıdır
Basınç: Perspirometre cihazında standartta tanımlı ağırlıkla
Bekleme: Etüvde standartta tanımlı sıcaklık ve sürede

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Cihazı

Perspirometre (ter haslığı cihazı)
Etüv
pH metre
Standart aydınlatmalı değerlendirme kabini ve gri skalalar

Ter Haslığı Testi (Perspiration) İçin Numune Gereksinimleri

Asidik ve alkali deneyler için ayrı numuneler
Numune refakat kumaşıyla birlikte dikilmeli
Her renk için ayrı numune
Çözeltiler taze hazırlanmalı

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Süresi

Islatma ve etüvde bekleme deneyin ana süresini oluşturur; kurutma ve değerlendirmeyle birlikte sonuç genellikle bir iş günü içinde alınır.

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Prosedürü

1Numune ve refakat kumaşı hazırlanıp dikilir.
2Numune asidik veya alkali çözeltiye standartta tanımlı süre boyunca batırılır.
3Fazla çözelti alınır ve numune perspirometre plakaları arasına yerleştirilir.
4Tanımlı ağırlık altında etüvde bekletilir.
5Numune ayrılır ve kurutulur.
6Renk değişimi ve kirlenme gri skalayla değerlendirilir.

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Kabul Kriterleri

Standart ölçüm yöntemini tanımlar, geçme notunu tanımlamaz. Kabul eşiği müşteri şartnamesiyle belirlenir; perakende zincirlerinin çoğu iç giyimde ve açık renklerde daha yüksek not ister. Şartname verilmediğinde rapor yalnızca ölçülen notu bildirir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Asidik ve alkali sonuçlar ayrı bildirilir; bazı boyalar yalnızca birinden etkilenir. Sonuç 1–5 arası gri skala notu olarak verilir: renk değişimi ISO 105-A02, kirlenme ISO 105-A03 skalasına göre değerlendirilir. 5 değişim yok, 1 en şiddetli değişim demektir. Ara notlar (4-5, 3-4 gibi) kullanılır.

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Raporu

Numune tanımı ve renk
Çözelti türü (asidik/alkali) ve pH
Renk değişimi notu
Refakat kumaşındaki her lif için kirlenme notu

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

AB 1007/2011 (tekstil elyaf adları ve etiketleme)
AB 1907/2006 REACH Ek XVII (tekstilde kısıtlı maddeler)
Tekstil Ürünlerinin İsimlendirilmesine İlişkin Yönetmelik

Tekstil Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Perspiration deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Tekstil deneyleri iki soruyu ayrı ayrı yanıtlar: kumaş kullanım ömrü boyunca fiziksel olarak dayanıyor mu, ve üzerinde insan sağlığı için kısıtlanmış bir madde var mı? Bu iki eksen farklı laboratuvar altyapısı ve farklı karar mekanizması gerektirir.

Fiziksel tarafta kopma ve yırtılma dayanımı, aşınma direnci, boncuklanma, boyutsal değişim, renk haslığı, su ve yağ iticilik ölçülür. Bu deneylerin çoğu KULLANIM SENARYOSUNA bağlıdır: bir döşemelik kumaşta Martindale aşınma çevrimi belirleyici iken, bir gömlek kumaşında yıkamada boyutsal değişim ve renk haslığı öne çıkar. Aynı kumaş, farklı kullanım için farklı deney setinden geçer.

Renk haslığı alanın kendine özgü bir gövdesidir ve tek bir deney değildir. Aynı kumaşın ışığa, yıkamaya, sürtmeye, tere, tükürüğe, klorlu suya ve ütülemeye karşı haslığı ayrı ayrı ölçülür; her biri farklı bir kullanım anını temsil eder. Sonuçlar gri skala ile 1'den 5'e puanlanır ve şartname her etken için ayrı asgari puan verir.

Kimyasal tarafta azo boyarmaddelerden açığa çıkan aromatik aminler, formaldehit, ağır metaller, ftalatlar, kısa zincirli klorlu parafinler, alkilfenoller ve PFAS bileşikleri aranır. Bu kalemler REACH kısıtlamalarından, marka kısıtlı madde listelerinden (RSL) ve OEKO-TEX gibi gönüllü şemalardan gelir. Marka listeleri çoğu zaman mevzuattan daha sıkıdır; hedef müşteri belirleyicidir.

Tüketici tekstilinde CE işareti YOKTUR. Yükümlülük üç ayaklıdır: elyaf bileşimi ve bakım etiketlemesi, kimyasal kısıtlamalara uyum ve genel ürün güvenliği. Koruyucu işlev iddiası taşıyan tekstil (iş elbisesi, aleve dayanıklı giysi, yüksek görünürlüklü giysi) ise kişisel koruyucu donanım mevzuatına girer ve orada CE zorunludur — bu ayrım ticari olarak kritiktir.

Etiket beyanının doğrulanması alanın en rutin işidir. Kantitatif lif analizi, etikette yazan karışım oranını doğrular; tolerans aralıkları mevzuatta tanımlıdır. Yanlış lif beyanı hem tüketiciyi yanıltır hem gümrük sınıflandırmasını etkiler.

Sürdürülebilirlik iddiaları son yıllarda alana yeni bir gövde ekledi: geri dönüştürülmüş içerik oranının doğrulanması (GRS, RCS), organik içerik (GOTS), zararlı kimyasalların sınırlandırılması ve su/enerji ayak izi beyanları. Bu iddialar artık denetlenebilir kanıt gerektiriyor.

Bu alanın yöntem grupları

Mukavemet ve dayanım
Şerit ve grab kopma mukavemeti, Elmendorf ve dil yöntemiyle yırtılma, dikiş mukavemeti, patlama dayanımı.
Aşınma ve yüzey
Martindale ve döner platform aşınma, boncuklanma ve tüylenme, kumaş gramajı ve sıklık ölçümleri.
Boyutsal kararlılık
Yıkama ve kurutmada boyutsal değişim, buruşma davranışı, ütüleme sonrası görünüm.
Renk haslığı
Işık (ksenon), yıkama, sürtme, ter, tükürük, su ve klorlu suya karşı haslık; gri skala ile puanlama.
Fonksiyonel özellikler
Su iticilik (sprey testi), yağ iticilik, su geçirmezlik, hava geçirgenliği, antibakteriyel bitim etkinliği, UV koruma faktörü.
Kimyasal analizler
Azo boyarmadde aromatik aminleri, formaldehit, pH, ağır metaller, ftalatlar, klorlu fenoller, PFAS ve alkilfenoller.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Marka kısıtlı madde listesi (RSL) mevzuattan daha sıkı olabilir; REACH uygunluğu müşteri şartnamesine uygunluk anlamına gelmez.
Koruyucu işlev iddiası taşıyan tekstil KKD mevzuatına girer ve CE gerektirir; sıradan tekstil deney raporu bu dosyayı karşılamaz.
Renk haslığı tek bir sayı değildir; hangi etkene karşı olduğu belirtilmeden puan yorumlanamaz.
Bir kumaş için alınan sonuç, o kumaştan yapılan giysinin tamamını kapsamaz; astar, dikiş ipliği, baskı ve aksesuar ayrı değerlendirilir.
Yıkama sonrası performans iddiaları belirtilen yıkama sayısıyla birlikte geçerlidir; "kalıcı" ifadesi tek başına doğrulanabilir değildir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Marka kısıtlı madde listesi (RSL) uygunluğu
Etiket beyanlarının doğrulanması: lif bileşimi ve bakım talimatı
Döşemelik ve teknik tekstilde performans sınıfı belirleme
İthalat öncesi sevkiyat kontrolü ve parti kabulü
Sürdürülebilirlik ve geri dönüştürülmüş içerik iddialarının desteklenmesi

İlgili Testler

Ter Haslığı Testi (Perspiration) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Neden iki farklı çözelti kullanılıyor?

İnsan teri kişiye ve koşullara göre asidik ya da alkali olabilir. Bazı boyalar yalnızca asidik ortamda, bazıları yalnızca alkali ortamda çözünür; tek çözeltiyle yapılan deney riskin yarısını görmezden gelir.

Su haslığından farkı ne?

Su haslığı (ISO 105-E01) saf su ile yapılır ve yalnızca ıslanma etkisini ölçer. Ter haslığında çözeltinin pH'ı ve içerdiği tuzlar boya–lif bağını ayrıca zorlar; bu yüzden ter sonuçları genellikle daha düşüktür.