Motorin Analizi — EN 590 / ASTM D975

Motorin (Dizel) Analizi Nedir?

Motorin analizi, EN 590'da tanımlanan parametrelerin ölçülmesidir. Setan sayısı ve indeksi, yoğunluk, damıtma eğrisi, kükürt içeriği, parlama noktası, soğuk filtre tıkanma noktası (CFPP), yağlayıcılık, su ve tortu, oksidasyon kararlılığı ve FAME (biyodizel) içeriği bu kapsamdadır.

Motorin (Dizel) Analizi Amacı

Amaç, motorinin motorda düzgün tutuşmasını, soğukta akışkanlığını korumasını ve yakıt pompasını yağlamasını doğrulamaktır.

Motorin (Dizel) Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Otomotiv motorini
Kışlık ve arktik motorin sınıfları
Biyodizel harmanlı motorin (B7, B10)
Deniz ve jeneratör motorini
Isıtma yakıtları

Motorin (Dizel) Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

Petrol & GazPetrokimyaEnerjiOtomotivDenizcilik

Motorin (Dizel) Analizi İçin İlgili Standartlar

TS EN 590 (otomotiv yakıtları — motorin şartnamesi)
TS EN ISO 5165 (setan sayısı)
TS EN ISO 4264 (setan indeksi hesabı)
TS EN ISO 3405 (damıtma)
TS EN ISO 20846 / EN ISO 20884 (kükürt)
TS EN 116 (soğuk filtre tıkanma noktası — CFPP)
TS EN ISO 12156-1 (yağlayıcılık — HFRR)
TS EN 14078 (FAME içeriği)

Motorin (Dizel) Analizi Koşulları

İklim sınıfı: CFPP ve akma noktası sınırları mevsime ve iklim bölgesine göre değişir
FAME içeriği: Biyodizel oranı oksidasyon kararlılığını ve soğuk davranışı etkiler
Yağlayıcılık: Düşük kükürtlü motorinde katkı olmadan yağlayıcılık yetersiz kalır

Motorin (Dizel) Analizi Cihazı

CFR setan motoru
Otomatik damıtma cihazı
CFPP ve bulutlanma noktası cihazları
HFRR yağlayıcılık cihazı
UV floresans kükürt analizörü
Rancimat oksidasyon kararlılığı cihazı

Motorin (Dizel) Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Numune alma, yakıt analizinde sonucun geçerliliğini belirler: ISO 3170 (manuel) ve ISO 3171 (otomatik hat üstü) numune alma kurallarını tanımlar. Numune temiz, uygun malzemeden ve hava boşluğu bırakılmadan doldurulmuş kaba alınmalı, uçucu ürünlerde soğuk tutulmalıdır.
Numune temiz ve su içermeyen kaba alınmalı
Soğuk akış deneyleri için numune ısıtılmamalı
İklim sınıfı ve mevsim bildirilmeli
FAME oranı biliniyorsa belirtilmeli

Motorin (Dizel) Analizi Süresi

Tam şartname paketi birkaç iş günü sürer. Oksidasyon kararlılığı deneyi kendi süresi kadar bekler ve toplam takvimi belirleyebilir.

Motorin (Dizel) Analizi Prosedürü

1Numune standarda uygun alınır.
2Görünüm, yoğunluk ve su içeriği kontrol edilir.
3Damıtma eğrisi çıkarılır.
4Setan sayısı ölçülür veya setan indeksi hesaplanır.
5CFPP, bulutlanma ve akma noktası belirlenir.
6Kükürt, yağlayıcılık, FAME ve oksidasyon kararlılığı ölçülür.

Motorin (Dizel) Analizi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri ilgili ürün şartnamesinden gelir ve mevsime, pazara ve sınıfa göre değişir. Şartname sürümleri güncellenir; ürününüze uygulanacak yürürlükteki sınır değerler teklif aşamasında şartname metninden teyit edilir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Soğuk akış parametreleri iklim sınıfına göre değerlendirilir; yazlık motorin kışın uygunsuz davranır ve bu bir kalite sorunu değil sınıf uyumsuzluğudur. FAME içeriği arttıkça oksidasyon kararlılığı düşer ve depolama ömrü kısalır; uzun süre depolanacak yakıtta bu belirleyicidir.

Motorin (Dizel) Analizi Raporu

Numune tanımı, alma noktası ve tarihi
Uygulanan şartname ve iklim sınıfı
Her parametre için yöntem, sonuç ve tayin sınırı
FAME içeriği
Şartname sınırlarıyla karşılaştırma

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

98/70/AT Yakıt Kalitesi Direktifi
(AB) 2018/2001 Yenilenebilir Enerji Direktifi

Petrol, Yakıt ve Yağ Analizleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Diesel deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Petrol, yakıt ve yağ analizleri, akışkanın şartnameye uygun olup olmadığını ve kullanım sırasında nasıl davrandığını belirler. Bu alanda standartlar büyük ölçüde ASTM ve EN yayınlarından oluşur ve her parametre için ayrı bir yöntem tanımlanır.

Bu ailenin ayırt edici yönü, ürün şartnamelerinin PARAMETRE LİSTELERİ hâlinde yazılmasıdır. EN 590 (dizel), EN 228 (benzin), EN 14214 (biyodizel) ve ISO 8217 (denizcilik yakıtları) gibi şartnameler her parametre için hem limit hem o limitin hangi yöntemle ölçüleceğini birlikte belirtir. Yöntem değişirse sonuç da değişebilir; bu yüzden şartname yöntemi de bağlar ve "eşdeğer yöntem" kullanımı ancak şartname izin veriyorsa mümkündür.

Yakıt tarafında parametreler ürünün üç farklı özelliğini anlatır. Fiziksel özellikler (yoğunluk, viskozite, distilasyon eğrisi, akma noktası, bulutlanma noktası) yakıtın pompalanabilirliğini ve soğukta davranışını belirler. Yanma özellikleri (setan sayısı, oktan sayısı, ısıl değer) motordaki performansı gösterir. Kirletici ve kararlılık parametreleri (kükürt, su, tortu, oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu) hem emisyonu hem depolama ömrünü etkiler.

Yağ analizi iki farklı amaçla yapılır ve ikisi karıştırılmamalıdır. YENİ yağda analiz, ürünün şartnameye uygunluğunu doğrular: viskozite indeksi, katık içeriği, parlama noktası. KULLANILMIŞ yağda analiz ise makinenin durumunu okumak için yapılır — element analizi aşınma metallerini (demir, bakır, krom, alüminyum) gösterir, su ve yakıt kirlenmesi sızıntıya işaret eder, oksidasyon ve asit sayısı yağın ömrünü belirler.

Kullanılmış yağ analizi bu yüzden bir KESTİRİMCİ BAKIM aracıdır. Düzenli aralıklarla alınan numunelerin eğilimi izlenir; tek bir sonuç değil trend anlamlıdır. Demir seviyesinin aylar içinde tırmanması, arıza olmadan önce müdahale imkânı verir.

Denizcilik yakıtları alanın en hareketli alt gövdesidir. Kükürt sınırlamalarının küresel ölçekte sıkılaşması yeni karışım yakıtları ortaya çıkardı; bu yakıtlarda kararlılık, uyumluluk (iki yakıtın karıştığında çökelme yapıp yapmaması) ve katalitik ince toz içeriği kritik parametreler hâline geldi.

Numune alma bu ailede de sonucun parçasıdır. Tank dibinden alınan numune ile üst seviyeden alınan numune farklı su ve tortu içeriği gösterir; ticari teslimde numune alma noktası ve yöntemi sözleşmeyle belirlenir.

Bu alanın yöntem grupları

Fiziksel özellikler
Yoğunluk (salınımlı U-tüp ve hidrometre), kinematik viskozite, distilasyon, akma ve bulutlanma noktası, parlama noktası.
Yanma özellikleri
Setan sayısı ve setan indeksi, araştırma ve motor oktan sayısı, ısıl değer.
Kükürt ve element
UV floresans ve XRF ile kükürt; ICP ile element analizi ve katık içeriği.
Kararlılık ve korozyon
Oksidasyon kararlılığı, bakır şerit korozyonu, su ve tortu, filtre tıkanma eğilimi.
Bileşim analizi
Gaz kromatografisiyle kaynama aralığı dağılımı, hidrokarbon tipleri (FIA), benzen ve aromatik içeriği, yağ asidi metil ester içeriği.
Kullanılmış yağ
Aşınma metalleri, kirlenme (su, yakıt, kurum), oksidasyon, asit ve baz sayısı, viskozite değişimi.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Şartname yöntemi de bağlar; farklı bir yöntemle ölçülen sonuç şartname uygunluğu için kabul edilmeyebilir.
Kullanılmış yağda tek bir sonuç anlamlı değildir; karar trend üzerinden verilir.
Numune alma noktası sonucu belirler; tank dibi ile üst seviye farklı su ve tortu gösterir.
Setan indeksi hesaplanmış bir değerdir, ölçülmüş setan sayısıyla aynı şey değildir.
Biyodizel karışımlı yakıtlarda depolama ömrü ve mikrobiyal büyüme farklı davranır; klasik dizel parametreleri yetmez.
Farklı kaynaklardan gelen denizcilik yakıtlarının karıştırılması çökelme yapabilir; uyumluluk ayrıca değerlendirilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Yakıt partisinin şartnameye uygunluğu ve ticari teslim
Kullanılmış yağ analizine dayalı kestirimci bakım kararı
Gümrük ve vergi sınıflandırması için parametre tespiti
Depolama, karıştırma ve nakil sonrası kalite doğrulaması
Emisyon mevzuatı kapsamında kükürt sınırlarına uyum

İlgili Testler

Motorin (Dizel) Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kışın filtre tıkanıyor, hangi analiz gerekir?

CFPP ve bulutlanma noktası ölçülmelidir. Ayrıca su ve tortu ile FAME içeriği kontrol edilmelidir; biyodizel soğukta kristalleşerek filtre tıkanmasına katkı yapar.

Yağlayıcılık neden ayrı ölçülüyor?

Kükürt giderme işlemi, motorine doğal yağlayıcılık veren bileşenleri de uzaklaştırır. Katkısız düşük kükürtlü motorin yakıt pompasını aşındırır; bu yüzden HFRR ile yağlayıcılık ayrıca doğrulanır.