Titreşim (Vibration) Testi Nedir?
Titreşim testi, numunenin sarsıcı üzerinde tanımlı frekans, genlik ve süre boyunca titreşime maruz bırakılarak yapısal dayanımının ve işlev sürekliliğinin değerlendirildiği deneydir. Sinüs, random ve karma profiller kullanılır.
Titreşim (Vibration) Testi Amacı
Amaç, ürünün taşıma sırasında ve çalıştığı platform üzerinde maruz kalacağı titreşimi hızlandırılmış biçimde temsil etmek ve dayanımı doğrulamaktır.
Titreşim (Vibration) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Batarya hücre, modül ve paketleri
- Havacılık aviyonik üniteleri
- Savunma ve demiryolu ekipmanı
- Denizcilik elektroniği
- Ambalajlı sevkiyat ürünleri
Titreşim (Vibration) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Titreşim (Vibration) Testi İçin İlgili Standartlar
- IEC 60068-2-6sinüs titreşim testi Testi
- IEC 60068-2-64rastgele titreşim testi Testi
- UN 38.3 T.3
- MIL-STD-810 Method 514
- RTCA DO-160 Section 8
- IEC 61373demiryolu araç ekipmanında titreşim ve şok Testi
- ISO 16750-3araç donanımında mekanik yükler Testi
- EN 50155demiryolu araçlarındaki elektronik donanım Testi
- EN 50121demiryolu uygulamalarında elektromanyetik uyumluluk Testi
- EN 45545demiryolu araçlarında yangın güvenliği Testi
Titreşim (Vibration) Testi Koşulları
- Profil
- Sinüs süpürme, random veya sine-on-random; şartnamede tanımlanır
- UN 38.3 T.3
- 7 Hz – 200 Hz arası sinüs süpürme, her eksende üç saat
- Eksen
- Genellikle üç dik eksende ayrı ayrı
- Süre
- Eksen başına şartnamede tanımlı süre
Titreşim (Vibration) Testi Cihazı
- Elektrodinamik sarsıcı ve güç yükselteci
- İvmeölçerler ve titreşim kontrol sistemi
- Bağlama fikstürü
- Patlama korumalı düzen (batarya deneylerinde)
- İşlev izleme sistemi
Titreşim (Vibration) Testi İçin Numune Gereksinimleri
- Numune gerçek montaj biçimini temsil eden fikstürle bağlanmalı
- Fikstür rezonansı test bandının dışında olmalı
- Batarya deneylerinde numune tam şarjlı olmalı
- Test öncesi ve sonrası işlev kontrolü yapılmalı
Titreşim (Vibration) Testi Süresi
Eksen başına tanımlı süre ve üç eksen nedeniyle toplam süre genellikle birkaç gündür.
Titreşim (Vibration) Testi Prosedürü
- 1Numune fikstüre bağlanır, ivmeölçerler yerleştirilir.
- 2Rezonans arama yapılarak kritik frekanslar belirlenir.
- 3Şartname profili yüklenir ve kontrol doğrulanır.
- 4Her eksende tanımlı süre boyunca titreşim uygulanır.
- 5Test sırasında ve sonrasında işlev ve fiziksel durum kontrol edilir.
- 6Batarya deneylerinde gerilim ve sıcaklık izlenir.
Titreşim (Vibration) Testi Kabul Kriterleri
Kabul kriteri şartnamede tanımlanır: yapısal hasar olmaması, bağlantıların gevşememesi ve işlevin sürmesi. Batarya deneylerinde ayrıca sızıntı, yangın ve patlama olmaması aranır.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Ön ve son rezonans arama karşılaştırılır; frekans kayması yapısal gevşemeye işaret eder. Görsel muayene ve işlev testi birlikte değerlendirilir.
Titreşim (Vibration) Testi Raporu
- Uygulanan standart ve profil
- Frekans aralığı, genlik/PSD ve süre
- Eksen bilgisi ve fikstür tanımı
- Rezonans arama sonuçları
- İşlev durumu ve görsel muayene
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- UN 38.3 (batarya taşıma)
- UNECE R100
- Havacılık ve demiryolu ekipman gereklilikleri
Demiryolu Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Vibration deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Demiryolu deneyleri, araç ve bileşenlerin raylı sistem ortamında güvenli ve güvenilir çalıştığını gösterir. Bu ailenin karakteri UZUN ÖMÜR VARSAYIMINDAN gelir: bir raylı araç otuz yılı aşan servis ömrüne göre tasarlanır ve bileşenler bu süre boyunca titreşim, sıcaklık çevrimi ve yoğun kullanım altında kalır.
Uzun ömür, bileşen tedarik zincirini de belirler. Otuz yıl boyunca yedek parça bulunabilirliği, üretimden çıkan elektronik bileşenlerin yerine yenisinin konması ve her değişimin yeniden doğrulanması gerekir. Bu, demiryolunu "bir kez onaylat ve devam et" mantığından çıkarır.
Yangın güvenliği alanın en sıkı düzenlenmiş bölümüdür ve EN 45545 serisi üzerinden yürütülür. Serinin mantığı KULLANIM YERİ ve İŞLETME KATEGORİSİNE dayanır: bir tünel metrosu ile şehirler arası bir tren aynı riski taşımaz, koltuk kumaşı ile kablo aynı kategoride değerlendirilmez. Tahliye süresi bu kategorileri belirleyen asıl etkendir; kapalı bir tünelde tahliye uzun sürdüğü için malzeme gereklilikleri sertleşir.
Elektronik donanım için EN 50155 çerçeve standardıdır ve çevresel, elektriksel ve işlevsel gereklilikleri bir arada taşır: besleme gerilimi değişimleri, sıcaklık sınıfları, nem, titreşim ve şok. Titreşim ve şok tarafında EN 61373 kategorileri kullanılır ve bunlar montaj yerine göre ayrışır — gövdeye monte bir kutu ile boji üzerine monte bir sensör aynı profilden geçmez.
Elektromanyetik uyumluluk tarafında EN 50121 serisi işler ve demiryoluna özgü bir sorunu ele alır: çekiş sistemi çok yüksek güçte anahtarlama yapar ve hem araç içindeki sistemleri hem hat boyundaki sinyalizasyonu etkileyebilir. Bu yüzden seri, araç, hat boyu tesisleri ve sinyalizasyon için ayrı bölümler taşır.
Güvenlikle ilgili sistemlerde ayrı bir gövde işler ve burada kanıt deney değil SÜREÇTİR: EN 50126 (RAMS), EN 50128 (yazılım) ve EN 50129 (güvenlikle ilgili elektronik sistemler) güvenlik yaşam döngüsünü ve güvenlik bütünlük seviyelerini (SIL) tanımlar. Sinyalizasyon ve fren kontrol sistemleri bu çerçevede değerlendirilir.
Kalite tarafında sektörün kendi şeması olan IRIS (ISO/TS 22163) devreye girer; büyük araç üreticileri tedarikçilerinden bu belgeyi ister.
Mekanik yapı tarafında araç gövdesi ve boji çerçevesi kendi standartlarına sahiptir: statik ve yorulma yükleri altında yapısal doğrulama, kaynak kalitesi ve çarpışma güvenliği. Bu deneyler tam ölçekli düzeneklerde yürütülür ve aylar sürebilir.
Bu alanın yöntem grupları
Yangın güvenliği
EN 45545 kapsamında malzeme ve bileşen sınıflandırması; işletme ve tasarım kategorisine göre gereklilik seti.
Elektronik donanım
EN 50155 çevresel ve elektriksel gereklilikler; besleme kesintileri, sıcaklık sınıfları, nem ve koruma derecesi.
Titreşim ve şok
EN 61373 kategorileri; montaj yerine göre gövde, boji ve aks üstü profilleri.
Elektromanyetik uyumluluk
EN 50121 serisi: araç, hat boyu tesisleri ve sinyalizasyon için ayrı bölümler.
Güvenlik yaşam döngüsü
EN 50126 RAMS, EN 50128 yazılım ve EN 50129 güvenlikle ilgili sistemler; SIL belirleme ve güvenlik dosyası.
Yapısal doğrulama
Araç gövdesi ve boji çerçevesinde statik ve yorulma yükleri, kaynak kalitesi, çarpışma güvenliği.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- EN 45545 gereklilikleri kullanım yerine ve işletme kategorisine göre değişir; tek bir "demiryolu yangın sınıfı" yoktur.
- EN 50155 uygunluğu titreşim gerekliliklerini kapsamaz; EN 61373 ayrıca uygulanır.
- Sivil EMC raporu demiryolu için yeterli değildir; EN 50121 serisi farklı ortam ve limitler tanımlar.
- Güvenlikle ilgili sistemlerde deney tek başına kanıt değildir; güvenlik yaşam döngüsü kayıtları gerekir.
- Bileşen değişikliği (obsolescence kaynaklı dahi) yeniden doğrulama gerektirir; uzun ömürlü projelerde bu rutin bir iştir.
- IRIS belgesi ürün onayı değildir; kalite sistemi belgesidir.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Araç ve bileşen onayı, işletmeci kabul süreçleri
- Yangın güvenliği kategorisine göre malzeme seçimi
- Güvenlikle ilgili sistemlerde güvenlik dosyası ve SIL kanıtı
- Tedarik zinciri kalite belgelendirmesi
- Bileşen tedarik sürekliliği ve değişiklik yönetimi
İlgili Testler
Titreşim (Vibration) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Vibration hangi standarda göre yapılır?
Vibration, IEC 60068-2-6, IEC 60068-2-64, UN 38.3 T.3, MIL-STD-810 Method 514, RTCA DO-160 Section 8, IEC 61373 ve ISO 16750-3 kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Vibration hangi ürünlere uygulanır?
Başlıca batarya hücre, modül ve paketleri, havacılık aviyonik üniteleri, savunma ve demiryolu ekipmanı, denizcilik elektroniği ve ambalajlı sevkiyat ürünleri için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.
Vibration hangi koşullarda yapılır?
Belirleyici parametreler şunlardır: profil — Sinüs süpürme, random veya sine-on-random; şartnamede tanımlanır, un 38.3 t.3 — 7 Hz – 200 Hz arası sinüs süpürme, her eksende üç saat ve eksen — Genellikle üç dik eksende ayrı ayrı. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.
Vibration için nasıl bir numune gerekir?
numune gerçek montaj biçimini temsil eden fikstürle bağlanmalı, fikstür rezonansı test bandının dışında olmalı ve batarya deneylerinde numune tam şarjlı olmalı. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.
Vibration ne kadar sürer?
Eksen başına tanımlı süre ve üç eksen nedeniyle toplam süre genellikle birkaç gündür. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.
Vibration sonucunda neye göre "uygun" denir?
Kabul kriteri şartnamede tanımlanır: yapısal hasar olmaması, bağlantıların gevşememesi ve işlevin sürmesi. Batarya deneylerinde ayrıca sızıntı, yangın ve patlama olmaması aranır.