Tuz Sisi Testi — RTCA DO-160 Bölüm 14 · Boya ve Kaplama Testleri

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Nedir?

Bu deney, RTCA DO-160 “Environmental Conditions and Test Procedures for Airborne Equipment” standardinin Bolum 14 (“Salt Fog”) kapsaminda ekipmanın tuzlu atmosferde korozyon dayanımının değerlendirilmesi amaciyla yurutulur. DO-160, EUROCAE ED-14 ile birebir ayni metindir ve ISO tarafindan ISO 7137 olarak taninir.

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Amacı

Amaç, havacılık ekipmanının uçuş ve zemin koşullarında ekipmanın tuzlu atmosferde korozyon dayanımının değerlendirilmesi ile ilgili gerekliliklerini karşıladığını belgelemek ve ekipman kalifikasyonunu tamamlamaktır.

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Hangi Ürünlere Uygulanır?

Aviyonik üniteler ve göstergeler
Uçak içi elektronik ekipman
Haberleşme ve seyrüsefer cihazları
Kabin ve kargo bölmesi ekipmanı
Sensör ve aktüatörler

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Hangi Sektörlerde Kullanılır?

OtomotivMetalYapıMakine

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) İçin İlgili Standartlar

RTCA DO-160havacılık ekipmanında çevresel şartlar ve test yöntemleri Testi
EUROCAE ED-14
ISO 7137

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Koşulları

Kategoriler: S (standart), T (şiddetli)
Çözelti: Standartta tanımlı NaCl konsantrasyonu
Çevrim: Tuz sisi ve kuruma aşamaları
Süre: Kategoriye göre tanımlı

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Cihazı

Tuz sisi kabini
pH ve çözelti kontrolü
İzolasyon direnci ölçüm cihazı
İşlev izleme

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) İçin Numune Gereksinimleri

Kategori tanımlanmalı
Başlangıç izolasyon direnci ölçülmeli
Konnektörler montaj durumunda olmalı

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Süresi

Kategoriye bağlıdır; tipik olarak birkaç gün ile iki hafta.

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Prosedürü

1Kategori ve çözelti hazırlanır.
2Numune kabine yerleştirilir.
3Tuz sisi ve kuruma çevrimleri uygulanır.
4Numune yıkanıp kurutulur.
5İşlev, izolasyon ve korozyon değerlendirilir.

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Kabul Kriterleri

Kabul kriteri işlevin sürmesi ve yapısal korozyon bulunmamasıdır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Elektriksel bağlantı noktalarındaki korozyon özellikle değerlendirilir.

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Raporu

Uygulanan standart, revizyon ve Bölüm 14
Seçilen ekipman kategorisi ve gerekçesi
Uygulanan koşullar ve ölçüm sonuçları
İşlev izleme yöntemi ve gözlemler
Çevresel Kalifikasyon Formu (DO-160 Environmental Qualification Form) girdisi

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Havacılık ekipman kalifikasyon gereklilikleri
EASA/FAA sertifikasyon esasları

Boya ve Kaplama Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Salt Spray deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Boya ve kaplama deneyleri, kaplamanın yüzeye tutunmasını, mekanik dayanımını ve ortam etkilerine direncini ölçer. Kaplama ince bir katman olduğu için sonuçlar hem malzemeye hem UYGULAMA KALİTESİNE bağlıdır; aynı boya farklı yüzey hazırlığında tamamen farklı sonuç verir.

Bu ikili bağımlılık alanın en önemli bilgisidir. Bir kaplama arızası çoğunlukla boyanın kendisinden değil yüzey hazırlığından kaynaklanır: yağ kalıntısı, yetersiz pürüzlendirme, oksit tabakası ya da nem. Bu yüzden kaplama deneyleri yalnızca ürünü değil prosesi de değerlendirir ve sonuçlar proses kontrolü için kullanılır.

KAPLAMA KALINLIĞI alanda tekrarlanan bir değişkendir. Pek çok dayanım sonucu kalınlıkla doğrudan ilişkilidir; ince bir bölge korozyonun başlangıç noktası olur. Bu yüzden kalınlık ölçümü diğer deneylerin yanında rutin olarak raporlanır ve genellikle birden fazla noktadan alınır — özellikle karmaşık geometrilerde kenar ve köşelerde kalınlık düşer.

Yapışma tarafında üç yaklaşım kullanılır ve her biri farklı bilgi verir. Bant deneyi hızlı ve saha uygulamasına elverişlidir ama kaba bir ölçektir. Çizik deneyi katman kesişimlerinde davranışı gösterir. Çekip koparma (pull-off) yöntemi ise sayısal bir dayanım değeri üretir ve karşılaştırma için en uygun olanıdır.

Mekanik tarafta esneklik (mandrel eğme), darbe dayanımı, sertlik, aşınma ve taş çarpma direnci ölçülür. Taş çarpma otomotivde özel bir yere sahiptir: gerçek yol koşullarında kaplamaya çarpan çakıl taneleri benzetilir ve sonuç, kaplamanın alt metali korumaya devam edip etmediğine göre değerlendirilir.

Görünüm tarafında parlaklık ve renk farkı SAYISAL olarak izlenir. Renk, göz kararıyla değil renk ölçüm cihazıyla değerlendirilir ve renk farkı bir sayı olarak ifade edilir; bu, farklı partilerin ve farklı tedarikçilerin karşılaştırılmasını mümkün kılar.

Dayanım tarafında hızlandırılmış yaşlandırma (ksenon ark, floresan UV), nem, kondensasyon ve tuz sisi uygulanır. Sonuç kabarcıklanma, paslanma, çizikten yayılma ve yapışma kaybı ölçekleriyle değerlendirilir; bu ölçekler ayrı standartlarda tanımlıdır ve raporda hangisinin kullanıldığı belirtilmelidir.

Toz boya ve elektroforetik kaplama gibi endüstriyel proseslerde pişirme çevrimi (sıcaklık ve süre) sonucun belirleyicisidir. Eksik pişmiş bir kaplama iyi görünür ama kimyasal dayanımı ve yapışması zayıftır; bu yüzden fırın profil ölçümü kaplama kalite kontrolünün parçasıdır.

Bu alanın yöntem grupları

Kalınlık
Manyetik ve manyetik olmayan yöntemlerle kuru film kalınlığı; çoklu nokta ölçümü ve dağılım değerlendirmesi.
Yapışma
Bant deneyi, çizik (cross-cut) deneyi ve çekip koparma dayanımı.
Mekanik dayanım
Mandrel eğme esnekliği, hızlı deformasyon (darbe), kalem ve çizilme sertliği, Taber aşınma, taş çarpma.
Görünüm
Parlaklık (gloss) ölçümü, renk farkı hesabı, portakal kabuğu ve yüzey kusur değerlendirmesi.
Ortam dayanımı
Tuz sisi, nem, kondensasyon, ksenon ark ve floresan UV yaşlandırma, kimyasal ve leke dayanımı.
Değerlendirme ölçekleri
Kabarcıklanma, paslanma derecesi, çizikten yayılma ve yapışma kaybı ölçekleri.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Kaplama sonucu yüzey hazırlığına bağlıdır; boyanın kendisi iyi olsa da hazırlık kötüyse sonuç kötü çıkar.
Kalınlık raporlanmayan bir dayanım sonucu karşılaştırılamaz.
Bant deneyi kaba bir ölçektir; sayısal karşılaştırma için çekip koparma yöntemi gerekir.
Renk değerlendirmesi göz kararıyla yapılamaz; sayısal renk farkı ölçümü gerekir.
Değerlendirme ölçeği belirtilmeyen bir yaşlandırma sonucu yorumlanamaz.
Pişirme çevrimi eksikse kaplama iyi görünür ama dayanımı zayıftır; fırın profili kalite kontrolün parçasıdır.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Boya sistemi onayı ve tedarikçi seçimi
Boya hattının proses kontrolü ve parti kabulü
Dış mekân ve otomotiv dayanıklılık iddialarının desteklenmesi
Yüzey hazırlığı kaynaklı hataların tespiti
Renk ve parlaklık tutarlılığının parti bazında izlenmesi

İlgili Testler

Tuz Sisi Testi (DO-160 Bölüm 14) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ekipman kategorisi nasıl belirlenir?

Kategori, ekipmanın uçak üzerindeki montaj konumuna (basınçlandırılmış/basınçlandırılmamış, ısıtılan/ısıtılmayan bölge) ve uçak tipine göre seçilir. Kategori seçimi deney koşullarını doğrudan belirler ve kalifikasyon formunda beyan edilir.

DO-160 ile ED-14 arasında fark var mı?

Yok. RTCA DO-160 ve EUROCAE ED-14 birebir aynı metindir; ikisi eşdeğer olarak kabul edilir.