Şok Testi — MIL-STD-810 Yöntem 516 / IEC 60068-2-27 / DO-160 Bölüm 7 · Ambalaj Testleri

Şok Testi Nedir?

Şok testi, numunenin tanımlı tepe ivme, süre ve darbe biçiminde (yarım sinüs, testere dişi, klasik veya SRS tabanlı) darbelere tabi tutulduğu; işlev ve yapısal bütünlüğünün değerlendirildiği deneydir.

Şok Testi Amacı

Amaç, taşıma, kullanım, çarpma veya savaş hasarı kaynaklı ani ivmelerin ekipmanı işlevsiz bırakmadığını doğrulamaktır.

Şok Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Askerî ve havacılık elektroniği
Araç üstü ekipman
Taşınabilir donanım
Deniz platformu ekipmanı

Şok Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

AmbalajGıdaLojistikPerakende

Şok Testi İçin İlgili Standartlar

MIL-STD-810 Yöntem 516
IEC 60068-2-27mekanik şok testi Testi
RTCA DO-160 Bölüm 7
MIL-S-901 (deniz ağır şok)
ISTAambalaj taşıma performansı test serisi Testi

Şok Testi Koşulları

Darbe biçimi: Yarım sinüs, son tepe testere dişi veya şok tepki spektrumu (SRS) tabanlı
Tepe ivme ve süre: Standartta ve programda tanımlı; örneğin işlevsel şok ve nakliye şoku ayrı seviyelerdedir
Eksen ve yön: Üç dik eksende ve her iki yönde
Darbe sayısı: Eksen ve yön başına tanımlı sayıda

Şok Testi Cihazı

Şok test makinesi (serbest düşme veya hidrolik)
Kalibre ivmeölçerler ve veri kaydı
Bağlama fikstürü
İşlev izleme donanımı

Şok Testi İçin Numune Gereksinimleri

Fikstür numuneyi gerçek montajı temsil edecek biçimde tutmalı
İvmeölçer konumları tanımlanmalı
Darbe biçimi tolerans içinde doğrulanmalı
İşlev izleme darbe sırasında sürdürülebilmelidir

Şok Testi Süresi

Eksen ve darbe sayısına göre tipik olarak 1–2 hafta.

Şok Testi Prosedürü

1Numune fikstüre monte edilir ve enstrümante edilir.
2Darbe biçimi boş fikstürde doğrulanır.
3Üç eksende ve iki yönde darbeler uygulanır.
4Her seri sonrası işlev denenir.
5Görsel muayene yapılır.
6Ölçülen darbe biçimleri raporlanır.

Şok Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri programda tanımlanır: darbeler sonrasında işlevin sürmesi ve yapısal hasar bulunmaması.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Fikstür tasarımı darbe biçimini bozabilir; boş fikstür doğrulaması yapılmadan uygulanan darbeler tolerans dışına çıkabilir. Deniz platformlarında MIL-S-901 ağır şok deneyi ayrı ve çok daha şiddetli bir gerekliliktir.

Şok Testi Raporu

Uygulanan standart ve yöntem
Darbe biçimi, tepe ivme ve süre
Eksen, yön ve darbe sayısı
Ölçülen darbe kayıtları
İşlev ve görsel muayene sonuçları

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Savunma ve havacılık kalifikasyon şartnameleri

Ambalaj Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Shock deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Ambalaj deneyleri iki farklı işlevi ayrı ayrı sınar: ambalaj ürünü taşıma sırasında koruyor mu, ve ambalaj malzemesi içeriğine zararlı madde geçiriyor mu? Bu iki soru farklı laboratuvar altyapısı gerektirir ve karıştırılmamalıdır.

Koruma tarafında dağıtım simülasyonu yürütülür: düşürme, titreşim, basma, yığınlama ve gerekirse alçak basınç deneyleri gerçek sevkiyat zincirini temsil eden sıralarla uygulanır. Bu deneyler tek tek değil DİZİ hâlinde anlamlıdır; ambalaj gerçek hayatta da art arda yüklere maruz kalır ve her yük öncekinin bıraktığı hasarın üzerine biner. ISTA ve ASTM D4169 gibi şartnameler bu dizileri sevkiyat tipine göre tanımlar.

Sevkiyat tipi dizinin kendisini belirler. Paletli bir yükün maruziyeti ile tek tek kargo taşınan bir paketin maruziyeti farklıdır: ikincisi çok daha fazla elleçleme, daha fazla düşme ve daha çeşitli konumlarda darbe görür. E-ticaretin büyümesi bu ikinci senaryoyu öne çıkardı ve parsel taşıma simülasyonu ayrı bir şartname grubuna dönüştü.

Gıda ile temas tarafında MİGRASYON esastır: ambalaj malzemesinden gıdaya geçen madde miktarı toplam ve spesifik migrasyon limitleriyle karşılaştırılır. Plastik ambalajda izin verilen madde listesi ve limitler ayrı bir tüzükte tanımlıdır; uygunluk beyanı (DoC) bu değerlendirmeye dayanır ve tedarik zincirinde her halkanın taşıması gereken bir belgedir.

Migrasyon deneyinde SİMÜLANT seçimi kritiktir. Gerçek gıda ile deney yapmak pratik olmadığı için gıdayı temsil eden sıvılar kullanılır: sulu gıdalar için farklı, yağlı gıdalar için farklı, asidik gıdalar için farklı simülantlar. Yanlış simülant seçimi sonucu geçersiz kılar; seçim, ambalajın hangi gıda türüyle ve hangi sıcaklıkta temas edeceğine bağlıdır.

Bariyer özellikleri üçüncü bir eksendir. Oksijen ve su buharı geçirgenliği, ürünün raf ömrünü doğrudan belirler; ilaç ve gıda ambalajında bu değerler tasarım girdisidir. Bariyer performansı sıcaklık ve bağıl neme duyarlıdır, bu yüzden ölçüm koşulları raporun parçasıdır.

Steril tıbbi cihaz ambalajı bu ailenin en sıkı düzenlenmiş alt gövdesidir. Ambalaj burada sterilliği koruyan bir bariyerdir; mühür dayanımı, kaçak testi, dağıtım simülasyonu ve raf ömrü çalışmaları bir validasyon paketi olarak birlikte yürür.

Ambalaj mevzuatı tarafı hızla ağırlaşmaktadır. Geri dönüştürülebilirlik, geri kazanılmış içerik oranı, ambalaj azaltma ve yeniden kullanım hedefleri artık ölçülebilir ve beyan edilebilir olmak zorunda; bu, ambalaj tasarımını bir malzeme seçimi işinden bir uygunluk işine dönüştürüyor.

Bu alanın yöntem grupları

Dağıtım simülasyonu
Düşürme, rastgele ve sabit frekanslı titreşim, basma, yığınlama, alçak basınç; ISTA ve ASTM D4169 dizileri hâlinde.
Mekanik dayanım
Oluklu kutuda dikey ezilme (ECT), patlama mukavemeti, kutu basma dayanımı, bant soyma yapışması.
Bariyer ölçümleri
Oksijen geçirgenliği (OTR), su buharı geçirgenliği (WVTR), film ve tabaka malzemelerde geçirgenlik.
Migrasyon
Toplam ve spesifik migrasyon deneyleri; simülant ve sıcaklık koşulları kullanım senaryosuna göre seçilir.
Mühür ve sızdırmazlık
Mühür soyulma dayanımı, boya penetrasyonu ile kaçak tespiti, kabarcık deneyi, tepe boşluğu analizi.
Raf ömrü
Gerçek zamanlı ve hızlandırılmış yaşlandırma; steril ambalajda validasyon paketinin parçası.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Tek bir düşme deneyi dağıtım simülasyonu değildir; deneyler şartnamede tanımlı dizi hâlinde uygulanır.
Yanlış simülant ya da yanlış temas sıcaklığı ile yapılan migrasyon deneyi geçersizdir.
Hızlandırılmış yaşlandırma gerçek zamanlı yaşlandırmanın yerini almaz; raf ömrü iddiası gerçek zamanlı veriyle desteklenir.
Bariyer değerleri ölçüm sıcaklığı ve bağıl nemiyle birlikte geçerlidir; koşul yazılmayan bir OTR/WVTR değeri karşılaştırılamaz.
Ambalaj değişikliği (film tedarikçisi, mühür parametresi, kutu tasarımı) validasyonun tekrarını gerektirebilir.
Gıda temaslı uygunluk beyanı bir deney raporu değildir; rapora dayanan ama daha geniş bir değerlendirmeyi özetleyen belgedir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Sevkiyat hasarlarının azaltılması ve ambalaj tasarımının doğrulanması
Gıda temaslı ambalaj için uygunluk beyanı
Raf ömrü iddiasının desteklenmesi
Steril cihaz ambalajının validasyonu
Ambalaj mevzuatı kapsamındaki geri dönüştürülebilirlik ve içerik beyanları

İlgili Testler

Şok Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Shock hangi standarda göre yapılır?

Shock, MIL-STD-810 Yöntem 516, IEC 60068-2-27, RTCA DO-160 Bölüm 7 ve MIL-S-901 (deniz ağır şok) kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Shock hangi ürünlere uygulanır?

Başlıca askerî ve havacılık elektroniği, araç üstü ekipman, taşınabilir donanım ve deniz platformu ekipmanı için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.

Shock hangi koşullarda yapılır?

Belirleyici parametreler şunlardır: darbe biçimi — Yarım sinüs, son tepe testere dişi veya şok tepki spektrumu (SRS) tabanlı, tepe ivme ve süre — Standartta ve programda tanımlı; örneğin işlevsel şok ve nakliye şoku ayrı seviyelerdedir ve eksen ve yön — Üç dik eksende ve her iki yönde. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.

Shock için nasıl bir numune gerekir?

fikstür numuneyi gerçek montajı temsil edecek biçimde tutmalı, ivmeölçer konumları tanımlanmalı ve darbe biçimi tolerans içinde doğrulanmalı. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.

Shock ne kadar sürer?

Eksen ve darbe sayısına göre tipik olarak 1–2 hafta. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.

Shock sonucunda neye göre "uygun" denir?

Kabul kriteri programda tanımlanır: darbeler sonrasında işlevin sürmesi ve yapısal hasar bulunmaması.