Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi — RTCA DO-160 Bölüm 18

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Nedir?

Bu deney, RTCA DO-160 “Environmental Conditions and Test Procedures for Airborne Equipment” standardinin Bolum 18 (“Audio Frequency Conducted Susceptibility – Power Inputs”) kapsaminda güç girişlerine bindirilen ses frekansı bozulmalarına karşı bağışıklığın değerlendirilmesi amaciyla yurutulur. DO-160, EUROCAE ED-14 ile birebir ayni metindir ve ISO tarafindan ISO 7137 olarak taninir.

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Amacı

Amaç, havacılık ekipmanının uçuş ve zemin koşullarında güç girişlerine bindirilen ses frekansı bozulmalarına karşı bağışıklığın değerlendirilmesi ile ilgili gerekliliklerini karşıladığını belgelemek ve ekipman kalifikasyonunu tamamlamaktır.

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Hangi Ürünlere Uygulanır?

Aviyonik üniteler ve göstergeler
Uçak içi elektronik ekipman
Haberleşme ve seyrüsefer cihazları
Kabin ve kargo bölmesi ekipmanı
Sensör ve aktüatörler

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Hangi Sektörlerde Kullanılır?

HavacılıkUzaySavunmaElektronik

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) İçin İlgili Standartlar

RTCA DO-160havacılık ekipmanında çevresel şartlar ve test yöntemleri Testi
EUROCAE ED-14
ISO 7137

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Koşulları

Frekans aralığı: Standartta tanımlı ses bandı
Seviye: Kategoriye göre tanımlı
Uygulama: Güç hattına seri kuplaj ile
Tarama: Frekans bandı adım adım taranır

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Cihazı

Sinyal jeneratörü ve güç yükselteci
Kuplaj transformatörü
Osiloskop
İşlev izleme

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) İçin Numune Gereksinimleri

Kategori tanımlanmalı
Güç hattı erişimi sağlanmalı
İşlev izleme kurulmalı

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Süresi

Tipik olarak yarım iş günü.

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Prosedürü

1Kuplaj düzeni kurulur ve seviye kalibre edilir.
2Frekans bandı taranır.
3Her güç hattı için tekrarlanır.
4İşlev sürekli izlenir.

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Kabul Kriterleri

Kabul kriteri işlev bozulmasının oluşmamasıdır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Bozulmanın frekansı besleme filtreleme tasarımına girdi sağlar.

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Raporu

Uygulanan standart, revizyon ve Bölüm 18
Seçilen ekipman kategorisi ve gerekçesi
Uygulanan koşullar ve ölçüm sonuçları
İşlev izleme yöntemi ve gözlemler
Çevresel Kalifikasyon Formu (DO-160 Environmental Qualification Form) girdisi

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Havacılık ekipman kalifikasyon gereklilikleri
EASA/FAA sertifikasyon esasları

Havacılık ve Uzay Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Audio Frequency deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Havacılık ve uzay deneyleri, ekipmanın uçuş ortamında çalışmaya devam ettiğini ve uçuşa elverişlilik dosyasına kanıt sağladığını gösterir. Bu ailede kabul edilebilir arıza olasılığı diğer sektörlerden birkaç mertebe düşüktür; bu, deneyin kapsamını ve belgelendirme yükünü doğrudan belirler.

Alanın en belirgin özelliği İZLENEBİLİRLİKTİR. Bir uçak parçasının hangi eriyikten geldiği, hangi ısıl işlem fırınında hangi çevrimle işlendiği, hangi operatörün kaynak yaptığı ve hangi muayene personelinin onayladığı kayıtlıdır. Deney raporu bu zincirin bir halkasıdır; zincir kopuksa rapor tek başına değer taşımaz.

Çevresel nitelendirme RTCA DO-160 üzerinden yürür ve ekipmanın uçaktaki MONTAJ YERİNE göre kategori seçimi yapılır. Kokpit paneline monte bir cihaz ile kanat içine monte bir cihaz aynı bölümden farklı kategorilerde geçer. Bu yüzden bir DO-160 raporu okunurken hangi bölümlerin hangi kategorilerde uygulandığı esastır.

Yazılım ve karmaşık donanım tarafında yaklaşım tamamen değişir: kanıt deney değil SÜREÇ GÜVENCESİDİR. DO-178C yazılım için, DO-254 karmaşık elektronik donanım için geliştirme sürecinin nasıl yürütüleceğini ve hangi kanıtların üretileceğini tanımlar. Gereksinimden koda, kodun testine ve kapsam analizine kadar her adım izlenebilir olmalıdır. Bir yazılımı test etmek onu sertifikalanabilir yapmaz; süreç kaydı yapar.

Malzeme ve özel proses tarafında ayrı bir gövde işler. Kaynak için AWS D17.1, ısıl işlemde pirometri için SAE AMS 2750, tahribatsız muayene personeli için NAS 410 kullanılır. Özel prosesler (ısıl işlem, kaplama, kaynak, NDT, yapıştırma) için NADCAP akreditasyonu tedarik zincirinde fiilen zorunludur; NADCAP olmadan pek çok OEM'e parça satmak mümkün değildir.

Kalite sistemi tarafında AS/EN 9100 serisi kullanılır: üretici için 9100, bakım kuruluşu için 9110, dağıtımcı için 9120. Bu belgeler olmadan havacılık tedarik zincirine girmek pratikte mümkün değildir ve denetimler diğer sektörlerden belirgin biçimde daha ayrıntılıdır.

Sahte parça (counterfeit) riski alanın kendine özgü bir konusudur. Elektronik bileşen tedarik zincirinde sahte ya da yeniden işlenmiş parça tespiti için ayrı standartlar ve doğrulama yöntemleri (görsel muayene, X-ray, açma ve iç yapı incelemesi, XRF) kullanılır.

Uzay uygulamaları ek katmanlar getirir: vakum ortamında dışgazlama, radyasyon dayanımı, uzun süreli termal vakum çevrimi ve tek olay etkilerinin (single event effects) değerlendirilmesi.

Bu alanın yöntem grupları

Çevresel nitelendirme
RTCA DO-160 bölümleri: sıcaklık ve yükseklik, titreşim, şok, nem, kum-toz, mantar, tuz sisi, akışkan duyarlılığı, buzlanma, yıldırım.
Elektromanyetik
DO-160 EMC bölümleri; askerî platformlarda MIL-STD-461 ve MIL-STD-704 güç karakteristikleri.
Yazılım ve donanım güvencesi
DO-178C yazılım yaşam döngüsü ve DO-254 donanım tasarım güvencesi kanıtları; gereksinim izlenebilirliği ve kapsam analizi.
Malzeme ve kaynak
AWS D17.1 kapsamında kaynak nitelendirmesi, malzeme mekanik deneyleri, metalografi ve tahribatsız muayene.
Özel proses kontrolü
SAE AMS 2750 pirometri, kaplama ve ısıl işlem proses doğrulaması, NADCAP kapsamındaki denetim hazırlıkları.
Uzay ortamı
Termal vakum çevrimi, dışgazlama, radyasyon dayanımı ve akustik/titreşim nitelendirmesi.

Bu alanda sık karıştırılanlar

"DO-160 sertifikası" diye bir belge yoktur; DO-160 bir deney şartnamesidir ve çıktısı nitelendirme raporudur.
Bölüm ve kategori seçimi müşterinin ekipman şartnamesinden gelir; laboratuvar bu seçimi kendi başına yapamaz.
DO-178C ve DO-254 deneyle karşılanamaz; kanıt geliştirme sürecinin izlenebilirliğidir.
AS9100 belgesi ürün onayı değildir; kalite sistemi belgesidir ve parça onayı ayrıca yürür.
Özel proseslerde NADCAP olmadan yapılan işlem, teknik olarak doğru olsa bile tedarik zincirinde kabul görmez.
MIL-STD-810 ile DO-160 karıştırılır: biri askerî, diğeri sivil havacılık şartnamesidir ve profilleri farklıdır.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Uçuşa elverişlilik ve TSO/ETSO dosyaları
Havacılık tedarik zincirine giriş ve tedarikçi onayı
Özel proses onayı ve NADCAP hazırlığı
Tasarım değişikliğinin nitelendirmeye etkisinin belirlenmesi
Sahte parça riskinin yönetimi ve bileşen doğrulaması

İlgili Testler

Ses Frekansı İletilen Duyarlılık Testi (DO-160 Bölüm 18) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ekipman kategorisi nasıl belirlenir?

Kategori, ekipmanın uçak üzerindeki montaj konumuna (basınçlandırılmış/basınçlandırılmamış, ısıtılan/ısıtılmayan bölge) ve uçak tipine göre seçilir. Kategori seçimi deney koşullarını doğrudan belirler ve kalifikasyon formunda beyan edilir.

DO-160 ile ED-14 arasında fark var mı?

Yok. RTCA DO-160 ve EUROCAE ED-14 birebir aynı metindir; ikisi eşdeğer olarak kabul edilir.